Minima na igrzyska w Los Angeles 2028 zawieszają maratończykom poprzeczkę bardzo wysoko

Dla zawodnika światowej klasy w jakiejkolwiek konkurencji lekkoatletycznej igrzyska olimpijskie to Graal. Tam trzeba być. Wokół tej imprezy, która wraca co cztery lata, zawodnicy budują karierę i planują starty. Dla maratończyków to prawdziwy taniec na linie. Przy wymaganiach i trudach maratonu biegacze długodystansowi nie mogą sobie pozwolić na błąd i wystartują tylko kilka razy w roku. W szczycie formy elita wybiera zwykle dwa maratony rocznie, jeden wiosną, drugi jesienią, żeby mieć dość czasu na przygotowania i trafić na pogodę sprzyjającą wynikom. Od 10 listopada znamy wszystkie zasady kwalifikacji na IO 2028. Zawodnicy (i ich menedżerowie) mają już komplet informacji. 2:05 u mężczyzn, 2:22:20 u kobiet. Jeden szczegół dotyczy samego maratonu: okno kwalifikacyjne otwarto już 1 listopada.

Kalendarz budzi pytania, stawka się zawęża

Po pierwsze, trudno nie zapytać o moment ogłoszenia minimów. Owszem, World Athletics zrobiło to sześć tygodni wcześniej niż przed igrzyskami 2024, ale dopiero wtedy, gdy jesienny sezon maratoński był już prawie zamknięty. Sydney, Berlin, Chicago, Amsterdam i Nowy Jork mamy już za sobą. Dla zawodników, którzy najlepszy maraton pobiegli we wrześniu lub w październiku, te wyniki się nie liczą. Gorzka pigułka. Problem nie jest jednak nowy, a nawet został złagodzony. Przed Paryżem 2024 okno również otwierało się 1 listopada, a maratończycy przez siedem tygodni biegali po omacku, nie znając konkretnego celu, aż do (spóźnionej) publikacji standardów 20 grudnia 2022.

Tym razem czekanie trwało tylko dziesięć dni. Wszystko zaczęło się 21 października. W mailowej notatce do menedżerów i przedstawicieli zawodowych zawodników, ujawnionej przez amerykański serwis CITIUS Mag, World Athletics poinformowało, że okno kwalifikacyjne na igrzyska 2028 otworzy się 1 listopada. Ta data wypada dokładnie w dniu Maratonu Nowojorskiego. Wszystkie wyniki z tego biegu liczą się więc do kwalifikacji. Ze względu na profil trasy trudno tam o minimalne czasy, ale Big Apple pozostaje ważnym punktem w kalendarzu zawodników, bo można tam zebrać mnóstwo punktów do rankingu. Nowy Jork to bieg o najwyższej randze World Athletics, czyli Platinum Label. A miejsce w czołowej piątce jest tu równoznaczne z wynikiem poniżej minimum. Wrócimy do tego w dalszej części.

W tej głośnej notatce pojawiły się też inne szczegóły: publikację standardów zapowiedziano na grudzień (ostatecznie pojawiły się wcześniej, 10 listopada), a liczbę zawodników w maratonie zmniejszono z 80 do 70 na bieg. Cięcie dziwi, skoro gęstość stawki i światowy poziom maratonu rosną w imponującym tempie. Przy 70 startujących byłby to najmniejszy olimpijski maraton mężczyzn od Montrealu w 1976 roku i najmniejszy maraton kobiet od Sydney w 2000. Po co ustawiać limit jeszcze niżej, skoro maraton nigdy nie cieszył się takim zainteresowaniem, a zawody odbywają się na świeżym powietrzu, na szerokich drogach? Znaleźliśmy możliwe wyjaśnienie: MKOl utrzymał limit lekkoatletów na poziomie 1810, jak w Paryżu.

A w programie LA28 pojawia się nowa konkurencja, sztafeta mieszana 4x100 m. World Athletics nie precyzuje, gdzie podziało się 20 miejsc z maratonu, ale miejsce trzeba było znaleźć gdzieś indziej. Warto dodać, że te 70 miejsc to raczej cel niż sztywny limit. W Paryżu miejsca z puli uniwersalności sprawiły, że w obu biegach przekroczono kwotę. Ograniczenie na bieżni można zrozumieć (osiem torów pomieści tylko ograniczoną liczbę zawodników), ale na szosie ta decyzja ma mniej sensu. Uderza w zawodników i pozbawia kibiców dodatkowego widowiska.

© CNOSF / KMSP

Minima na LA 2028 i pozostałe drogi kwalifikacji

Podobnie jak przy poprzednich igrzyskach, World Athletics przewiduje dwie ścieżki dojścia do LA28. Zakładany cel to 40% zawodników z minimami i 60% z rankingu światowego. Jeśli więcej zawodników niż miejsc spełni minimum, wybierane są tylko najlepsze czasy, a nikt nie wchodzi wtedy przez ranking.

