Η κάθαρση στο τρέξιμο: μύθος ή αποτελεσματική μέθοδος;

Κάποιοι αρκούνται στο να χτυπούν τα μαξιλάρια του καναπέ, ουρλιάζοντας μέχρι να κλείσει η φωνή τους, αδιαφορώντας για τους γείτονες, ενώ άλλοι φορούν τα παπούτσια τους και βγαίνουν να τρέξουν σαν κυνηγημένοι. Είναι όμως ο αθλητισμός και, ειδικότερα, το τρέξιμο αποτελεσματικές λύσεις για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε στην προσωπική ή την επαγγελματική μας ζωή; Μπορεί το τρέξιμο να λειτουργήσει ως κάθαρση;

Κάθαρση… καθαρμός… τι ακριβώς;

Η λέξη «κάθαρση» προέρχεται από την αρχαία ελληνική κάθαρσις, που σημαίνει εξαγνισμός, καθαρισμός, διαχωρισμός του καλού από το κακό. Η κάθαρση δηλώνει, επομένως, την αποβολή των αρνητικών συναισθημάτων, η οποία συνοδεύεται από μια θετική αλλαγή στη ζωή του ατόμου. Στην ψυχανάλυση, είναι ένα θεραπευτικό μέσο με το οποίο ο γιατρός βοηθά τον ασθενή να απαλλαγεί από καταπιεσμένα συναισθηματικά τραύματα. Πρόκειται, δηλαδή, για την εκτόνωση όσων μας βαραίνουν: άγχος, ένταση, θυμός, εκνευρισμός, φόβος… Υπάρχουν πολλοί τρόποι να επιτευχθεί η κάθαρση. Πέρα από την ψυχοθεραπεία, μπορούμε να μιλήσουμε σε έναν φίλο, να ακούσουμε μουσική, να γράψουμε όσα νιώθουμε ή να αθληθούμε. Πώς μπορεί η σωματική δραστηριότητα να μας βοηθήσει να συμφιλιωθούμε με τον εαυτό μας και τους άλλους;

Η δράση αναστέλλει το συναίσθημα

Οι mental coaches το γνωρίζουν εδώ και χρόνια: για να διοχετεύσουμε ένα συναίσθημα, για παράδειγμα πριν από έναν αγώνα, είναι προτιμότερο να παραμένουμε δραστήριοι. Η κίνηση του σώματος βοηθά να διαχειριστούμε καλύτερα την ψυχική ένταση. Το μυαλό απασχολείται με τη δράση που βρίσκεται σε εξέλιξη αντί να κατακλύζεται από το άγχος του αυριανού αγώνα. Αντίστοιχα, όταν αναμασούμε τις έγνοιες μας, ένα τρέξιμο μπορεί να συμβάλει στην ανακούφιση. Συχνά οι σκέψεις συνεχίζουν να γυρίζουν στο μυαλό τα πρώτα λεπτά, όμως αρκετά γρήγορα ατονούν και στη συνέχεια εξαφανίζονται, καθώς η προσοχή στρέφεται στη δραστηριότητα που κάνουμε εκείνη τη στιγμή. Με αυτή την έννοια, το τρέξιμο προσφέρει μια αίσθηση ευεξίας, επειδή σταματά τις εμμονικές σκέψεις. Το αποτέλεσμα είναι ακόμη πιο έντονο όταν μπορούμε να τρέχουμε με ενσυνειδητότητα, δηλαδή να συγκεντρωνόμαστε στην παρούσα στιγμή και σε όλες τις αισθήσεις μας: τον αέρα στο πρόσωπο, τη ζέστη στα χέρια, τη μυρωδιά της φύσης, το χρώμα των λουλουδιών και του ουρανού… Η σύνδεση με το «εδώ και τώρα» απομακρύνει τα αρνητικά συναισθήματα και τις επαναλαμβανόμενες σκέψεις.

