Λος Άντζελες 2028, τα όρια του μαραθωνίου βάζουν τον πήχη στα ύψη

Για έναν αθλητή υψηλού επιπέδου, σε οποιοδήποτε αγώνισμα του στίβου, οι Ολυμπιακοί Αγώνες είναι ο Άγιος Δισκοπότηρος. Εκεί πρέπει να βρίσκεσαι. Γύρω από αυτό το ραντεβού, που έρχεται κάθε τέσσερα χρόνια, χτίζουν οι αθλητές την καριέρα τους και επιλέγουν τους αγώνες τους. Για τους μαραθωνοδρόμους είναι άσκηση ισορροπίας. Με τις απαιτήσεις και τη δυσκολία της προσπάθειας, οι δρομείς των μεγάλων αποστάσεων δεν έχουν περιθώριο λάθους και αντέχουν μόνο λίγους αγώνες τον χρόνο. Στην κορυφή της φόρμας τους επιλέγουν συνήθως δύο μαραθωνίους ετησίως, έναν την άνοιξη και έναν το φθινόπωρο, ώστε να έχουν αρκετό χρόνο προετοιμασίας και καιρικές συνθήκες που ευνοούν την απόδοση. Και από τις 10 Νοεμβρίου γνωρίζουμε όλους τους κανόνες πρόκρισης για το 2028. Οι αθλητές (και οι μάνατζέρ τους) έχουν πλέον όλες τις πληροφορίες στα χέρια τους. 2:05 για τους άνδρες, 2:22:20 για τις γυναίκες. Μια λεπτομέρεια για τον μαραθώνιο: το παράθυρο πρόκρισης είχε ήδη ανοίξει από την 1η Νοεμβρίου.

Ένα ημερολόγιο που προκαλεί απορίες, ένα πεδίο που στενεύει

Πρώτα απ' όλα, είναι δύσκολο να μην αναρωτηθεί κανείς για το timing της ανακοίνωσης. Ναι, η ανακοίνωση της World Athletics έρχεται έξι εβδομάδες νωρίτερα απ' ό,τι για τους Αγώνες του 2024, αλλά έρχεται κυρίως όταν η φθινοπωρινή σεζόν του μαραθωνίου έχει σχεδόν κλείσει, με Σίδνεϊ, Βερολίνο, Σικάγο, Άμστερνταμ και Νέα Υόρκη ήδη πίσω μας. Για τους αθλητές που έτρεξαν τον καλύτερο μαραθώνιό τους τον Σεπτέμβριο ή τον Οκτώβριο, αυτοί οι χρόνοι δεν θα μετρήσουν. Δύσκολο να το χωνέψεις. Το πρόβλημα πάντως δεν είναι καινούργιο και μάλιστα έχει μετριαστεί: για το Παρίσι 2024, το παράθυρο άνοιγε επίσης την 1η Νοεμβρίου και οι μαραθωνοδρόμοι έτρεξαν επτά εβδομάδες στα τυφλά, χωρίς να ξέρουν τον ακριβή στόχο, μέχρι την (καθυστερημένη) δημοσίευση των ορίων στις 20 Δεκεμβρίου 2022.

Αυτή τη φορά η αναμονή κράτησε μόλις δέκα μέρες. Όλα ξεκίνησαν στις 21 Οκτωβρίου. Σε ένα σημείωμα που στάλθηκε με email σε μάνατζερ και εκπροσώπους επαγγελματιών αθλητών και αποκαλύφθηκε από το αμερικανικό μέσο CITIUS Mag, η World Athletics ανέφερε ότι το παράθυρο πρόκρισης για τους Αγώνες του 2028 θα ξεκινούσε την 1η Νοεμβρίου. Μια ημερομηνία που πέφτει ακριβώς την ημέρα του Μαραθωνίου της Νέας Υόρκης. Έτσι, όλες οι επιδόσεις σε αυτόν τον αγώνα μετράνε για τα όρια πρόκρισης. Κι αν τα όρια χρόνου δεν ήταν απαραίτητα εφικτά εκεί, λόγω του προφίλ της διαδρομής, η Big Apple παραμένει πολύ σημαντικός σταθμός στο πρόγραμμα των αθλητών, γιατί μπορούν να μαζέψουν πολλούς πόντους στο ranking. Η Νέα Υόρκη είναι αγώνας της ανώτατης κατηγορίας της World Athletics, Platinum Label. Και ένα top 5 εκεί ισοδυναμεί με χρόνο κάτω από τα όρια. Θα το δούμε πιο αναλυτικά παρακάτω.