Jeśli chodzi o biegi długie na bieżni, okno na 10 000 m trwa od 19 grudnia 2026 do 18 czerwca 2028. Na 5000 m od 19 czerwca 2027 do 18 czerwca 2028. Tu też poziom poszedł w górę. 5000 m mężczyzn to jedna z największych zmian w całym programie, o 15 sekund szybciej niż w Paryżu. Dla porównania, w 2026 roku poniżej 12:50 zeszło na świecie tylko dziesięciu zawodników. Najlepszy Francuz sezonu, Jimmy Gressier, zatrzymał się na 12:57 w czerwcu w Paryżu.

Szybciej, wyżej… ale też większa waga rankingu

Minima spadły o 3:10 u mężczyzn i 4:30 u kobiet. To ogromny skok. Ale też odbicie trendu, którego nikt nie może zignorować. Być może przeżywamy złoty wiek maratonu. Przez ponad dekadę Eliud Kipchoge niepodzielnie rządził na królewskim dystansie. Otworzył drogę nowemu pokoleniu talentów, które dziś przesuwa granice możliwości. Sabastian Sawe i Yomif Kejelcha pobiegli w tym roku w Londynie poniżej 2 godzin. Za nimi gęstość stawki jest szalona: Jacob Kiplimo, John Korir, Benson i Amos Kipruto. Jeszcze bardziej spektakularny postęp widać u kobiet. Rekord Ruth Chepngetich (wciąż zatwierdzony mimo jej zawieszenia) kilkakrotnie się chwiał, przy debiucie Fotyen Tesfay z czasem 2:10 i szalonym biegu Tigst Assefy 2:11 w Berlinie. Za nimi poziom jest równie imponujący: Sifan Hassan, Joyciline Jepkosgei, Brigid Kosgei, Sharon Lokedi, Hellen Obiri...

Nowy podział kwalifikowanych, z 50/50 na 40/60 na korzyść rankingu, to zapewne także chęć nagradzania regularności i dobrych miejsc w wielkich biegach, a nie jednego błyskotliwego czasu na szybkiej trasie. Co do wysokości minimów, światowa federacja tłumaczy, że w roku olimpijskim maratony są o 30 do 60 sekund szybsze, niż wynikałoby z trendów.

Maratończycy nie mają prawa do błędu

Złamać 2:05 albo 2:22:20, oto nowy cel zawodników mierzących w igrzyska 2028. Ale ten bilet wstępu pozostaje zarezerwowany dla światowej elity, śmietanki. Na przykład w Wielkiej Brytanii żaden mężczyzna w historii nie zbiegł jeszcze poniżej 2:05. We Francji zrobił to tylko Morhad Amdouni, a żadna Francuzka nigdy nie pobiegła poniżej 2:22:20. Dla większości zawodników zostaje jednak szansa: ranking. Ich strategia będzie zapewne polegała na wyborze dwóch prestiżowych maratonów (Platinum Label), by zebrać więcej punktów. Dobre miejsce w wielkim biegu może być warte więcej niż dobry czas w małym.

Przy otwartym już oknie i mniejszej liczbie miejsc niż przed Paryżem 2024 zawodnicy będą musieli bardzo precyzyjnie wybierać kolejne starty. Margines błędu jest mniejszy. A w maratonie scenariusz bywa okrutny. Tylko dwie daty zakreślone w kalendarzu na cały rok... a pogoda danego dnia może zniweczyć plan na całą karierę.

Jeszcze jedna sprawa: termin zamknięcia rankingu. 19 marca 2028 wypada przed wielkimi kwietniowymi maratonami. Ci, którzy liczą na wiosenny maraton w 2028 roku, powalczą tylko o ostatnie 15 miejsc. To zapowiada bardzo widowiskowy rok 2027, w którym poziom pójdzie jeszcze wyżej. Na początek Maraton w Walencji, już za kilka tygodni.

Tymi minimami World Athletics ustawiło poprzeczkę na wysokości złotego wieku, jaki przeżywa maraton. Dla garstki zawodników 2:05 i 2:22:20 pozostaną realnym celem. Dla wszystkich pozostałych droga do Los Angeles poprowadzi przez ranking. Pasjonujący rozdział maratonu rozpoczął się 1 listopada. Osiemnaście miesięcy pościgu za wymarzonym czasem i przepustką na igrzyska LA 2028. Do tego czasu będzie się liczył każdy maraton i każde miejsce. A na końcu historyczna linia startu dla zaledwie 70 biegaczy. Maraton mężczyzn zresztą zamknie igrzyska 30 lipca 2028. Najlepsze na koniec. Trzeba tam być.