Running: η μεγάλη μας έρευνα για την αύξηση των δρομέων

Από τη μετανεωτερικότητα στην υπερνεωτερικότητα

Αριθμοί που ζαλίζουν. Σύμφωνα με το Παρατηρητήριο του running, το 2025 περισσότεροι από 12 εκατομμύρια Γάλλοι φόρεσαν τα παπούτσια του τρεξίματος. Για να κατανοήσουμε τον αυξανόμενο ενθουσιασμό για το άθλημα, «Πρέπει να γυρίσουμε πίσω στη δεκαετία του 1970», σύμφωνα με τον Olivier Bessy, ερευνητή στο εργαστήριο TRanstions Energétiques et Environnementales (TREE) και ειδικό στο τρέξιμο. «Το άθλημα αυτό ανατρέπει τους κώδικες. Οι γυναίκες αρχίζουν να τρέχουν. Βλέπουμε μια νέα σχέση με το σώμα και έναν νέο τρόπο να αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας ως αθλητή. Πρόκειται για την ικανοποίηση της ανάγκης για ελευθερία και αυτονομία», προσθέτει ο κάτοικος του Πο. «Ένας τρόπος ζωής, μια τοποθέτηση στον κόσμο, μια τέχνη του ζην», συνοψίζει ο συνάδελφός του David Le Breton, ομότιμος καθηγητής κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Στρασβούργου.

Η υπερνεωτερικότητα διαδέχεται τη μετανεωτερικότητα στα τέλη του 20ού αιώνα, τη δεκαετία του 1990. Ένα νέο πλαίσιο, προσανατολισμένο στις ακραίες πρακτικές. «Τα κίνητρα της πρώτης επανάστασης παραμένουν παρόντα. Σε αυτά προστίθενται εκείνα της δεύτερης. Δεν τα αντικαθιστούν», προειδοποιεί ο Olivier Bessy, ο ίδιος καταξιωμένος αθλητής. «Αφορά λιγότερους ανθρώπους. Ο στόχος εδώ είναι να ζήσεις μια εμπειρία, να νιώσεις ζωντανός, να αποκομίσεις οφέλη, να φλερτάρεις με τον θάνατο όπως συμβαίνει στους υπερμαραθωνίους», επιβεβαιώνει ο άνθρωπος που έχει συμμετάσχει τρεις φορές στη Diagonale des fous. Το ρητό «πιο γρήγορα, πιο ψηλά, πιο μακριά» αποκτά τότε όλο του το νόημα. «Ο μαραθώνιος είναι ένα παιχνίδι με τον πόνο. Επιλέγουμε συνειδητά να υποβληθούμε σε μια απολαυστική προσπάθεια, ακριβώς επειδή είναι δική μας επιλογή», συνεχίζει ο συνάδελφός του.

Η τρίτη περίοδος, που ονομάζεται υπερνεωτερικότητα, τοποθετείται από τον Olivier Bessy στην κρίση των subprime του 2008. Θέτει ερωτήματα για το νόημα της ενασχόλησης με το running. «Εμφανίζεται μια νέα σχέση με τους άλλους και το περιβάλλον, ανάμεσα στην αντιπαράθεση και τη βύθιση. Οι αγώνες συμμετέχουν στη διαμόρφωση της ταυτότητας», παρατηρεί ο συγγραφέας του Courir – de 1968 à nos jours. «Αυτή η φάση είναι υβριδική, ίσως και αντιφατική, ανάμεσα στις λογικές της επιτάχυνσης και της επιβράδυνσης, σε ένταση μεταξύ μινιμαλιστικών πρακτικών και της μεγιστοποίησης.»

© Olivier Bessy © Étienne Follet

«Το αδρανοποιημένο σώμα διεκδικεί τις ανάγκες του»

Ο David Le Breton δεν μασά τα λόγια του. «Η ανθρωπότητα κάθεται. Μπροστά στον υπολογιστή, πίσω από το τιμόνι του αυτοκινήτου. Το σώμα απαιτεί δαπάνη ενέργειας, σωματική εμπλοκή», λέει λίγο πριν πετάξει προς τον Νότο για να περπατήσει, στο καταφύγιό του. «Το κινητό τηλέφωνο καταστρέφει τη ζωή μας.» Για να ξεφύγουν από την ακινησία, οι Γάλλοι στρέφονται λοιπόν στο τρέξιμο, για να «βρουν μια μορφή ελευθερίας». Μια ανάγκη που γεννήθηκε την περίοδο της Covid και δεν υποχώρησε ποτέ. «Πολλοί άνθρωποι έτρεχαν μέσα στο ένα χιλιόμετρο που μας είχε επιτραπεί», θυμάται ο ανθρωπολόγος.

