Κι αν το να ξεκινήσεις αργά το τρέξιμο είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντέξεις στον χρόνο;

✓ Μια συζήτηση με τον αθλητίατρο και ειδικό της La Clinique du Coureur, Yann Schmitt.

Ποιος θα μπορούσε να φανταστεί ότι θα ανακάλυπτε, στα 40 του, ένα έμφυτο ταλέντο στο τρέξιμο; Κι όμως, Nathalie Mauclair είναι ακριβώς μια τέτοια περίπτωση. Την ημέρα των γενεθλίων της έτρεξε για πρώτη φορά μαραθώνιο. Όχι σε 5 ώρες, όπως ίσως θα έκανε μια πρωτοεμφανιζόμενη μαραθωνοδρόμος, αλλά σαν έμπειρη δρομέας. Το 2:54 ήταν η πρώτη της επίδοση στην απόσταση. Σήμερα, στα 55 της, είναι βασίλισσα του ultra-trail και έχει στραφεί στο τρίαθλο, κρατώντας το τρέξιμο στο προπονητικό της πρόγραμμα.

Φυσικά, δεν είχαν όλοι την ίδια διαδρομή με τη σπουδαία Nathalie, ώστε να βρεθούν ξαφνικά στο τρέξιμο σε μεγαλύτερη ηλικία. Όμως, για αυτούς τους ανθρώπους γύρω στα 40, με μια ήδη γεμάτη ζωή, η αξία του τρεξίματος βρίσκεται αλλού, πέρα από τις επιτυχίες. Είναι πολλοί εκείνοι που φόρεσαν για πρώτη φορά αθλητικά παπούτσια σε μεγαλύτερη ηλικία, ο καθένας για διαφορετικούς λόγους. Κάποιοι μάλιστα παρουσιάζουν εντυπωσιακή διάρκεια και συνεχίζουν να αγωνίζονται σε μαραθωνίους σε προχωρημένη ηλικία. Ποιο είναι το μυστικό αυτών των Masters που παραμένουν σε εξαιρετική κατάσταση; Παίζουν ρόλο αρκετοί παράγοντες, ίσως και το ότι ξεκίνησαν αργά. Ένα είναι βέβαιο: δεν υπάρχει ηλικία για να αρχίσεις και, κυρίως, για να συνεχίσεις.

© Kenzo Mabeno

Όταν το τρέξιμο σε κερδίζει αργά

«Συνέβη όταν είχα τη δουλειά μου, το σπίτι μου, τον άντρα μου, τα παιδιά μου… Ήμουν σχεδόν έτοιμη να αποκτήσω χρόνο χωρίς να έχω κάτι να κάνω», θυμάται η Nathalie Mauclair στο podcast Athlètes Mondiaux, μιλώντας για τα πρώτα της βήματα στο τρέξιμο, στα 40 της. Η trail runner δεν είναι η μόνη που ξεκίνησε σε μια περίοδο της ζωής όπου όλα μοιάζουν να έχουν μπει σε τάξη, αλλά ταυτόχρονα μοιάζει να λείπει κάτι. Τα παιδιά μεγαλώνουν, γίνονται πιο ανεξάρτητα και αφήνουν χώρο. Έναν χρόνο που πρέπει να ξαναβρείς από την αρχή.

Μερικές φορές, η αφορμή έρχεται από εκεί που δεν την περιμένεις. Παρακολουθώντας τις προπονήσεις στίβου των παιδιών της, η Marie Hanriot παρασύρθηκε κι εκείνη στο τρέξιμο. «Ο γιος μου μού είπε: “Έλα να κάνεις αποθεραπεία μαζί μου”», θυμάται. Μετά, ο προπονητής τους με πήρε υπό την προστασία του και μου έφτιαξε προπονητικά πλάνα.» Η Alix Revenu, 80 ετών, ανακάλυψε κι εκείνη τυχαία τη χαρά του τρεξίματος, στα 40 της: «Ήμουν στις Landes. Το πρωί, ο άντρας μου έβγαινε για τρέξιμο. Πήγα μαζί του. Ήταν αποκάλυψη. Η μυρωδιά των πεύκων, εκείνος να τρέχει χαλαρά δίπλα μου. Την επόμενη μέρα του είπα: “Το ξανακάνουμε.”» Ενσωμάτωσε εύκολα το τρέξιμο στην καθημερινότητά της: «Όταν μέναμε στο Παρίσι, βγαίναμε για τρέξιμο στις 6 το πρωί. Ο άντρας μου δούλευε. Είχα και τα παιδιά. Τρέχαμε στους Κήπους του Κεραμεικού και, όταν ήμουν μόνη, έφτανα μέχρι το Pantin και ακόμη πιο πέρα.»

