Τα όρια του ανθρώπινου σώματος στον μαραθώνιο: «Δεν έχουμε εξερευνήσει τα πάντα και δεν αποκλείονται οι εκπλήξεις», λέει ο Guillaume Millet

✓ Συζήτηση με τον Guillaume Millet, με μια οπτική που ξεπερνά τους απλούς αριθμούς και τις επιδόσεις.

Τι ακριβώς είναι η φυσιολογία της άσκησης και τι μπορεί να προσφέρει στην προσπάθεια για νέα ρεκόρ και ολοένα υψηλότερες επιδόσεις;

Η φυσιολογία της άσκησης είναι η μελέτη του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί το ανθρώπινο σώμα όταν κινείται. Μελετάμε τις άμεσες μεταβολές που προκαλεί η κίνηση στο σώμα, αλλά και τις μακροχρόνιες προσαρμογές που επιφέρει η προπόνηση. Προσπαθούμε να κατανοήσουμε πώς αντιδρά. Κατά κάποιον τρόπο, μελετάμε τα όρια του σώματος. Η φυσιολογία μπορεί, για παράδειγμα, να προσφέρει στους αθλητές και στους προπονητές αξιολόγηση των παραγόντων που καθορίζουν την επίδοση.

Ποια είναι τα στοιχεία που επιτρέπουν σε έναν δρομέα να τρέχει πιο γρήγορα και για περισσότερη ώρα;

Αυτό δεν γίνεται. Είναι είτε το ένα είτε το άλλο. Το γρήγορο τρέξιμο και το τρέξιμο μεγάλης διάρκειας απαιτούν, πράγματι, εκ διαμέτρου αντίθετες ικανότητες. Αν εστιάσουμε στην ταχύτητα στον μαραθώνιο, χρειάζεται υψηλό VO2max, δηλαδή μεγάλη καρδιά και αίμα πλούσιο σε ερυθρά αιμοσφαίρια, καθώς και η ικανότητα να διατηρείς υψηλό ποσοστό αυτού του VO2max σε όλη την απόσταση. Με άλλα λόγια, χρειάζεσαι έναν μεγάλο κινητήρα και πρέπει να τον κρατήσεις σε υψηλές στροφές για 42,195 χλμ. Εξίσου σημαντικό είναι, για να συνεχίσουμε τη μεταφορά με το αυτοκίνητο, να έχεις χαμηλή κατανάλωση καυσίμου, δηλαδή να είσαι οικονομικός ενεργειακά. Για τον δρομέα μιλάμε για ενεργειακό κόστος, το οποίο εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από βιομηχανικούς παράγοντες και τον εξοπλισμό.

 Πάντα υπήρχαν και θα υπάρχουν περιθώρια προόδου, ενώ κάθε παράμετρος βελτιστοποιείται και εξετάζεται σχολαστικά με στόχο τη βελτίωση των επιδόσεων.  

Βρίσκονται άνδρες και γυναίκες στο ίδιο επίπεδο;

Όχι. Ο βασικός λόγος είναι ότι οι γυναίκες έχουν χαμηλότερο VO2max από τους άνδρες. Οι κορυφαίες γυναίκες δεν θα ξεπεράσουν ποτέ τους κορυφαίους άνδρες. Επιπλέον, οι γυναίκες, ακόμη και οι πιο αδύνατες, έχουν πάντοτε υψηλότερο ποσοστό λιπώδους μάζας από τους πιο αδύνατους άνδρες. Στον μαραθώνιο, η γυναικεία ελίτ δεν θα μπορέσει ποτέ να ξεπεράσει την ανδρική, χωρίς αυτό να εμποδίζει τις γυναίκες να πλησιάζουν περισσότερο τους άνδρες όσο μεγαλώνει η απόσταση.

Το 2019 στη Βιέννη, ο Eliud Kipchoge πέτυχε το επίτευγμα να κατέβει κάτω από τις δύο ώρες στον μαραθώνιο, με χρόνο 1:59:40. Χωρίς την εξωτερική υποστήριξη, όπως η κλειστή διαδρομή και οι λαγοί, θα μπορούσε να έχει πετύχει αυτό το ρεκόρ;

Όχι, γιατί το drafting, δηλαδή η προετοιμασία και η υποστήριξη που είχε, ήταν πραγματικά ιδανικό και άψογα οργανωμένο. Ήταν πολύ προσεκτικά μελετημένο: περιβαλλόταν από λαγούς που έκοβαν τον αέρα, ενώ ανεφοδιαζόταν από ποδήλατο, οπότε δεν έχανε χρόνο επιβραδύνοντας στους σταθμούς τροφοδοσίας. Εκτιμάται ότι όλος αυτός ο μηχανισμός τού εξασφάλισε πολύ περισσότερο από τα 20 δευτερόλεπτα που τον χώριζαν από το δίωρο.

