Półmaraton pędzi na złamanie karku, a maraton wciąż ucieka
© Semi-Marathon du Mont-Ventoux Kookabarra

Półmaraton pędzi na złamanie karku, a maraton wciąż ucieka

DV
Autor: Dorian Vuillet

Opublikowano czw., 19 listopada 2026

Zaktualizowano czw., 19 listopada 2026

Maksymalnie 1800 numerów startowych dla od 8 do 9 tysięcy chętnych u stóp Ventoux, inauguracyjny półmaraton w Awinionie wyprzedany w dwie godziny, rekord świata pobity w sierpniu w Buenos Aires. Dystans 21,0975 km nie jest już statystą i pędzi pełnym gazem za swoim starszym bratem. Dogonienie go będzie jednak znacznie trudniejsze niż wyścig na czasy czy liczbę miejsc. Organizatorzy, trenerzy i liczby nie opowiadają do końca tej samej historii.

U stóp Ventoux Bertrand Delhomme nie narzeka na brak zainteresowania. Rodowity mieszkaniec Bédoin przejął Semi du Ventoux po pandemii, na imprezie, którą jego poprzednicy długo trzymali w gronie lokalnych biegaczy. W ciągu dwóch, trzech lat wydarzenie eksplodowało i stało się klasykiem, którego zasięg dalece przekracza liczbę startujących. Nie bez powodu: aura „najtrudniejszego półmaratonu Europy” intryguje, a przewyższenie 1600 m na 21 km wprawia w drżenie nawet doświadczonych szosowców. Wynik da się ująć w jednej linijce bilansu. „Mieliśmy 1700 rozdanych numerów, 1800 w najlepszym razie, z partnerami wliczonymi, a zapotrzebowanie, sądzę, wynosiło około 8 do 9 tysięcy przed otwarciem zapisów”, podsumowuje.

W Awinionie, gdzie współzałożył maraton z Christophe De Cecco, scenariusz się powtórzył: trasa płaska, turystyczna, pętla przez centrum miasta. Zapisy na półmaraton zniknęły w dwie godziny, a organizator jest przekonany, że „dałoby się zapełnić 5 do 6 tysięcy osób bez problemu”, gdyby chęć opanowania przepływu tłumów przy pierwszej edycji nie zahamowała maszyny. Gdzie indziej to zjawisko widać w skali makro. Półmaraton w Boulogne-Billancourt zgromadził 12 000 biegaczy w listopadzie 2025 roku, a w Buenos Aires w sierpniu padł rekord uczestnictwa, z ponad 31 000 zapisanych, w tym około 6 000 cudzoziemców.

Czy to bańka? Delhomme odrzuca tę myśl machnięciem ręki. Każdy nieco znany bieg zapełnia się w mniej niż tydzień, nawet te skromniejsze wyprzedają się dwa miesiące przed datą, a limity rosną co roku, nigdy nie wystarczając. Statystyki krajowe idą w tym kierunku. Barometr Finisher FFA i Union Sport & Cycle odnotował 4,12 mln wyników w 2025 roku na szosie, w terenie i na przełajach, czyli o 40% więcej niż w 2024 (2,95 mln), przy 13 320 zorganizowanych biegach, w tym 4905 szosowych, gdzie uczestników jest najwięcej: 2,52 mln finiszerów. Generalny delegat Union Sport & Cycle, Virgile Caillet, widzi w tym „wiarygodne i bezprecedensowe dane”, a Observatoire du Running 2026 liczy 13,2 mln Francuzów, którzy biegali w 2025 roku. Dane obejmują całe bieganie, bez wyodrębnienia półmaratonu, ale rysują idealne pole gry dla niego.

Osoby poniżej 35. roku życia stanowią już 41% peletonów wobec 30% w 2015 roku, a odsetek kobiet wzrósł z 28% do 37% w ciągu dziesięciu lat. W ASO Antoine Courbon, Head of Digital, zauważa, że to odmłodzenie dotarło nawet na Maraton Paryski. „Przed covidem średnia wieku wynosiła 40 lub 41 lat, potem 39 w 2023 roku, a teraz to 37 lat”, wylicza, czyli tyle, ile średnio spotykało się na półmaratonie w latach 2022–2023. Ze strony Strava pokolenie Z mówi, że jest „75% bardziej skłonne niż pokolenie X wymienić bieg lub wydarzenie jako główną motywację do biegania”. Numery startowe, relacje na stories i opowieści o przekraczaniu własnych granic dobrze pasują do dystansu, który nie wymaga poświęcania wszystkiego. Aplikacja treningowa Runna, należąca od niedawna do Strava, mówi to samo: 34% jej użytkowniczek przygotowuje się do półmaratonu wobec 29% mężczyzn, a 12% kobiet i 20% mężczyzn celuje w maraton.