Άλλοι ξεκινούν επειδή θέλουν να μεταδώσουν αυτή την εμπειρία. «Ήθελα να το ζήσουν και τα παιδιά μου», λέει η Julie Lajeunesse, που άρχισε να τρέχει μετά τα 30 και πρόσφατα βελτίωσε το ατομικό της ρεκόρ, στα 45 της. Όσο για τον θαυμασμό που βλέπει ο Michael Bettocchi στα μάτια του τρίχρονου γιου του κάθε φορά που περνά τη γραμμή τερματισμού, αυτός δεν συγκρίνεται με τίποτα. Επειδή συνοδεύει τον πατέρα του στους αγώνες, το μικρό αγόρι έχει κι εκείνο τη δική του στιγμή δόξας. «Στη La Marlienne, υπήρχε αγώνας για πολύ μικρά παιδιά. Ήταν ένας γύρος του στίβου και τον έκανε», λέει ο ευτυχισμένος πατέρας. Ό,τι κι αν γίνει, θα θέλει να αθλείται.» Σε αυτές τις διαδρομές, οι αφορμές διασταυρώνονται: μια πιο σταθερή ζωή, η επιρροή της οικογένειας, η ανάγκη για μοίρασμα και μια νέα προσοχή στο σώμα. «Οι αθλητές Masters είναι συχνά άνθρωποι που έχουν τακτοποιήσει τη ζωή τους. Έχουν τη δουλειά τους, κάτι σταθερό», εξηγεί ο Yann Schmitt, αθλητίατρος και ultra-trail runner. «Τα παιδιά είναι οκτώ ετών, μπορούν να μείνουν στο σπίτι ή να έρθουν με το ποδήλατο δίπλα τους όσο εκείνοι τρέχουν.»

Μια συνήθεια με μεγαλύτερη διάρκεια

«Οι άνθρωποι που ξεκινούν να τρέχουν στα 40 δεν θα το κάνουν με τον ίδιο τρόπο όπως στα 20», υποστηρίζει ο γιατρός, ειδικός στο running. Με την ηλικία, η δρομική οικονομία, δηλαδή η ποσότητα ενέργειας που χρειάζεται ένας δρομέας για να κινηθεί με δεδομένη ταχύτητα, τείνει να αλλάζει. Σύμφωνα με τον Schmitt: «Έχουν περισσότερη εμπειρία, τρέχουν με μεγαλύτερη ωριμότητα και διαχειρίζονται τον ρυθμό τους πιο συνειδητά.» Ακόμη κι όταν έχουν έναν συγκεκριμένο στόχο, οι περισσότεροι αρχάριοι μεγαλύτερης ηλικίας ακούν περισσότερο το σώμα τους. Δύο χρόνια πριν από τον Μαραθώνιο του Παρισιού το 2026, ο Michael Bettocchi έκλεισε θέση στον αγώνα. Μια απόφαση που μπορεί να φαίνεται τρελή, αν σκεφτεί κανείς ότι τότε αντιμετώπιζε νοσογόνο παχυσαρκία. Παρ’ όλα αυτά, δεν έπαψε ποτέ να προχωρά με τον δικό του ρυθμό. «Υπήρχε το “άντε, γράφεσαι, πας μέχρι το τέλος”, αλλά και η ανάγκη να μην καταστραφώ και να μην τραυματιστώ», διηγείται.

Σε γενικές γραμμές, οι ενήλικες δεν βιάζονται τόσο. Έχουν υπομονή και βελτιώνονται σταδιακά. Χωρίς πίεση, ακολουθούν τις αισθήσεις τους, παραμένοντας παράλληλα σε επαγρύπνηση για τα μηνύματα του σώματος. Την πρώτη φορά που έτρεξε η Alix Revenu, είχε ήδη βάλει ψηλά τον πήχη, λέγοντας στον άντρα της: «Περίμενε, θα έρθω μαζί σου. Θα κάνω 15-20 λεπτά.» Δεν ακολουθούν όλοι την ίδια προσέγγιση, καθώς για κάποιους το περπάτημα είναι το πρώτο βήμα. Ο Koichi Kitabatake, 92 ετών, θυμάται τις πρώτες του εξόδους, πριν από 20 χρόνια: «Στην αρχή μπορούσα μόνο να περπατώ. Πολύ γρήγορα όμως διαπίστωσα ότι το χαλαρό τρέξιμο ήταν πιο εύκολο από το γρήγορο περπάτημα.»

