Minima olimpijskie w maratonie na LA 2028 zawieszają poprzeczkę bardzo wysoko

Dla zawodnika z absolutnego topu, w jakiejkolwiek konkurencji lekkoatletycznej, igrzyska olimpijskie to Graal. Tam trzeba być. Wokół tej imprezy, która wraca co cztery lata, zawodnicy budują karierę i wybierają starty. Dla maratończyków to prawdziwa żonglerka. Przy wymaganiach i trudzie maratonu biegacze długodystansowi nie mają prawa do błędu i mogą sobie pozwolić tylko na kilka startów w roku. W szczycie formy wybierają zwykle dwa maratony rocznie, jeden wiosną, drugi jesienią, żeby mieć dość czasu na przygotowania i trafić na pogodę sprzyjającą wynikom. Od 10 listopada znamy wszystkie zasady kwalifikacji na IO 2028. Zawodnicy (i ich menedżerowie) mają już komplet informacji. 2:05 u mężczyzn, 2:22:20 u kobiet. Jeden szczegół w maratonie: okno kwalifikacyjne było otwarte już od 1 listopada.

Kalendarz budzi pytania, stawka się kurczy

Po pierwsze trudno nie zastanawiać się nad momentem ogłoszenia minimów. Owszem, World Athletics zrobiło to sześć tygodni wcześniej niż przed igrzyskami 2024, ale dopiero po jesiennym sezonie maratońskim, który jest już prawie za nami: Sydney, Berlin, Chicago, Amsterdam i Nowy Jork mamy już za sobą. Zawodnicy, którzy życiówkę w maratonie ustanowili we wrześniu lub w październiku, nie mogą liczyć tych czasów. Gorzka pigułka. Problem nie jest jednak nowy i nawet nieco złagodniał: przed Paryżem 2024 okno również otwierało się 1 listopada, a maratończycy biegali siedem tygodni po omacku, nie znając konkretnego celu, aż do (spóźnionej) publikacji limitów 20 grudnia 2022 roku.

Tym razem czekanie trwało tylko dziesięć dni. Wszystko zaczęło się 21 października. W notatce wysłanej mailem do menedżerów i przedstawicieli zawodowych zawodników, ujawnionej przez amerykański serwis CITIUS Mag, World Athletics poinformowało, że okno kwalifikacyjne na igrzyska 2028 rozpocznie się 1 listopada. Data wypada dokładnie w dniu Maratonu Nowojorskiego. Wszystkie wyniki z tego biegu liczą się więc do limitów kwalifikacyjnych. Choć przy profilu trasy w Nowym Jorku minima czasowe raczej nie były tu w zasięgu, Big Apple pozostaje ważnym punktem w kalendarzu zawodników, bo można tam zdobyć mnóstwo punktów do rankingu. Nowy Jork to bieg o najwyższej randze World Athletics, czyli Platinum Label. A miejsce w pierwszej piątce jest tu warte tyle co wynik poniżej minimum. Wrócimy do tego dalej.

W tej głośnej notatce padły też inne szczegóły: publikację standardów zapowiedziano na grudzień (ostatecznie pojawiły się wcześniej, 10 listopada) oraz zmniejszenie liczby zawodników w maratonie z 80 do 70 na wyścig. Cięcie limitu startujących zastanawia, skoro gęstość i poziom światowego maratonu rosną gwałtownie. Przy 70 startujących byłby to najmniejszy męski maraton olimpijski od Montrealu 1976 i najmniejszy kobiecy od Sydney 2000. Po co ustalać jeszcze niższy pułap, skoro maraton nigdy nie cieszył się takim zainteresowaniem, a impreza odbywa się pod gołym niebem, na szerokich ulicach? Znaleźliśmy możliwe wyjaśnienie: MKOl utrzymał limit lekkoatletów na poziomie 1810, tak jak w Paryżu.

A w programie LA28 pojawia się nowa konkurencja, mieszana sztafeta 4x100 m. World Athletics nie precyzuje, gdzie podziały się 20 miejsc z maratonu, ale miejsce trzeba było znaleźć gdzieś. Dodajmy, że te 70 miejsc to raczej cel niż sztywny pułap: w Paryżu dzięki miejscom przyznawanym z tytułu uniwersalności limit przekroczono w obu biegach. Pułap na bieżni można zrozumieć (osiem torów pomieści ograniczoną liczbę zawodników), ale na szosie ta decyzja ma mniej sensu. Uderza w zawodników i pozbawia kibiców dodatkowego widowiska.

© CNOSF / KMSP

Minima na LA 2028 i inne drogi kwalifikacji

Podobnie jak przy poprzednich igrzyskach World Athletics wprowadza dwie drogi do startu w LA28. Założenie: 40% zawodników kwalifikuje się dzięki minimom, a 60% przez ranking światowy. Jeśli limit wypełni więcej zawodników niż jest miejsc, brani są tylko ci z najlepszymi czasami, a nikt nie przechodzi przez ranking.