Στο ίδιο σημείωμα υπήρχαν και άλλες λεπτομέρειες, όπως η δημοσίευση των ορίων που προβλεπόταν για τον Δεκέμβριο (τελικά ήρθαν νωρίτερα, στις 10 Νοεμβρίου) ή ο αριθμός των αθλητών στον μαραθώνιο, που πέφτει από 80 σε 70 ανά αγώνα. Μια μείωση που προκαλεί απορία, την ώρα που η πυκνότητα και το παγκόσμιο επίπεδο του μαραθωνίου ανεβαίνουν θεαματικά. Με 70 εκκινητές, θα ήταν ο μικρότερος ολυμπιακός μαραθώνιος ανδρών από το Μόντρεαλ το 1976 και ο μικρότερος γυναικών από το Σίδνεϊ το 2000. Γιατί να μπει ακόμη χαμηλότερο ταβάνι, όταν ο μαραθώνιος δεν είχε ποτέ τέτοια άνθηση και η διοργάνωση γίνεται σε εξωτερικό χώρο, σε φαρδιούς δρόμους; Βρήκαμε μια πιθανή εξήγηση: η ΔΟΕ διατήρησε το όριο συμμετοχών του στίβου στους 1.810 αθλητές, όπως στο Παρίσι.

Και για το LA28, το πρόγραμμα φιλοξενεί νέο αγώνισμα, τη μικτή σκυταλοδρομία 4x100 μ. Η World Athletics δεν διευκρινίζει πού πήγαν οι 20 θέσεις του μαραθωνίου, αλλά κάπου έπρεπε να βρεθεί χώρος. Να σημειώσουμε επίσης ότι οι 70 θέσεις είναι περισσότερο στόχος παρά αυστηρό ανώτατο όριο: στο Παρίσι, οι θέσεις καθολικότητας (universality) είχαν οδηγήσει σε υπέρβαση του ορίου και στους δύο αγώνες. Αν μπορεί κανείς να καταλάβει το ταβάνι στα αγωνίσματα του στίβου (οι 8 διάδρομοι χωρούν περιορισμένο αριθμό αθλητών), στον δρόμο η απόφαση έχει λιγότερο νόημα. Τιμωρεί τους αθλητές και στερεί από τους φιλάθλους ένα ακόμη θέαμα.

© CNOSF / KMSP

Τα όρια για το LA2028 και οι άλλοι τρόποι πρόκρισης

Όπως και στους προηγούμενους Αγώνες, η World Athletics στήνει διπλό δρόμο για τη συμμετοχή στο LA28. Με δηλωμένο στόχο: το 40% των αθλητών να προκριθεί με όρια και το 60% μέσω της παγκόσμιας κατάταξης. Αν περισσότεροι αθλητές από τις διαθέσιμες θέσεις πετύχουν το όριο, κρατιούνται μόνο οι καλύτεροι χρόνοι και κανείς δεν περνά από το ranking.

Στους αγώνες μεγάλων αποστάσεων στο στίβο, το παράθυρο των 10.000 μ. απλώνεται από τις 19 Δεκεμβρίου 2026 έως τις 18 Ιουνίου 2028. Εκείνο των 5.000 μ. διαρκεί από τις 19 Ιουνίου 2027 έως τις 18 Ιουνίου 2028. Κι εδώ το επίπεδο ανέβηκε ένα σκαλί. Τα 5.000 μ. ανδρών έχουν μία από τις μεγαλύτερες αυξήσεις σε ολόκληρο το πρόγραμμα: 15 δευτερόλεπτα λιγότερα απ' ό,τι στο Παρίσι. Για να το καταλάβετε καλύτερα, μόλις δέκα άνθρωποι στον κόσμο έχουν κατέβει κάτω από 12:50 το 2026. Ο καλύτερος Γάλλος της σεζόν, ο Jimmy Gressier, σταμάτησε στα 12:57 τον περασμένο Ιούνιο στο Παρίσι.

Πιο γρήγορα, πιο ψηλά… αλλά και περισσότερο βάρος στο ranking

Τα όρια πέφτουν κατά 3 λεπτά και 10 δευτερόλεπτα στους άνδρες και κατά 4 λεπτά και 30 δευτερόλεπτα στις γυναίκες. Είναι μεγάλο άλμα. Είναι όμως και αντανάκλαση μιας δυναμικής που κανείς δεν μπορεί να αγνοήσει. Ίσως ζούμε τη χρυσή εποχή του μαραθωνίου. Για πάνω από μια δεκαετία, ο Eliud Kipchoge βασίλευε με σιδηρά πυγμή στη βασίλισσα των αποστάσεων. Άνοιξε τον δρόμο σε μια νέα γενιά ταλέντων που πλέον σπρώχνουν τα όρια του εφικτού. Ο Sabastian Sawe και ο Yomif Kejelcha έτρεξαν και οι δύο κάτω από τις 2 ώρες στο Λονδίνο φέτος. Πίσω τους, η πυκνότητα είναι τρελή, με τους Jacob Kiplimo, John Korir, αλλά και τους Benson και Amos Kipruto. Εκεί όμως που η πρόοδος είναι ακόμη πιο θεαματική, είναι στις γυναίκες. Το ρεκόρ της Ruth Chepngetich (εξακολουθεί να ισχύει παρά την αναστολή της) κλονίστηκε αρκετές φορές, με το ντεμπούτο της Fotyen Tesfay στις 2:10 και την εξωπραγματική επίδοση της Tigst Assefa στις 2:11 στο Βερολίνο. Πίσω από αυτές τις αθλήτριες, η πυκνότητα είναι εξίσου αξιοσημείωτη, με τις Sifan Hassan, Joyciline Jepkosgei, Brigid Kosgei, Sharon Lokedi, Hellen Obiri...