Το κοινωνικό στοιχείο παίζει επίσης καθοριστικό ρόλο στη συνέπεια. Όσοι ξεκίνησαν χάρη σε συναδέλφους ή φίλους χαίρονται να μοιράζονται μαζί τους μια δραστηριότητα με διαφορετικό τρόπο. «Παρακολουθώ αθλητές που τρέχουν εδώ και 30 χρόνια, αλλά από πάθος. Η λογική τους είναι να τρέχουν μέσα στην εβδομάδα για να προετοιμαστούν για την έξοδο του Σαββατοκύριακου με τους φίλους τους», παρατηρεί ο Yann Schmitt. Όταν ξεκινάς το τρέξιμο, κάθε βήμα μετράει, ειδικά μετά τα 40. Η επίδοση περνά σε δεύτερο πλάνο και, ακόμη κι αν αποτελεί κίνητρο για κάποιες αθλήτριες, όπως η Marie, που τα πρώτα χρόνια είχε γίνει εξαρτημένη από τη δραστηριότητα, ή η Alix, που συνέχιζε να τρέχει μαραθωνίους χωρίς άγχος, αντιμετωπίζεται διαφορετικά. «Αργότερα αρχίζεις να ακούς ανθρώπους να λένε: “Προσοχή, δεν θέλω να τρέχω υπερβολικά, γιατί πρέπει να προστατεύω τον χρόνο αποκατάστασής μου”», εξηγεί ο ειδικός.

Από σωματικής πλευράς, όσο μεγαλώνουμε τόσο μεγαλύτερη ανάγκη έχουμε για αποκατάσταση. «Ένας νέος μπορεί να κάνει πιο έντονες προπονήσεις σε μικρότερα χρονικά διαστήματα. Μετά από μια απαιτητική έξοδο, ένας μεγαλύτερος σε ηλικία άνθρωπος ίσως χρειαστεί λίγο περισσότερο χρόνο για να ανακάμψει. Εκεί χρειάζεται προσοχή, στην εμφάνιση τραυματισμών», συνεχίζει ο γιατρός. Σε μικρότερη ηλικία, οι αθλητές προσέχουν λιγότερο τον εαυτό τους, ειδικά όταν υπάρχει στόχος επίδοσης. «Ένας από τους γιους μου ήταν πρωταθλητής Γαλλίας στα 1.500 μ. Έκανε χαλαρό τρέξιμο, ακούστηκε ένα “κρακ” και είχε υποστεί κάταγμα», αναφέρει η Marie, έχοντας πλήρη επίγνωση της πορείας των γιων της, που τελικά έγιναν περισσότερο δρομείς της Κυριακής. Κι αυτό είναι σαφώς προτιμότερο από το να εγκαταλείψει κανείς εντελώς τον αθλητισμό, όπως συμβαίνει σε πολλούς πρώην αθλητές που, αφού έδωσαν προτεραιότητα στην ένταση, τελικά απομακρύνονται. Στην ενήλικη ζωή, λοιπόν, η προσέγγιση είναι πιο μετρημένη. Αρκεί όμως για να συνεχίσεις στον χρόνο;

Για έναν νέο που τρέχει για αναψυχή, δεν έχω ιδιαίτερες αμφιβολίες ότι θα συνεχίσει για πολλά χρόνια.

Να αντέξεις μέχρι το τέλος

«Το σημαντικότερο για μένα είναι να τερματίσω σε καλή κατάσταση», λέει η Alix Revenu, λίγο πριν ξεκινήσει τον 45ο μαραθώνιό της, στα 80ά γενέθλιά της, έπειτα από δέκα χρόνια αποχής από το τρέξιμο. Έναν στόχο που μπορούσε να θέσει, επειδή το σώμα της εξακολουθούσε να της επιτρέπει να τον πραγματοποιήσει. Δεν ισχύει το ίδιο για όλους, ούτε για τον άντρα της, ο οποίος δεν μπορεί πλέον να απολαύσει ούτε ένα χαλαρό τρέξιμο δίπλα στη θάλασσα, στο Cascais, όπου το ζευγάρι εγκαταστάθηκε πριν από δέκα χρόνια.

