World Athletics legt de lat voor de marathon op de Spelen van Los Angeles 2028 torenhoog

Voor een topatleet in welke atletiekdiscipline dan ook zijn de Olympische Spelen de heilige graal. Daar moet je staan. Rond dat evenement, dat elke vier jaar terugkomt, bouwen atleten hun loopbaan op en kiezen ze hun wedstrijden. Voor marathonlopers is het een echte evenwichtsoefening. Door de zwaarte van de inspanning mogen ze zich geen misstap permitteren en kunnen ze maar een paar wedstrijden per jaar aan. Op hun top kiezen atleten vaak voor twee marathons per jaar, een in het voorjaar en een in het najaar, om genoeg tijd te hebben voor de voorbereiding en te profiteren van weersomstandigheden die een topprestatie mogelijk maken. Sinds 10 november kennen we alle kwalificatieregels voor de Spelen van 2028. Atleten (en hun managers) hebben nu alle informatie in handen. 2:05 voor de mannen, 2:22:20 voor de vrouwen. Een detail voor de marathon: het kwalificatievenster was al open sinds 1 november.

Een kalender die vragen oproept, een peloton dat krimpt

Om te beginnen is het moeilijk om geen vragen te stellen bij de timing van de bekendmaking. World Athletics komt weliswaar zes weken eerder dan bij de Spelen van 2024, maar het najaarsmarathonseizoen is dan al bijna afgerond, met Sydney, Berlijn, Chicago, Amsterdam en New York achter de rug. Voor atleten die hun beste marathon in september of oktober liepen, tellen die tijden niet mee. Een bittere pil. Nieuw is het probleem niet, het is zelfs minder erg geworden: voor Parijs 2024 ging het venster ook al op 1 november open en liepen marathonlopers zeven weken in het duister, zonder te weten welke tijd ze moesten halen, tot de normen (laat) verschenen op 20 december 2022.

Nu duurde het wachten maar tien dagen. Het begon op 21 oktober. In een e-mail aan managers en vertegenwoordigers van beroepsatleten, die door het Amerikaanse medium CITIUS Mag naar buiten werd gebracht, meldde World Athletics dat het kwalificatievenster voor de Spelen van 2028 op 1 november zou starten. Een datum die precies samenvalt met de marathon van New York. Alle prestaties op die wedstrijd tellen dus mee voor de kwalificatienormen. De tijdlimieten zijn daar door het parcours niet per se haalbaar, maar de Big Apple blijft een cruciale afspraak op de kalender, omdat atleten er veel rankingpunten kunnen scoren. New York heeft namelijk het hoogste label van World Athletics: Platinum. En een top 5-plaats daar staat gelijk aan een tijd onder de limiet. Daar komen we zo op terug.

In diezelfde mail stonden nog andere details, zoals de publicatie van de normen in december (uiteindelijk kwamen ze eerder, op 10 november) en het aantal deelnemers aan de marathon, dat van 80 naar 70 per wedstrijd gaat. Een kleiner veld, terwijl de dichtheid en het wereldniveau in de marathon sterk stijgen. Met 70 starters wordt dit de kleinste olympische marathon voor mannen sinds Montréal in 1976 en voor vrouwen sinds Sydney in 2000. Waarom een nog lager plafond opleggen, terwijl de marathon nooit zo populair was en het evenement buiten op brede wegen plaatsvindt? We vonden een mogelijke verklaring: het IOC heeft het atletiekquotum op 1.810 atleten gehouden, net als in Parijs.

En voor LA28 komt er een nieuw onderdeel bij, de gemengde 4x100 m estafette. World Athletics zegt niet waar de 20 marathonplaatsen gebleven zijn, maar ergens moest er ruimte vrijgemaakt worden. Die 70 plaatsen zijn overigens eerder een streefcijfer dan een strikt plafond: in Parijs zorgden de universaliteitsplaatsen ervoor dat het quotum bij beide wedstrijden werd overschreden. Een plafond voor baanwedstrijden valt nog te begrijpen (acht banen bieden maar plaats aan een beperkt aantal atleten), maar op de weg is de beslissing minder logisch. Ze benadeelt de atleten en ontneemt de fans extra spektakel.

© CNOSF / KMSP

De limieten voor LA2028 en de andere manieren om je te kwalificeren

Net als bij eerdere Spelen kent World Athletics twee wegen naar LA28. Het doel: 40% van de atleten kwalificeert zich via de limieten en 60% via de wereldranglijst. Als meer atleten de norm halen dan er plaatsen zijn, worden alleen de beste tijden meegeteld en komt niemand via de ranking binnen.