Η νέα κατανομή των προκριθέντων, από 50/50 σε 40/60 υπέρ του ranking, δείχνει πιθανότατα και τη διάθεση της World Athletics να επιβραβεύσει τη σταθερότητα και τις καλές θέσεις στους μεγάλους αγώνες, αντί για έναν μοναδικό εντυπωσιακό χρόνο σε γρήγορη διαδρομή. Όσο για το ύψος των ορίων, η διεθνής ομοσπονδία δικαιολογείται εξηγώντας ότι σε ολυμπιακή χρονιά οι μαραθώνιοι είναι 30 έως 60 δευτερόλεπτα πιο γρήγοροι από ό,τι προβλέπουν οι τάσεις.

Κανένα περιθώριο λάθους για τους μαραθωνοδρόμους

Κάτω από 2:05 ή κάτω από 2:22:20, αυτός είναι ο νέος στόχος των αθλητών που βάζουν πλώρη για το 2028. Όμως αυτό το εισιτήριο παραμένει δεσμευμένο για την παγκόσμια ελίτ, την αφρόκρεμα. Για παράδειγμα, στη Μεγάλη Βρετανία κανένας άνδρας στην ιστορία δεν έχει τρέξει ακόμη κάτω από 2:05. Στη Γαλλία το έχει καταφέρει μόνο ο Morhad Amdouni, και καμία Γαλλίδα δεν έχει κατέβει ποτέ κάτω από 2:22:20. Για τους περισσότερους αθλητές υπάρχει πάντως μια ελπίδα: το ranking. Γι' αυτούς η στρατηγική θα είναι σίγουρα να επιλέξουν δύο κορυφαίους μαραθωνίους (Platinum Label) για να μαζέψουν περισσότερους πόντους στην κατάταξη. Μια καλή θέση σε μεγάλο αγώνα μπορεί να αξίζει περισσότερο από έναν καλό χρόνο σε μικρό αγώνα.

Με το παράθυρο πια ανοιχτό και λιγότερες διαθέσιμες θέσεις από το Παρίσι 2024, οι αθλητές θα πρέπει να διαλέξουν με ακρίβεια τους επόμενους αγώνες τους στο πρόγραμμα. Λιγότερο περιθώριο λάθους. Και στον μαραθώνιο, το σενάριο μπορεί να γίνει σκληρό. Μόλις δύο ραντεβού μέσα στη χρονιά... κι ο καιρός της ημέρας μπορεί να σαρώσει ένα ολόκληρο πλάνο καριέρας.

Ένα ακόμη σημείο που αξίζει να τονιστεί: η ημερομηνία κλειδώματος της κατάταξης. Οι 19 Μαρτίου 2028 πέφτουν πριν από τους μεγάλους μαραθωνίους του Απριλίου. Όσοι υπολογίζουν στον ανοιξιάτικο μαραθώνιο του 2028 θα διεκδικήσουν μόνο τις τελευταίες 15 θέσεις. Προοιωνίζεται μια πολύ θεαματική χρονιά το 2027, με το επίπεδο να ανεβαίνει ακόμη ένα σκαλί. Ξεκινώντας από τον Μαραθώνιο της Βαλένθια, σε λίγες μόλις εβδομάδες.

Με αυτά τα νέα όρια, η World Athletics έβαλε τον πήχη στο ύψος της χρυσής εποχής που ζει ο μαραθώνιος. Για μια χούφτα αθλητές, τα 2:05 και 2:22:20 θα παραμείνουν ρεαλιστικός στόχος. Για όλους τους άλλους, ο δρόμος προς το Λος Άντζελες θα περάσει από το ranking. Ένα συναρπαστικό κεφάλαιο του μαραθωνίου άνοιξε την 1η Νοεμβρίου. Δεκαοκτώ μήνες κυνηγητό για έναν χρόνο ονείρου και μια θέση στους Ολυμπιακούς του LA 2028. Μέχρι τότε, κάθε μαραθώνιος θα μετράει, κάθε θέση επίσης. Και στο τέλος, μια ιστορική γραμμή εκκίνησης με μόλις 70 δρομείς. Ο ανδρικός μαραθώνιος θα κλείσει εξάλλου τους Αγώνες στις 30 Ιουλίου 2028. Το καλύτερο για το τέλος. Πρέπει να είσαι εκεί.