Το να μεγαλώνεις δεν σημαίνει απαραίτητα ότι εγκαταλείπεις την επίδοση, αλλά ότι της δίνεις νέο ορισμό. «Κάποιοι δεν κοιτούν πια το χρονόμετρο, αλλά τις κατατάξεις της ηλικιακής κατηγορίας και είναι πολύ περήφανοι να πουν: “Ήμουν πρώτη γυναίκα στην κατηγορία Masters”.» Άλλοι βάζουν διαφορετικές προκλήσεις, πέρα από το αποτέλεσμα, λέγοντας: «Θέλω να τρέξω τον μαραθώνιό μου στα 60», εξηγεί ο Schmitt. Χωρίς να υπολογίζουν πάντα την προσπάθεια που απαιτείται για να φτάσουν εκεί, θέτουν άλλους δείκτες προόδου. Για τον 36ο μαραθώνιό του, ο Koichi Kitabatake ήθελε «απλώς να απολαύσει την ατμόσφαιρα», χαρούμενος και μόνο που μπορούσε να διανύσει 42,195 χλμ. στα 92 του.

Κάποιοι παραμένουν ιδιαίτερα δραστήριοι στον σύλλογό τους, όπως ο πρεσβύτερος Rodrigues Diamantino, 82 ετών. Είναι περισσότερο δρομέας δρόμου, λάτρης των 10 χλμ., και ξεκίνησε να τρέχει στα 58 του. «Όταν σταμάτησα να πίνω», διευκρινίζει, πριν προσθέσει χαμογελώντας: «Δεν το μετανιώνω, γιατί βλέπω κάποιους που δεν μπορούν πια να σταθούν όρθιοι επειδή τρέχουν από τα νιάτα τους.» Τα λόγια του γεννούν ένα ερώτημα: βλάπτει την υγεία το να τρέχεις από νεαρή ηλικία; Ο γιατρός Schmitt βάζει τα πράγματα στη θέση τους: το να τρέχεις λάθος, σίγουρα. Αλλά «για έναν νέο που τρέχει για αναψυχή, δεν έχω ιδιαίτερες αμφιβολίες ότι θα συνεχίσει για πολλά χρόνια». Το τρέξιμο όσο μεγαλώνεις δεν είναι επικίνδυνο, το αντίθετο μάλιστα. Τα οφέλη είναι πολλαπλά: καλύτερη καρδιαγγειακή λειτουργία, μειωμένος κίνδυνος υπέρτασης, εμφράγματος, ορισμένων μορφών καρκίνου και υποτροπών, καλύτερη γνωστική λειτουργία, διατήρηση της υγείας των αρθρώσεων και των μυών, ισχυρότερα οστά. Και βέβαια, καλύτερος ύπνος και γενικότερη ευεξία. Γι’ αυτό ο Diamantino προπονείται τρεις με τέσσερις φορές την εβδομάδα: «Ξεκινώντας αργά, κατάλαβα ότι το τρέξιμο αποδίδει σε επίπεδο υγείας και φυσικής κατάστασης.»

Το κλειδί, σε κάθε ηλικία, είναι να προσαρμόζεις τη δραστηριότητα, να μειώνεις το φορτίο όταν χρειάζεται και να δίνεις προτεραιότητα στη συνέπεια. «Προτιμώ να τρέχετε ένα τέταρτο κάθε μέρα, παρά να κάνετε μία μεγάλη έξοδο την Κυριακή που θα διαλύσει τα γόνατά σας. Στο τέλος, ως προς τον εβδομαδιαίο όγκο, βγαίνετε κερδισμένοι και προστατεύετε την υγεία σας», αναλύει ο Schmitt, επιμένοντας στη μυϊκή ενδυνάμωση, απαραίτητη για το running, «ιδίως σε αυτή την ηλικία, επειδή η μυϊκή απώλεια που εμφανίζεται είναι αρκετά γρήγορη και επιβραδύνεται με την ενδυνάμωση».