Voor de langeafstandsnummers op de baan loopt het venster voor de 10.000 m van 19 december 2026 tot 18 juni 2028. Dat van de 5000 m loopt van 19 juni 2027 tot 18 juni 2028. Ook hier is het niveau een tandje hoger gelegd. De 5000 m voor mannen kent een van de grootste verscherpingen van het hele programma: 15 seconden sneller dan in Parijs. Om het concreet te maken: in 2026 zijn er wereldwijd maar tien atleten onder de 12:50 gebleven. De beste Fransman van het seizoen, Jimmy Gressier, bleef in juni in Parijs steken op 12:57.

Sneller, hoger… en ook meer gewicht voor de ranking

De normen zakken met 3 minuten en 10 seconden bij de mannen en met 4 minuten en 30 seconden bij de vrouwen. Dat is een flinke sprong, maar het weerspiegelt een ontwikkeling die niemand kan negeren. We beleven misschien de gouden eeuw van de marathon. Meer dan tien jaar heerste Eliud Kipchoge met ijzeren hand over de koningsafstand. Hij baande de weg voor een nieuwe generatie talenten die nu de grenzen van het mogelijke verleggen. Sabastian Sawe en Yomif Kejelcha liepen dit jaar allebei onder de twee uur in Londen. Daarachter is de dichtheid krankzinnig, met Jacob Kiplimo, John Korir en ook Benson en Amos Kipruto. Maar nog spectaculairder is de vooruitgang bij de vrouwen. Het record van Ruth Chepngetich (nog altijd erkend ondanks haar schorsing) kwam meermaals in gevaar, met het marathondebuut van Fotyen Tesfay in 2:10 en de waanzinnige prestatie van Tigst Assefa in Berlijn, 2:11. Daarachter is de breedte even indrukwekkend, met Sifan Hassan, Joyciline Jepkosgei, Brigid Kosgei, Sharon Lokedi, Hellen Obiri...

De nieuwe verdeling van de geplaatste atleten, van 50/50 naar 40/60 in het voordeel van de ranking, wijst er ook op dat World Athletics regelmaat en goede plaatsen in grote wedstrijden wil belonen, in plaats van één briljante tijd op een snel parcours. Over de strenge limieten zegt de internationale bond dat marathons in een olympisch jaar 30 tot 60 seconden sneller zijn dan de trends voorspellen.

Geen ruimte voor fouten voor marathonlopers

Onder de 2:05 of onder de 2:22:20 lopen, dat is het nieuwe doel van atleten die op de Spelen van 2028 mikken. Maar dat toegangsticket blijft voorbehouden aan de wereldtop, de absolute elite. In Groot-Brittannië is nog nooit een man onder de 2:05 gebleven. In Frankrijk deed alleen Morhad Amdouni het, en geen enkele Française liep ooit onder de 2:22:20. Voor de meeste atleten blijft er toch een kans: de ranking. Hun strategie wordt ongetwijfeld om twee prestigieuze marathons (Platinum Label) te kiezen en zo meer punten te scoren. Een goede plaats in een grote wedstrijd kan meer waard zijn dan een goede tijd in een kleine.

Met een venster dat nu open is en minder plaatsen dan voor Parijs 2024 moeten atleten hun volgende wedstrijden zorgvuldig kiezen. Minder marge voor fouten dus. En in de marathon kan het scenario wreed zijn. Slechts twee data in de agenda omcirkeld, maar de weersomstandigheden van die dag kunnen een hele loopbaanplanning om zeep helpen.

Nog een punt om te onthouden: de afsluitdatum van het klassement. 19 maart 2028 valt vóór de grote aprilmarathons. Wie op zijn voorjaarsmarathon van 2028 rekent, strijdt alleen nog om de laatste 15 plaatsen. Dat belooft een zeer spectaculair 2027, waarin het niveau nog verder omhoog gaat. Te beginnen met de marathon van Valencia, al over een paar weken.

Met deze nieuwe limieten heeft World Athletics de lat gelegd op het niveau van de gouden eeuw die de marathon nu beleeft. Voor een handvol atleten blijven 2:05 en 2:22:20 een realistisch doel. Voor alle anderen loopt de weg naar Los Angeles via de ranking. Sinds 1 november is een boeiend hoofdstuk in de marathon begonnen. Achttien maanden jacht op een droomtijd en een selectie voor de Olympische Spelen van LA 2028. Tot dan telt elke marathon, elke plaats. En aan het eind wacht een historische startlijn met maar 70 lopers. De marathon voor mannen sluit de Spelen overigens af op 30 juli 2028. Het beste voor het laatst. Daar wil je bij zijn.