Zelfportret van de auteur als langeafstandsloper: Haruki Murakami en hardlopen

Haruki Murakami staat wereldwijd bekend om zijn romans waarin realisme en surrealisme samenkomen. Met Waarover ik praat als ik over hardlopen praat schreef hij echter een heel ander soort boek. Ver weg van zijn fictiewereld vertelt de Japanse schrijver over zijn tweede passie, misschien zelfs zijn eerste: hardlopen. Naarmate de pagina’s vorderen, vraag je je steeds meer af of hij het nu over hardlopen of over schrijven heeft. Eén ding staat vast: dit boek is bijzonder waardevol voor iedereen die aan een lange en zware inspanning begint. Dat kan het opzetten van een bedrijf zijn, het achter je laten van een moeilijke privésituatie, het veranderen van je leefgewoonten of het starten met een artistieke activiteit. Murakami laat gaandeweg zien dat hardlopen en schrijven volgens dezelfde principes werken. Voor beide zijn regelmaat, uithoudingsvermogen en het vermogen nodig om een doel op lange termijn na te streven. Aan de hand van herinneringen, marathons en persoonlijke overpeinzingen schrijft hij een diepgaand maar eenvoudig verhaal, dat inzicht geeft in zijn literaire én sportieve parcours. Als liefhebber van de koningsafstand liep Haruki Murakami talloze marathons en zelfs enkele ultra’s. Een bijzonder gegeven als je bedenkt hoeveel energie schrijven vraagt…

Haruki Murakami, een van de meest gelezen Japanse schrijvers ter wereld

Haruki Murakami werd op 12 januari 1949 geboren in Kyoto, Japan, en groeide op in een gezin van docenten Japanse literatuur. Al vroeg raakte hij echter gefascineerd door de westerse cultuur, vooral door jazz, klassieke muziek en Amerikaanse literatuur. Voordat hij een gerenommeerd schrijver werd, runde Murakami jarenlang samen met zijn vrouw een jazzclub in Tokio. Die ervaring beschrijft hij aan het begin van dit boek. Zijn eerste boek uit 1979, Hoor de wind zingen, werd goed ontvangen en moedigde hem aan om op die weg verder te gaan. Zijn internationale doorbraak kwam later met romans als Het einde van de wereld, De opwindvogelkronieken, Kafka op het strand en 1Q84. Zijn boeken werden snel in tal van andere talen vertaald en veroverden miljoenen lezers dankzij hun sfeer, raak getekende personages en universele vragen. Vandaag is hij een van de meest gelezen Japanse auteurs ter wereld. Naast zijn literaire carrière ontwikkelde de Japanse schrijver een enorme passie voor hardlopen, en voor de marathon in het bijzonder. Nadat hij was gestopt met roken en een gezondere levensstijl had aangenomen, begon hij in het begin van de jaren tachtig regelmatig te lopen. Al snel kon hij niet meer zonder de sport, die hij vroeg in de ochtend beoefende voordat hij ging schrijven. Hardlopen werd een essentieel onderdeel van zijn persoonlijke balans. Hij liep talrijke marathons, waaronder New York en Boston. Waarover ik praat als ik over hardlopen praat laat zien hoe het dagelijks leven van de schrijver eruitziet en hoe belangrijk routines zijn om het lichaam te laten doen wat je ervan vraagt, in zijn geval schrijven en hardlopen. We leren een zeer gedisciplineerde man kennen, die ervan overtuigd is dat grote prestaties vooral op standvastigheid berusten.

Een boek met blijvend succes

Vanaf de publicatie trok Waarover ik praat als ik over hardlopen praat de aandacht van Murakami’s bewonderaars. Het boek werd een groot succes in Japan en verscheen daarna in tal van talen, waardoor lezers over de hele wereld zich zijn ideeën eigen konden maken. Een van de verklaringen voor dat succes is ongetwijfeld de eenvoud. Murakami schrijft direct en persoonlijk. Hij spreekt de lezer zonder omwegen aan en deelt zijn twijfels, moeilijkheden en ervaringen zonder zich te verbergen. Die oprechtheid zorgt meteen voor een gevoel van nabijheid. Ook mensen die niet hardlopen, kunnen zich herkennen in de vragen waarmee de schrijver worstelt. Vervang schrijven door schilderen en het boek blijft overeind. Murakami schrijft ook opvallend open over zijn verhouding tot het ouder worden, waartegen hij zich niet gewonnen geeft. Het boek groeide bovendien uit tot een referentiewerk binnen hardloopgemeenschappen. Zijn getuigenis laat zien dat vooruitgang minder afhankelijk is van natuurlijk talent dan van het dagelijks herhalen van inspanningen. Dat is een van de belangrijkste lessen van het boek. Deze realistische kijk vormt een contrast met verhalen die uitsluitend draaien om prestaties of competitie. Lezers met interesse in literatuur zullen genieten van de anekdotes over de man achter de romans en ontdekken hoe zijn sportieve discipline rechtstreeks invloed heeft op zijn schrijfproces. Murakami vergelijkt beide disciplines, en dat werkt. Bijna twintig jaar na de publicatie geldt Waarover ik praat als ik over hardlopen praat nog altijd als een referentie voor lopers en literatuurliefhebbers. Tijd en volharding zijn belangrijke waarden in het boek. Een waardevolle boodschap in een tijd die verslaafd is aan direct resultaat…

Wat het boek leert: discipline en uithoudingsvermogen

Naast een autobiografisch verhaal geeft Waarover ik praat als ik over hardlopen praat op een vanzelfsprekende manier tal van levenslessen mee. De eerste gaat over discipline. Volgens Murakami zijn de belangrijkste prestaties niet het resultaat van een toevallige ingeving, maar van regelmatig werk, dag na dag. Dat geldt zowel voor schrijven als voor hardlopen. De auteur benadrukt hoe belangrijk herhaling is. Haruki Murakami liep in die periode elke dag 10 kilometer, vrijwel zonder uitzondering. Of het nu waaide, regende of hij voor zijn werk op reis was. Tegenwoordig is hij 77 en kan zijn trainingsomvang natuurlijk veranderd zijn. Zijn toewijding aan de sport dwingt bewondering af. Volgens hem zit ware kracht in het vermogen om je gewoonten vol te houden ondanks vermoeidheid, een gebrek aan motivatie of de beperkingen van het dagelijks leven. Het boek onderstreept ook het belang van mentale weerbaarheid. Lange afstanden confronteren lopers met hun eigen grenzen. Ze moeten leren omgaan met ongemak, twijfel en de neiging om op te geven. Murakami schrijft daar met veel humor over. Hij beschouwt die ervaring als een leerschool in geduld, die je weerbaarder maakt tegen de moeilijkheden van het leven. Ook laat hij zien dat de innerlijke zoektocht die bij hardlopen hoort een waardevolle bron van persoonlijke balans kan zijn. Tot slot benadrukt het boek hoe belangrijk het is om je eigen definitie van succes te bepalen. Voor Murakami draait het er niet om anderen te verslaan, maar om trouw te blijven aan je persoonlijke afspraken. Die benadering moedigt iedereen aan om vooruitgang af te meten aan de eigen criteria, in plaats van aan verwachtingen van buitenaf.

Met deze bespiegelingen overstijgt Waarover ik praat als ik over hardlopen praat ruimschoots de wereld van sport en hardlopen. Het boek biedt een echte filosofie van inspanning en volharding, die op tal van terreinen in het leven toepasbaar is. Waarschijnlijk is het die universele zeggingskracht die verklaart waarom het lezers uit alle hoeken blijft inspireren.