Idealny dystans, ale nie najwyższy stopień podium

Skąd taki entuzjazm? Trenerzy z „Campus” mówią o „dobrym kompromisie między intensywnością wysiłku a wytrzymałością”, z niższą barierą wejścia niż w maratonie. Delhomme opisuje u biegaczy ten sam przełom, który mieści się w jednym zdaniu. „Jeśli potrafię przebiec 10 kilometrów truchtem, to dam radę ukończyć półmaraton”, wyobraża sobie. Wcześniej, dodaje, „półmaraton budził lęk, nie aż taki jak maraton, ale jednak budził”. Dziś nawet „biegacze, którzy uważają się za początkujących, całkiem szybko planują półmaraton”, podczas gdy ultramaratony i maratony wciąż przesuwają granice i sprawiają, że 20 kilometrów przestaje robić wrażenie.

Sam Delhomme, który łączy kolejne ultramaratony, ale jeszcze nie odważył się na maraton, pokazuje przepaść psychologiczną. Ktoś proponuje mu półmaraton jutro i on biegnie, nawet przy słabszym przygotowaniu, ale na 42 kilometry już nie: „jeśli się nie przygotuję, nie jadę”. Julien Devanne, mistrz Francji w półmaratonie w 2019 roku, a kilka tygodni później w maratonie (rekord 2:14:55), dziś trener, również uwielbia ten dystans. Widzi w nim „idealny dystans z fizjologicznego, mechanicznego i wielu innych punktów widzenia”, który pozwala „biegać półmaraton regularnie, bez nadmiernego zmęczenia, utrzymując równą formę przez cały rok”.

Nawet wolniejszy amator, który szykuje sobie dwie do dwóch i pół godziny wysiłku, mieści się w akceptowalnych parametrach, podczas gdy maraton nie nadaje się do tygodniowego kalendarza startów. Kolejny atut to przewidywalność. Biegacz celujący w 4:30 na maratonie nie przebiegnie 30 kilometrów na treningu bez ryzyka kontuzji, a przed półmaratonem może pokonać dwie godziny bez przerwy i wie od razu, że to potrafi. Według niego „każdy zawodnik elity, stojąc na starcie maratonu, odczuwa lęk albo nie jest pewien przygotowania”, podczas gdy półmaraton pozwala „dużo mniejszym czynnikom” ingerować w wynik: w żołądku, nawodnieniu, pogodzie, wietrze i pacemakerach.

Półmaraton prawie nikomu nic nie mówi

Julien DevanneTrener i dwukrotny mistrz Francji (półmaraton i maraton w 2019)

Ten sam Julien Devanne nie woła jednak o triumfie, a jego werdykt wyjaśnia, dlaczego królowa dystansów będzie tak trudna do dogonienia. Według niego półmaraton „nie stoi na najwyższym stopniu podium. Mówiąc wprost, zajmuje trzecie miejsce”, za 10 km na drugim stopniu i maratonem na szczycie. Półmaraton nie jest lokomotywą, lecz „podąża za rosnącym trendem uczestnictwa w maratonach”. Biegacze zaczynają od 10 km, potem wplatają półmaraton w przygotowanie do maratonu, jak nakazuje literatura treningowa. Jego obserwacja z boiska jest równie bezlitosna: „Półmaraton prawie nikomu nic nie mówi”, zauważa, podczas gdy kolega przy ekspresie do kawy w poniedziałek rano bez trudu rozumie, czym jest maraton, nawet przebiegnięty truchtem.

Półmaraton to przecież maraton podzielony na pół, ale zbiorowa wyobraźnia nie robi tego rachunku. Maraton zachowuje też swoje tajemnice. Devanne nazywa go „mirażem”, czyli tymi kilometrami, na których wszystko wydaje się łatwe, aż trzy sekundy za dużo na kilometrze przechylą bieg. Półmaraton natomiast wymaga „pełnego zaangażowania od pierwszego kilometra do mety”, podczas gdy maraton to „bieg cierpliwości”. Organizator Semi du Ventoux, koronowany królem entuzjazmu dla tego dystansu, również nie ustępuje. „Mityczny dystans to wciąż maraton”, ucina, przekonany, że „na maratonie wciąż panuje aura, która jest jeszcze wyżej”. Liczby mu przyznają rację: 80 tysięcy biegaczy na maratonie w Londynie, 60 tysięcy zapisanych w Paryżu, a bardzo niewiele półmaratonów potrafi pokazać takie peletony.

