Van de Grieken tot de hippies: de geschiedenis van het joggen

De legende van Philippides, de Griekse boodschapper die naar verluidt 40 kilometer hardliep om zijn vorsten de overwinning van de Grieken op de Perzen te melden, heeft de eeuwen doorstaan. Veel historici trekken dat verhaal echter in twijfel en waarschijnlijk gaat het om een mythe. Dat hardlopen al in de oudheid bestond, is wél historisch aannemelijk. Waarschijnlijk werd er gelopen in Egypte, Azië, Ierland en Griekenland, onder meer tijdens religieuze feesten. Via het lichaam eer betonen aan de goden. Volgens sommige bronnen was Pythagoras naast geleerde ook een gerespecteerd atleet. Later verbood de katholieke kerk sportbeoefening, die weinig strookte met haar visie op de ontwikkeling en het welzijn van het lichaam, zoals de Grieken die kenden.

In de 19e eeuw duikt de hardloper opnieuw op, dit keer bij de Angelsaksische aristocratie. Van hardlopen in volksere kringen is nog altijd geen sprake. De opkomst van de olympische beweging in de 20e eeuw en de groei van de media, eerst kranten en later televisie, hebben ongetwijfeld bijgedragen aan de verspreiding van het beeld van de hardloper in westerse samenlevingen. Maar in de jaren 50 lopen nog altijd alleen atleten en militairen. In Frankrijk was zelfs de opkomst van een sportman als Alain Mimoun niet genoeg om het volk aan het lopen te krijgen.

Toen kwamen de hippies…

Aan het einde van de jaren 60 begint er aan de andere kant van de Atlantische Oceaan toch iets te bewegen. Jonge vrouwen en mannen trekken, tot verbazing van voorbijgangers, rennend door parken en steden. In de Verenigde Staten zijn nog altijd krantenknipsels te vinden over incidenten met “runners”, die overal als “weirdos” (vreemde mensen) worden weggezet. In de documentaire « Free to run » van de Zwitser Pierre Morath, die terugblikt op deze pioniersjaren, vertellen lopers dat ze liever 's nachts renden om aan de blikken van anderen te ontsnappen. Maar wat zorgde ervoor dat dit fenomeen juist in de Verenigde Staten ontstond?

De geschiedenis met een hoofdletter H is altijd een optelsom van toevallige en minder toevallige gebeurtenissen. Zo maakt Bill Bowerman tijdens een reis naar Nieuw-Zeeland in 1962 kennis met de trainingsmethoden van coach Arthur Lydiard, die een programma voor crosscountrylopers had ontwikkeld. Geïnspireerd of visionair: de Amerikaan keert naar huis terug en publiceert in 1967 het boek « Jogging: a physical fitness program for all ages » (Jogging: een conditieprogramma voor alle leeftijden). Het boek wordt een bestseller en de populariteit van het joggen blijft groeien. De olympische marathonzege van de Amerikaan Frank Shorter in 1972 in München en het fenomeen Steve Prefontaine (op de foto), die nog altijd geldt als een van de grootste Amerikaanse fondlopers, voltooien de popularisering van het hardlopen in die periode.

De grote doorbraak

Ook de taboes rond vrouwensport, nog altijd gevoed door religieuze macht en het patriarchaat, sneuvelen dankzij het hardlopen. Na Kathrine Switzer, de eerste vrouw die in 1967 officieel aan de marathon van Boston deelnam, trekken steeds meer vrouwen hun loopschoenen aan, tot grote ergernis van de “preutse moraalridders”. Vrijheid van lichaam en geest: hardlopen past perfect bij de jaren 70. Olivier Bessy, sportsocioloog en auteur van het boek « Courir de 1968 à nos jours », vat die ontwikkeling in het Frankrijk van na mei 1968 als volgt samen: « Het beeld dat aan duursporten kleeft, is doordrenkt van het harde, sobere en ascetische karakter van deze praktijken, verbonden met de militaire geschiedenis van de discipline. Hardlopen maakt zich los uit zijn competitieve keurslijf, aangejaagd door nieuwe spelers en nieuwkomers die minder op competitie en meer op recreatief sporten gericht zijn en nieuwe manieren van lopen uitvinden ». Hardlopen is een maatschappelijk fenomeen geworden. We lopen voor prestaties, maar inmiddels ook voor het gevoel, het samenzijn en de verbondenheid met de natuur…

De New York City Marathon, ontstaan in 1970, belichaamt die nieuwe, feestelijke manier van lopen als geen ander. Wat begon als een bescheiden wedstrijd in Central Park, groeide in 1976 uit tot een enorm volksfeest. Visionair Fred Lebow verlegde het parcours toen naar alle wijken van de “Big Apple”. In de jaren 80 zorgde de explosie van het aantal wedstrijden wereldwijd ervoor dat hardlopen definitief onderdeel werd van de populaire massacultuur. In Europa droeg het tijdschrift Spiridon, vernoemd naar de eerste winnaar van de marathon, Spyrídon Loúis, daar eveneens aan bij. Het blad werd in 1972 opgericht door Noël Tamini en Yves Jeannotat en hielp het hardlopen te democratiseren, in dezelfde vrijheidslievende geest als de Amerikaanse pioniers.

De slogan van het tijdschrift? “Loop allemaal met ons mee”. Je kunt wel zeggen dat die boodschap is aangekomen…