Το τρέξιμο, ως άθλημα αντοχής, προσφέρει επίσης ευεξία επειδή διεγείρει την παραγωγή ενδορφινών, των περίφημων ορμονών από τις οποίες γρήγορα εξαρτάται κανείς, καθώς προκαλούν έντονο αίσθημα ευχαρίστησης. Προσφέροντας στον εαυτό μας μια τακτική δόση ενδορφινών, έχουμε έτσι την αίσθηση ότι το τρέξιμο μας βοηθά να νιώσουμε καλύτερα. Αν τρέξουμε αρκετά ή με αρκετή ένταση, η άσκηση προκαλεί κόπωση, η οποία ευνοεί τον ύπνο, βελτιώνει την αποκατάσταση και, κατά συνέπεια, μας κάνει να αισθανόμαστε γενικά πιο δυνατοί. Τα προβλήματα αντιμετωπίζονται ευκολότερα όταν είμαστε πιο ξεκούραστοι.

Για να ξεπεράσουν τις δυσκολίες της ζωής, δεν είναι λίγοι εκείνοι που ρίχνονται με όλο τους το είναι στο τρέξιμο. Η προπόνηση γίνεται προτεραιότητα, επειδή η δραστηριότητα προσφέρει μια ευεξία που τους λείπει: όσο τρέχουν, ξεχνούν τα προβλήματά τους. Ο χρόνος της προπόνησης μοιάζει με μια παρένθεση στη ζωή από την οποία προέρχονται οι έγνοιες, οι ανησυχίες και τα άγχη μας. Έτσι, τρέχουν όλο και πιο συχνά, όλο και περισσότερη ώρα, ώστε αυτή η στιγμή έξω από τον χρόνο, έξω από τον «πραγματικό» κόσμο, να καταλαμβάνει ολοένα μεγαλύτερο χώρο. Σε αυτή την περίπτωση, επιτυγχάνεται πράγματι η κάθαρση; Ή απλώς αποφεύγουμε όσα μας απασχολούν χωρίς πραγματικά να λυτρωνόμαστε;

Κι αν δεν είναι παρά ένας μύθος;

Πολλοί δρομείς υποστηρίζουν ότι το τρέξιμο υπήρξε η θεραπεία τους. Ότι το τρέξιμο τους βοήθησε να περάσουν μια δύσκολη περίοδο, να ξεπεράσουν σοβαρά προβλήματα, να απελευθερωθούν. Μερικές φορές ακόμη και να σωθούν. Ορισμένες περιπτώσεις που πήραν δημοσιότητα αναδεικνύουν τον σωτήριο ρόλο του running. Μήπως όμως κλείνουμε τα μάτια στην πραγματικότητα; Μήπως αρνούμαστε να δούμε τι πραγματικά κρύβεται πίσω από την, ενίοτε υπερβολική, ενασχόληση με το τρέξιμο; Αν και το τρέξιμο έχει πολλά οφέλη για την υγεία, μπορεί να συνοδεύεται και από επιβλαβείς συνέπειες: τραυματισμούς, διατροφικές διαταραχές, υπερπροπόνηση, απομάκρυνση από την κοινωνική και οικογενειακή ζωή, bigorexia…

Όσοι εξυμνούν τα οφέλη του running για την ψυχική τους υγεία έχουν, ωστόσο, εν μέρει δίκιο. Ο αθλητισμός προσφέρει ταυτόχρονα έναν χώρο σωματικής εκτόνωσης και χρόνο αποκλειστικά για εμάς, μέσα στον οποίο επανασυνδεόμαστε με τον εαυτό μας, το σώμα μας και τις αισθήσεις μας. Χωρίς απαραίτητα να απαλλάσσει το μυαλό από τις έγνοιες και τις εμμονικές σκέψεις, το running μας επιτρέπει να κάνουμε ένα διάλειμμα από τη δίνη των σκέψεων και των συναισθημάτων. Αν μείνουμε ικανοποιημένοι από την προπόνηση, προσθέτει επίσης στην εξίσωση μια ανταμοιβή, έναν λόγο να νιώσουμε περήφανοι για τον εαυτό μας. Το τρέξιμο ρίχνει θετικό σε έναν κύκλο όπου περιστρέφεται το αρνητικό.

