13-Unis: een loop en een wandeling om de herinnering levend te houden, tien jaar na de aanslagen van 13 november 2015
De 13-Unis vindt op 9 november plaats als eerbetoon aan de slachtoffers van de aanslagen van 13 november 2015. Dit solidaire, herdenkingsgerichte en sportieve initiatief van de AfVT wil hardlopers en wandelaars samenbrengen, tien jaar na de gebeurtenissen die Frankrijk diep hebben getekend. De Vrijheidsloop over 15 km vertrekt vanaf het voorplein van het Stade de France, terwijl de Gelijkheidswandeling over 7 km van start gaat op de Place de la République. Daarna komen alle deelnemers samen in het Broederschapsdorp op het voorplein van het Hôtel de Ville in Parijs. Twee onderdelen, één krachtig symbool: hoop en solidariteit in een gezamenlijke beweging.
Bijna 200 toekomstige deelnemers hebben elkaar inmiddels gevonden, onder wie regelmatige hardlopers en leden van de vereniging, om deel te nemen aan dit herdenkingsevenement. Er is plaats voor maximaal 10.000 mensen. Aansluiten kan nog ruimschoots. Van 93 tot 75, van het noorden van Plaine Saint-Denis tot het 4e arrondissement van Parijs, kunnen hardlopers zichzelf uitdagen of gewoon een andere sportieve ervaring beleven: menselijker, intenser en meer meeslepend. Deze loop, georganiseerd voor een zaak die ons allemaal overstijgt, biedt de kans om samen een datum te herdenken die in het collectieve geheugen en in vele harten staat gegrift.
In het verlengde van de verbindende kracht van de Olympische Spelen van zomer 2024, die in het teken stonden van eenheid en samen delen, bedacht de Association française des victimes du terrorisme (AfVT) dit inclusieve evenement dat voor iedereen toegankelijk is. Dankzij het wandelevenement kan iedereen op zijn of haar eigen manier fysiek aan deze herdenking deelnemen. Het idee kwam van Catherine Bertrand, vicevoorzitter van de vereniging. De Spelen vormden de aanleiding: de openingsceremonie maakte haar nieuwsgierig, daarna volgde alles elkaar snel op. Ze kocht een fiets, begon te sporten en ontdekte hoe positief lichaamsbeweging kan uitwerken op de mentale gezondheid. Zo ontstond het idee om die olympische energie om te zetten in een gezamenlijk eerbetoon. « Het idee is om de herdenkingen een nieuwe impuls te geven zonder er een somber moment van te maken. Natuurlijk wordt het een moment van bezinning, maar vooral ook een bijeenkomst voor iedereen, waarin we samen bewegen », vertelt Géraldine Gorgol, hoofd communicatie. De vereniging wil ook waarden doorgeven: « Onze republikeinse waarden staan op papier, maar we moeten ze levend houden, vooral voor de jongere generaties. »
© fotocredit
© Catherine Bertrand
© Catherine Bertrand
© Catherine Bertrand
Een gezamenlijke en solidaire organisatie
Om dit project mogelijk te maken, omringde de AfVT zich met betrokken partners. De Fédération Française de Football (FFF), stichtingen zoals die van Decathlon en La Caisse Fédérale du Crédit Mutuelle, verschillende sponsorende merken en de ministeries van Sport en Cultuur steunen de ontwikkeling van het evenement. De Ligue d’Île-de-France d’Athlétisme (LIFA) brengt sportieve expertise in, terwijl meerdere bedrijven het evenement ondersteunen met materiaal of subsidies. Het evenementenbureau R&D Production begeleidt de logistieke organisatie tegen een beperkte marge, een concreet gebaar van solidariteit. De loop staat bovendien op het platform AdeoRun, een bekende referentie onder hardlopers, wat het evenement een grote zichtbaarheid bij het brede publiek geeft.
Op termijn hoopt de AfVT, met Géraldine Gorgol als drijvende kracht achter de communicatie, het evenement opnieuw te kunnen organiseren: « Omdat dit de eerste editie is, moeten we afwachten hoe het uitpakt. Maar als het werkt, waarom zouden we er dan geen jaarlijks evenement van maken? Zo zouden we bovendien steeds minder afhankelijk zijn van overheidssubsidies. »
Het idee is om de herdenkingen een nieuwe impuls te geven zonder er een somber moment van te maken. Natuurlijk wordt het een moment van bezinning, maar vooral ook een bijeenkomst voor iedereen, waarin we samen bewegen.
Een parcours met grote symbolische betekenis
Om 9.30 uur geven vertegenwoordigers van de AfVT het startsein voor de 15 km bij het Stade de France, een iconische plek van de Franse sport, waar voetbalwedstrijden, olympische onderdelen en grote evenementen plaatsvinden, maar ook een tragisch symbool van de aanslagen van 13 november 2015. Die vonden plaats tijdens de wedstrijd Frankrijk-Duitsland, terwijl duizenden toeschouwers op de tribunes zaten.