Έχουν οι Αφρικανοί αθλητές περισσότερες σωματικές προδιαθέσεις για να τρέχουν πιο γρήγορα;

Είναι ένα θέμα που εξακολουθεί να συζητείται στον κλάδο μου. Κυριαρχούν με εντυπωσιακό τρόπο στον μαραθώνιο παγκοσμίως. Κατά τη γνώμη μου, υπάρχει καταρχάς μια πολιτισμική διάσταση. Στην Αφρική, ο στίβος έχει πρωταρχική θέση. Εκεί οι αθλητές αντιμετωπίζονται όπως οι «Zidane» στη Γαλλία. Αυτό τους οδηγεί και σε περισσότερη προπόνηση. Δυσκολεύομαι να πιστέψω ότι δεν υπάρχει κάποια σωματική προδιάθεση. Αυτοί οι αθλητές έχουν χαμηλό ενεργειακό κόστος, είναι μικρόσωμοι και λεπτοκαμωμένοι, με συχνά μικρή μυϊκή μάζα. Το υψόμετρο μπορεί επίσης να λειτουργεί υπέρ τους, αν και αυτό δεν έχει αποδειχθεί. Είναι λοιπόν ένας συνδυασμός παραγόντων, χωρίς να ξεχνάμε το ντόπινγκ, το οποίο δυστυχώς θα μπορούσε επίσης να εξηγεί εν μέρει αυτή την κυριαρχία.

Μπορούμε ακόμη και σήμερα να παρέμβουμε στον εξοπλισμό, τη διατροφή και άλλους τομείς, ώστε να δούμε νέα ρεκόρ;

Δεν έχουμε εξερευνήσει τα πάντα και δεν αποκλείονται οι εκπλήξεις. Ας πάρουμε το παράδειγμα των παπουτσιών. Ποιος θα έλεγε πριν από δέκα χρόνια ότι θα μπορούσαμε να κερδίσουμε τόσο πολύ χάρη στα super shoes; Τελικά, η Nike παρουσίασε τα Vaporfly 4, με νέα πλάκα από ανθρακονήματα και, κυρίως, νέο υλικό και νέο σχήμα. Αύριο είναι βέβαιο ότι θα έχουμε ακόμη καλύτερα παπούτσια. Το ίδιο ισχύει και για τη διατροφή. Στην αγορά υπάρχουν ενεργειακά τζελ που επιτρέπουν την κατανάλωση περισσότερων υδατανθράκων ανά ώρα. Πάντα υπήρχαν και θα υπάρχουν περιθώρια προόδου, ενώ κάθε παράμετρος βελτιστοποιείται και εξετάζεται σχολαστικά με στόχο τη βελτίωση των επιδόσεων. Φυσικά, κάθε δευτερόλεπτο γίνεται ολοένα δυσκολότερο να κερδηθεί, όμως οι χρόνοι θα συνεχίσουν να πέφτουν. Το μεγάλο θέμα αυτή την περίοδο στον μαραθώνιο είναι η ανθεκτικότητα. Με άλλα λόγια, πώς μπορείς να διατηρείς στον μαραθώνιο υψηλότερο ποσοστό του VO2max σου και πώς μπορείς να περιορίζεις όσο γίνεται την επιβάρυνση του ενεργειακού κόστους καθώς αυξάνεται η κόπωση.