Μπορεί όμως το running να προσφέρει κάθαρση; Όχι και τόσο σίγουρα. Μελέτες έχουν δείξει ότι, όταν προσπαθούμε να ηρεμήσουμε τον θυμό μας, είναι πιο χρήσιμο να κάνουμε γιόγκα, διαλογισμό ή ασκήσεις αναπνοής παρά running, ποδήλατο ή πυγμαχία. Με άλλα λόγια, όταν είμαστε ιδιαίτερα εκνευρισμένοι, οι ήρεμες δραστηριότητες προτιμώνται από εκείνες που ανεβάζουν ακόμη περισσότερο το επίπεδο διέγερσης. Αν νιώθουμε εκνευρισμένοι, δύο ώρες τρέξιμο ίσως δεν είναι, λοιπόν, η καλύτερη ιδέα! Αντίστοιχα, όταν έχουμε την τάση να υποτιμάμε τον εαυτό μας και υποφέρουμε από σοβαρή έλλειψη αυτοπεποίθησης, πιθανότατα δεν έχει πολύ νόημα να τρέξουμε σε μια ομάδα ή σε έναν χώρο όπου θα συγκριθούμε με τους άλλους: θα βρούμε άφθονους λόγους για να συντηρήσουμε τις εμμονικές σκέψεις και, επομένως, για να μην αισθανθούμε καλύτερα. Ένα ακόμη παράδειγμα: η συστηματική φυγή από μια τεταμένη κατάσταση στη σχέση, με το να βγαίνουμε για τρέξιμο όσο πιο συχνά γίνεται, κινδυνεύει να συντηρήσει την ένταση ή ακόμη και να μεγαλώσει την απόσταση ανάμεσα στους δύο συντρόφους. Αν ο χρόνος έξω, τρέχοντας ανέμελα, είναι μια ανάσα για εκείνον που τρέχει, είναι πολύ πιθανό να πνίξει τη συνενοχή, την επικοινωνία και την ηρεμία μέσα στο σπίτι. Τα παραδείγματα θα μπορούσαν να πολλαπλασιαστούν και οι πραγματικές περιπτώσεις να είναι αμέτρητες. Όταν χρησιμοποιείται λανθασμένα, το τρέξιμο μπορεί να αποδειχθεί εντελώς αντιπαραγωγικό.

© STADION-ACTU

Συμπερασματικά, δύσκολα μπορεί να δοθεί μια ξεκάθαρη απάντηση: μύθος ή πραγματικότητα η κάθαρση μέσω του running; Η απάντηση δεν μπορεί να είναι γενική, καθώς εξαρτάται από κάθε περίπτωση και από το είδος του προβλήματος που προσπαθούμε να απαλύνουμε μέσω της άσκησης. Ίσως ο καθένας χρειάζεται να δοκιμάσει τι μπορεί να του προσφέρει το τρέξιμο, έχοντας όμως κατά νου ότι η υπερβολή συχνά ισοδυναμεί με φυγή, αποπροσανατολισμό ή ακόμη και άρνηση αντιμετώπισης της πραγματικότητας. Αναμφίβολα, το να τρέχεις για να ξεχάσεις τα προβλήματά σου δεν τα λύνει και μοιάζει περισσότερο με την εφήμερη δόση ενός εξαρτημένου. Αντίθετα, το τρέξιμο μπορεί να ενταχθεί σε μια ευρύτερη διαδικασία που βοηθά να νιώσουμε καλύτερα. Τότε είναι πραγματικά ένα «άθλημα υγείας» σε όλες του τις διαστάσεις: σωματική, ψυχική και κοινωνική. Μπορεί επίσης να αποτελέσει ένα στάδιο σε μια διαδικασία αποκατάστασης, αρκεί να αντιμετωπίζεται ως τέτοιο και όχι ως αυτοσκοπός.

Για περισσότερα

➜ Διαβάστε το άρθρο μας : « Ένα βήμα μετά το άλλο: μαζί, οι γυναίκες ξαναφορούν τα αθλητικά τους παπούτσια »