Het parcours voert door verschillende Parijse wijken die door de aanslagen zijn getekend. De lopers komen onder meer langs de cafés Le Carillon en La Belle Équipe en langs de Bataclan-concertzaal, voordat ze de Place de la République bereiken, een belangrijk kruispunt van herinnering. Bij elke herdenkingsplek kunnen ze vertragen of stoppen om stil te staan bij de slachtoffers, een bloem neer te leggen of eenvoudigweg een moment van stilte in acht te nemen, begeleid door muzikale intermezzo’s. « Iedereen is vrij om wel of niet mee te doen, te herdenken of stil te staan. Er zullen ongetwijfeld mensen zijn die niet stoppen, maar de slachtoffers waarschijnlijk op hun eigen manier in gedachten herdenken », benadrukt de organisator. Klassieke musici, onder wie cellisten, violisten en contrabassisten, worden verdeeld over de zes locaties die met de aanslagen verband houden. « We willen niet dat deze muziek somber klinkt. Het worden plechtige momenten, ik zou niet zeggen vrolijke, maar wel momenten met een zekere kracht en beweging », verduidelijkt ze. Bijna 500 vrijwilligers zetten zich in voor het evenement, onder wie verschillende studenten aan kunst- en muziekscholen.
Voor de wandelaars is de start op de Place de la République allerminst toevallig. Deze plek, rijk aan symboliek, waar de ‘Boom van de vrijheid’ of de ‘Eik van de herinnering’ staat, was het toneel van talloze spontane eerbetonen aan de slachtoffers, zowel uit het 11e arrondissement als van het Stade de France. De wandelaars volgen overigens dezelfde symbolische route als de lopers.
Een kunstwerk dat tijdens deze dag ontstaat
Langs het parcours kunnen onbekende deelnemers artistieke creaties neerleggen als eerbetoon aan de slachtoffers. De dag staat vooral in het teken van het maken van een nieuw kunstwerk, L’Empreinte de vie, dat verband houdt met de aanslagen en wordt gemaakt door kunstenaar Olivier Terral. Hij maakte eerder al 13 novembre, résilience, een eerste, weinig bekende creatie uit 2016, die uitsluitend tot stand kwam met slachtoffers, nabestaanden en inwoners van het 11e arrondissement die overlevenden hadden opgevangen. « Tien jaar later zijn Olivier Terral en de AfVT overeengekomen om van dit werk iets gezamenlijks te maken, waaraan iedereen kan deelnemen », legt de communicatiemedewerker van de vereniging uit. Het nieuwe kunstwerk krijgt de vorm van een mozaïek van vingerafdrukken: iedere deelnemer wordt uitgenodigd om zijn of haar duim op een van de zes panelen te plaatsen die op de zes getroffen locaties, in de buurt van de musici, worden opgesteld. Daarna worden de panelen samengevoegd tot één gezamenlijk werk, een symbolisch beeld dat als pixels wordt opgebouwd.
Een Broederschapsdorp in het teken van menselijkheid
Zowel bij de start als bij de finish organiseert de AfVT samen met officiële partners en verschillende verenigingen symbolische toespraken. Ter plaatse komt een podium met concerten, waarvoor al twee artiesten zijn bevestigd, maar ook met voordrachten, getuigenissen en publieke optredens. Tentoonstellingen brengen de collectieve herinnering aan 13 november in beeld. In een verenigingsdorp komen verschillende hulporganisaties samen, zoals PAV75, het Rode Kruis, de civiele bescherming en de brandweer, naast sportieve en institutionele partners als CSINI, LIFA en de Fédération française du sport adapté. Ook komen er plekken om te eten en elkaar te ontmoeten.
Dit wordt veel meer dan alleen een sportevenement: vooral een moment waarop families, slachtoffers en het brede publiek samenkomen in een geest van solidariteit en gedeelde herinnering. Woordvoerders geven dit initiatief een gezicht, onder wie Georges Salines, auteur van Il nous reste les mots (samen geschreven met de vader van een van de daders, Azdyne Amimour). Als gepassioneerd hardloper verloor hij zijn 28-jarige dochter bij de aanslag in de Bataclan. Inmiddels heeft hij al een tiental leden van zijn club uit het departement 94 gemobiliseerd om aan de loop deel te nemen.
13-Unis draagt een krachtige boodschap uit die verder gaat dan sport: de herinnering aan de slachtoffers levend houden door gezamenlijk in actie te komen, laten zien dat veerkracht samen wordt opgebouwd en jongere generaties eraan herinneren dat vrijheid, gelijkheid en broederschap waarden zijn die bescherming verdienen. Deze burgerlijke en herdenkingsloop en -wandeling brengen de samenleving rond haar democratische waarden samen en staan symbool voor jezelf overstijgen, een levende herinnering en hervonden eenheid.