Εδώ και λίγο καιρό, ο Olivier Bessy διαπιστώνει μια αμφισημία στην άσκηση αυτού του αθλήματος. «Οι αξίες της υπερνεωτερικότητας αμφισβητούνται. Κάποιοι υποστηρίζουν τη λιτότητα και την απλότητα, φτάνοντας μερικές φορές να μποϊκοτάρουν το τρέξιμο, επιλογές σχεδόν φιλοσοφικές. Ταυτόχρονα, όμως, δεχόμαστε πιέσεις να καταναλώνουμε. Το τρέξιμο έχει κόστος. Το τρέξιμο στον δρόμο γίνεται πολύ ακριβό. Είναι ο καθρέφτης της κοινωνίας μας: παράδοξης και αντιφατικής.»

Ο συγγραφέας, που ετοιμάζεται να κυκλοφορήσει τον ερχόμενο Ιούλιο το Courir Sans limites – La révolution de l’Ultra-trail (1990-2025), επιμένει επίσης στην ολοένα μεγαλύτερη σημασία των κοινωνικών δικτύων. «Συγκρινόμαστε διαρκώς. Κάποιοι φτάνουν μέχρι και να προσλάβουν τζόκεϊ. Το Strava είναι η ενσάρκωση αυτού του φαινομένου στην πιο ακραία του μορφή. Ορισμένοι τρέχουν για το βλέμμα των άλλων. Είναι το φαινόμενο της μάζας.» «Τα κοινωνικά δίκτυα ενσαρκώνουν έναν κόσμο του άλλου χωρίς τους άλλους· τους εξορκίζουν περιορίζοντάς τους σε σημεία και ελέγχοντας την επαφή, χωρίς ευθύνη απέναντί τους και χωρίς να επιβαρύνονται από την παρουσία τους», γράφει ο David Le Breton στο βιβλίο του La fin de la conversation ? – La parole dans une société spectrale που κυκλοφόρησε το 2024.

© David Le Breton

Η κοινωνική ανάμειξη, ένας μύθος;

Αν πράγματι βλέπουμε την «έξοδο από μια καταπιεστική εποχή», με μια «αλλαγή στην εικόνα του σταχανοβίτικου τρεξίματος», ποιοι ανταποκρίνονται περισσότερο στο κάλεσμα της ασφάλτου; «Το τρέξιμο απαιτεί οργανωμένη καθημερινότητα. Τα αμέτρητα επαγγέλματα ακινησίας γεννούν την επιθυμία να ξαναβρούν τον παλλόμενο πυρήνα του κόσμου», επισημαίνει ο David Le Breton. «Η αναζήτηση της επίδοσης από τις πιο προνομιούχες κοινωνικοεπαγγελματικές κατηγορίες στη δουλειά τους μεταφέρεται και στο τρέξιμο», συνεχίζει ο Olivier Bessy.

«Στον Marathon de Paris, το ποσοστό των ανώτερων κοινωνικοεπαγγελματικών κατηγοριών είναι υψηλότερο από ό,τι στην επαρχία.» Στο Ultra-Trail du Mont-Blanc στο Chamonix, η κοινωνική ανάμειξη εκπροσωπείται ακόμη λιγότερο, «μόνο η αφρόκρεμα». Η εικόνα της διοργάνωσης επιτρέπει σε όλους να αποκομίσουν οφέλη. «Θα διηγηθούμε τις περιπέτειές της, θα γνωρίσουμε ανθρώπους, θα κλείσουμε ραντεβού για τους επόμενους αγώνες», επανέρχεται ο David Le Breton. «Δεν υπάρχει εαυτός χωρίς τον άλλο.»

Ανάμεσα στην αναζήτηση της επίδοσης, της απόλαυσης και της ευτυχίας, το τρέξιμο προσφέρει ό,τι πιο όμορφο υπάρχει: την ελευθερία. Μια ελευθερία που δεν παύει να μεταλλάσσεται, εξαιτίας των κοινωνικών δικτύων και των εφαρμογών running, οι οποίες κάνουν τον «σύγχρονο υπερ-άτομο» να αντιλαμβάνεται «το φυσικό και ανθρώπινο περιβάλλον του ως κάτι δευτερεύον» (La fin de la conversation ? – La parole dans une société spectrale, David Le Breton).

Είστε έτοιμοι να ενταχθείτε στους περισσότερους από 12 εκατομμύρια Γάλλους δρομείς; Θέλετε να ξεκινήσετε, αλλά δεν γνωρίζετε ακόμη όλα τα tips; Κανένα πρόβλημα, το Marathons.com ετοίμασε για εσάς μια λίστα με τα 10 λάθη που πρέπει να αποφεύγετε στο τρέξιμο.