W biegach długich na bieżni okno na 10 000 m trwa od 19 grudnia 2026 do 18 czerwca 2028. Na 5000 m od 19 czerwca 2027 do 18 czerwca 2028. Tu też poziom skoczył o oczko wyżej. Męskie 5000 m to jedna z największych zmian w całym programie: 15 sekund szybciej niż w Paryżu. Żeby to uzmysłowić: w 2026 roku tylko dziesięciu zawodników na świecie zbiegło poniżej 12:50. Najlepszy Francuz sezonu, Jimmy Gressier, zatrzymał się na 12:57 w czerwcu w Paryżu.

Szybciej, wyżej… a ranking waży więcej

Minima spadają o 3:10 u mężczyzn i 4:30 u kobiet. To ogromny skok. Ale też odbicie dynamiki, której nie da się zignorować. Być może przeżywamy złoty wiek maratonu. Przez ponad dekadę Eliud Kipchoge niepodzielnie rządził na królewskim dystansie. Otworzył drogę nowemu pokoleniu talentów, które teraz przesuwa granice możliwości. Sabastian Sawe i Yomif Kejelcha w tym roku obaj zeszli w Londynie poniżej dwóch godzin. Za nimi tłok jest szalony: Jacob Kiplimo, John Korir, a także Benson i Amos Kipruto. Jeszcze bardziej spektakularny postęp widać jednak u kobiet. Rekord Ruth Chepngetich (wciąż uznawany mimo jej zawieszenia) kilkakrotnie się zachwiał: przy debiucie Fotyen Tesfay z czasem 2:10 i szalonym występie Tigst Assefa, 2:11 w Berlinie. Za nimi gęstość jest równie imponująca: Sifan Hassan, Joyciline Jepkosgei, Brigid Kosgei, Sharon Lokedi, Hellen Obiri...

Nowy podział miejsc, z 50/50 na 40/60 na korzyść rankingu, zapewne świadczy też o chęci World Athletics, by nagradzać regularność i dobre miejsca w wielkich biegach, a nie jeden błyskotliwy czas na szybkiej trasie. Co do wymagających limitów, federacja międzynarodowa tłumaczy, że w roku olimpijskim maratony są o 30 do 60 sekund szybsze, niż wynikałoby z trendów.

Maratończycy nie mają prawa do błędu

Pobiec poniżej 2:05 lub poniżej 2:22:20, oto nowy cel zawodników mierzących w igrzyska 2028. Ale ten bilet wstępu pozostaje zarezerwowany dla światowej elity, śmietanki. Przykładowo w Wielkiej Brytanii żaden mężczyzna w historii nie zbiegł jeszcze poniżej 2:05. We Francji zrobił to tylko Morhad Amdouni, a żadna Francuzka nigdy nie zeszła poniżej 2:22:20. Dla większości zawodników zostaje jednak szansa: ranking. Ich strategią będzie zapewne wybór dwóch prestiżowych maratonów (Platinum Label), by zgarnąć więcej punktów. Dobre miejsce w wielkim biegu może być warte więcej niż dobry czas w małym.

Przy otwartym już oknie i mniejszej liczbie miejsc niż przed Paryżem 2024 zawodnicy będą musieli precyzyjnie wybierać kolejne starty w kalendarzu. Mniej pola do pomyłki. A w maratonie scenariusz bywa okrutny. Tylko dwie zakreślone daty w roku... a pogoda w dniu biegu może zniweczyć cały plan kariery.

Jeszcze jedna rzecz: data zamknięcia rankingu. 19 marca 2028 wypada przed wielkimi kwietniowymi maratonami. Ci, którzy liczą na wiosenny maraton w 2028 roku, powalczą tylko o ostatnie 15 miejsc. To zapowiada bardzo widowiskowy rok 2027, w którym poziom znów pójdzie w górę. Zaczynając od Maratonu w Walencji, już za kilka tygodni.

Nowymi minimami World Athletics zawiesiło poprzeczkę na miarę złotego wieku, jaki przeżywa maraton. Dla garstki zawodników 2:05 i 2:22:20 pozostaną realnym celem. Dla wszystkich pozostałych droga do Los Angeles poprowadzi przez ranking. Od 1 listopada trwa pasjonujący rozdział w historii maratonu. Osiemnaście miesięcy pościgu za wymarzonym czasem i przepustką na igrzyska olimpijskie LA 2028. Do tego czasu liczyć się będzie każdy maraton i każde miejsce. A na końcu historyczna linia startu, tylko dla 70 biegaczy. Męski maraton zresztą zamknie igrzyska 30 lipca 2028. Najlepsze na koniec. Trzeba tam być.