Na mecie „emocje są jeszcze bardziej spotęgowane” u debiutantów maratońskich. Argument ekonomiczny też swoje waży, bo biegacze „nie boją się przyjechać z daleka” na 42,195 km, z hotelami i restauracjami w pakiecie. W Awinionie pierwotny plan obejmował maraton. Półmaraton dołożono, bo łatwiej go zorganizować i przyciąga masę ludzi, ale międzynarodową widoczność zapewnia maraton. Organizator ostrzega jednak przed banalizacją, bo nowicjusze myślą sobie, że 42 kilometry jakoś przejdą, a „ludzie ryzykują”. Jego spojrzenie jest też psychologiczne. Im bardziej dystans budzi strach, tym bardziej karmi mit, a półmaraton traci nieco tej aury w miarę jak się demokratyzuje.

Rakietowe czasy i tron, który się broni

Pod względem widowiskowości 21,0975 km wcale nie ma kompleksów. Ugandyjczyk Jacob Kiplimo podpisał się wynikiem 57:20 w Lizbonie w marcu, po nieoficjalnym 56:42 w Barcelonie w 2025 roku, zanim Etiopczyk Yomif Kejelcha zrzucił rekord do 56:51 w Buenos Aires 23 sierpnia, stając się pierwszym mężczyzną poniżej 57 minut (rekord czeka na homologację). Maraton jednak odpowiedział na własnym terenie. W kwietniu w Londynie Kenijczyk Sabastian Sawe przebiegł 1:59:30, a ten sam Kejelcha, przy swoim pierwszym maratonie, zamknął trasę w 1:59:41, będąc drugim mężczyzną w historii poniżej dwóch godzin. Najwyższy mur biegania padł na 42,195 km, a żaden rekord półmaratonu, choćby spektakularny, nie robi takiego hałasu.

Po stronie francuskiej Półmaraton Paryski zobaczył, jak Kenijczyk Kennedy Kimutai wygrywa w 1:00:11, a w biegu kobiet też nie brakuje mocnych wyników. W Lizbonie Francuzka Mekdes Woldu wyrównała rekord Francji 1:08:20, który odtąd dzieli z Alessią Zarbo, w biegu wygranym przez Etiopkę Tsigie Gebreselamę w 1:04:48. Ta gęstość wynika też z treningu, bo „wszyscy młodzi, których spotykam i którzy są zaangażowani w wyniki, robią minimum 120 km, a nawet 150 km tygodniowo”, podkreśla Julien Devanne. To baza, która pozwala łączyć dystanse bez drżenia, także maraton.

Lepiej zacząć przygotowania do półmaratonu lub maratonu, niż siedzieć w domu i się nie ruszać.

Bertrand DelhommeOrganizator Semi du Ventoux i Maratonu w Awinionie

Czy więc zdetronizowany, czy nie? Maraton zachowuje mit, światową widoczność, wielkie biegi i turystyczną gospodarkę, a półmaraton zyskał autonomię i własne marzenia. Popyt jest, rekordy padają, peletony się odmładzają i feminizują, ale przepaści wyobraźni nie zasypie się sprzedanymi w dwie godziny numerami. Bieganie w 2026 roku wciąż kręci się wokół „ciągle więcej”, co karmi maraton równie mocno jak półmaraton, a nawet skłania zawodników do „zejścia na półmaraton”, by przerwać rutynę i popracować nad innymi zdolnościami.

Bertrand Delhomme woli jednak poszerzyć kadr. „We Francji mamy szczęście do kalendarza półmaratonów i maratonów, który jest naprawdę wyjątkowy”, przypomina, zanim zakończy, że „lepiej zacząć przygotowania do półmaratonu lub maratonu, niż siedzieć w domu i się nie ruszać”. Półmaraton może i nie przewrócił jeszcze swojego starszego brata. Przestał jednak prosić go o pozwolenie, a maraton wciąż ma czym udowodnić, że zachował przewagę.

Więcej artykułów