Πρέπει άραγε να χαιρόμαστε που συμμετέχουμε σε αυτή τη μόνιμη κούρσα για τα ρεκόρ;

Είναι ένα φιλοσοφικό ερώτημα, το οποίο κατά τη γνώμη μου δεν έχει μονοσήμαντη απάντηση. Αν το δούμε από την πλευρά της αδιάκοπης αναζήτησης του ρεκόρ και του «όλο και περισσότερο» που χαρακτηρίζει την καταναλωτική κοινωνία μας, θεωρώ ότι δεν έχει νόημα. Αντίθετα, αν το προσεγγίσουμε μέσα από την πρόοδο που μπορεί να προσφέρει σε όλους, η εικόνα είναι διαφορετική. Στην προσπάθεια για νέα ρεκόρ, η δουλειά πάνω στη βελτίωση ορισμένων παραμέτρων μπορεί να υπηρετήσει την ιατρική έρευνα. Όσα κάνουμε για τη βελτιστοποίηση της προπόνησης μπορούν να βοηθήσουν και ασθενείς που χρειάζεται να ασκούνται για να βελτιώσουν την υγεία τους. Υπό αυτή την έννοια, η αναζήτηση των ρεκόρ είναι χρήσιμη. Τέλος, σε ατομικό επίπεδο, για ορισμένους αθλητές η προσπάθεια για ρεκόρ σημαίνει κοινωνική καταξίωση και έπαθλα που τους επιτρέπουν να συντηρούν τις οικογένειές τους. Μπορεί κανείς να τους το προσάψει;

Υπάρχουν κίνδυνοι όταν θέλει κανείς πάση θυσία να τρέχει όλο και πιο γρήγορα και για όλο και περισσότερη ώρα;

Ναι. Ο αθλητισμός υψηλού επιπέδου δεν είναι ό,τι καλύτερο για τη σωματική και ψυχική υγεία. Για βέλτιστη υγεία χρειάζεται πολλή άσκηση ή, πιο σωστά, πολλή σωματική δραστηριότητα, έως και δύο ώρες την ημέρα. Η καταδίωξη των ρεκόρ είναι κάτι διαφορετικό: αφορά περίπου το 1% του πληθυσμού, που μπορεί να προπονείται πέντε έως έξι ώρες την ημέρα. Ας θυμόμαστε όμως ότι ο κίνδυνος από την πλήρη αδράνεια είναι πολύ μεγαλύτερος από εκείνον της υπερβολικής άσκησης.

Σε ποια πρότζεκτ εργάζεστε αυτή την περίοδο;

Η δική μου έρευνα, όπως και εκείνη της ομάδας μου, αφορά την κόπωση των ασθενών και τον τρόπο με τον οποίο η σωματική δραστηριότητα μπορεί να την αντιμετωπίσει, παρότι αυτό μοιάζει αντιφατικό. Όσον αφορά το τρέξιμο, μελετάμε τις διαφορές ανάμεσα στην κόπωση που προκαλεί το trail running και εκείνη του μαραθωνίου. Παράλληλα, το μεγάλο εγχείρημα που με κινητοποιεί ονομάζεται «0 to 100» και θα ξεκινήσει έως το φετινό καλοκαίρι. Στόχος είναι να επιλεγούν 20 γυναίκες και 20 άνδρες που κάνουν καθιστική ζωή και να προπονηθούν ώστε, μέσα σε 18 μήνες, να πάρουν εκκίνηση στην CCC του UTMB («Courmayeur-Champex-Chamonix», 100 χλμ., 6.050 μ. θετικής υψομετρικής). Παρακολουθώντας τη σωματική και ψυχική τους μεταμόρφωση, θέλουμε να αποδείξουμε ότι η αθλητική δραστηριότητα συμβάλλει σε πολύ καλύτερη υγεία. Η διαδικασία επιλογής αναμένεται να ξεκινήσει το φθινόπωρο. Αυτή την περίοδο αναζητούμε συνεργάτες για να ολοκληρώσουμε τον προϋπολογισμό μας.

Το έργο του Guillaume Millet δεν περιορίζεται στη διεύρυνση των ορίων της αθλητικής επίδοσης. Ανοίγει επίσης νέες προοπτικές για την υγεία όλων. Από τη βελτιστοποίηση της προπόνησης και την έρευνα πάνω στην κόπωση έως καινοτόμα εγχειρήματα όπως το «0 to 100», δείχνει ότι η αναζήτηση της επίδοσης μπορεί να συμβάλει στη συνολική ευεξία, τόσο των αθλητών υψηλού επιπέδου όσο και των ανθρώπων που κάνουν καθιστική ζωή. Ένα ισχυρό μήνυμα που αποδεικνύει ότι η έρευνα στη φυσιολογία δεν περιορίζεται στα ρεκόρ, αλλά συνεισφέρει και στη δημόσια υγεία και στην πρόοδο του καθενός.

✓ Ιστότοπος του Guillaume Millet: www.kinesiologui.com