Όταν το Strava κάνει την εθνική ασφάλεια να ιδρώνει

Στην αρχή, όλοι το έβρισκαν καταπληκτικό. Το Strava ήταν το κοινωνικό δίκτυο των χαρούμενων αθλητών, εκείνο που μετατρέπει την προπόνησή σου σε επίδοση και τη διαδρομή σου σε εικονικό μετάλλιο. Μια εφαρμογή που σε συγχαίρει, σε ενθαρρύνει και σε συγκρίνει διακριτικά με τους άλλους μέσα από τα «segments», που έγιναν πλέον θρυλικά. Μια ανηφόρα, ένας ελαφρύς ανήφορος, ένα κομμάτι παραλιακού δρόμου: τα πάντα μπορούσαν να γίνουν πεδίο παιχνιδιού. Μόνο που σε αυτή την τεράστια ψηφιακή παρτίδα κρυφτού, κάποιοι έπαιξαν… χωρίς να καταλαβαίνουν ότι αποκάλυπταν πολύ περισσότερα από ένα προσωπικό ρεκόρ. Το Strava έγινε καθημερινή συνήθεια για εκατομμύρια αθλητές: τρέξιμο, ποδήλατο, trail, πεζοπορία… ακόμη και για ορισμένους στρατιωτικούς σε αποστολή.

Από τη χαρά του segment στον στρατηγικό πονοκέφαλο

Το 2018, η εφαρμογή παρουσίασε περήφανα έναν παγκόσμιο « heatmap ». Ένα οπτικό διαμάντι, ένας χάρτης που λάμπει παντού και δείχνει πού κινούνται οι άνθρωποι σε ολόκληρο τον κόσμο. Στα χαρτιά, η ιδέα ήταν εξαιρετική: βλέπεις ότι το πάρκο Buttes-Chaumont είναι γεμάτο δρομείς και ότι οι δρόμοι γύρω από το Mont Ventoux κοκκινίζουν από ποδηλάτες. Μόνο που ο χάρτης αποκάλυπτε και κάτι παραπάνω. Συγκεκριμένα, απομονωμένες περιοχές στη Συρία, τη Λιβύη ή την Αφρική, όπου εμφανίζονται τέλειοι κύκλοι μέσα στην έρημο. Όχι ακριβώς τουριστικοί προορισμοί… εκτός κι αν κοιτάξεις λίγο πιο προσεκτικά.

© ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ STRAVA

Βέβαια, οι περισσότερες στρατιωτικές εγκαταστάσεις που εμφανίζονται σε αυτόν τον διαδραστικό χάρτη είναι ήδη γνωστές. Αυτό ισχύει για τις αμερικανικές βάσεις ανάπτυξης στο Ιράκ, το Αφγανιστάν και ακόμη και τη Συρία. Το ίδιο συνέβαινε, για παράδειγμα, και με τη γαλλική βάση Madama, στον μακρινό βορρά του Νίγηρα, τη θέση της οποίας το γαλλικό επιτελείο δεν έκρυψε ποτέ. Οι διαδρομές όμως που καταγράφει η εφαρμογή μπορούν να αποκαλύψουν πολύ περισσότερα από ένα πρωινό τρέξιμο. Καταγράφουν συνήθειες και ευαίσθητες διαδρομές, όπως τα περάσματα που χρησιμοποιούν συχνότερα οι περιπολίες ή οι φάλαγγες ανεφοδιασμού. Δεν είναι ακριβώς το είδος των πληροφοριών που ένα επιτελείο θέλει να βλέπει δημοσιευμένο. Δεν προκαλεί λοιπόν έκπληξη ότι το Πεντάγωνο είχε ενημερώσει τη Washington Post πως αξιολογούσε τους κινδύνους από τη δημοσίευση αυτών των δεδομένων.

«Καλημέρα, εδώ η μυστική βάση Νο 42»

Οι κύκλοι δεν εμφανίζονται τυχαία. Σχηματίζουν τις επαναλαμβανόμενες διαδρομές χρηστών του Strava, που κινούνται ξανά και ξανά γύρω από μια συγκεκριμένη περίμετρο. Αμερικανοί, Γάλλοι ή Βρετανοί στρατιωτικοί που τρέχουν γύρω από το στρατόπεδό τους. Και καθώς όλα αυτά καταγράφονται μέσω GPS και δημοσιεύονται αυτόματα, από προεπιλογή, αυτές οι μεμονωμένες κινήσεις σχηματίζουν σταδιακά έναν αόρατο χάρτη… που γίνεται ορατός στον καθένα.

Εκεί όπου το Google Maps παραμένει ασαφές, το Strava φωτίζει τα πάντα. Μιλάμε για διαβαθμισμένα στρατόπεδα και στρατηγικές θέσεις που καμία επίσημη πηγή δεν επιβεβαιώνει. Κι όμως, είναι εκεί, μπροστά στα μάτια μας: μια φωτεινή ροζ διαδρομή. Η open source intelligence (OSINT) απέκτησε ένα νέο εργαλείο προς διερεύνηση και αυτή η γκάφα προκάλεσε γενικό αναβρασμό στα επιτελεία.

Όταν το ψηφιακό εγώ ξεπερνά τη στρατιωτική διακριτικότητα

Το συναρπαστικό είναι ότι αυτό το κενό ασφαλείας δεν ήταν bug. Δεν ήταν κυβερνοεπίθεση. Ήταν απλώς… ο σύγχρονος κόσμος που δείχνει υπερβολική εμπιστοσύνη στην τεχνολογία. Επειδή μοιραζόμαστε τα πάντα, όλη την ώρα. Επειδή είμαστε περήφανοι για τα τρεξίματά μας, ακόμη κι όταν φοράμε στολή. Επειδή ξεχνάμε ότι το «δημόσιο από προεπιλογή» σπάνια είναι καλή ιδέα όταν φοράς αλεξίσφαιρο γιλέκο.

Το Strava δεν είναι ο μόνος υπεύθυνος: στο στόχαστρο βρίσκεται ολόκληρο το μοντέλο των συνδεδεμένων εφαρμογών. Όταν πατάμε «OK» χωρίς να διαβάσουμε τους όρους, όταν δημοσιεύουμε τις διαδρομές μας χωρίς δεύτερη σκέψη, όταν μετατρέπουμε τις επιδόσεις μας σε δημόσιο περιεχόμενο, τροφοδοτούμε μια μηχανή πολύ μεγαλύτερη από εμάς. Και μερικές φορές, παραδίδουμε εν αγνοία μας υπερευαίσθητες πληροφορίες σε ολόκληρο τον πλανήτη.

© Σε αυτή τη λιβυκή βάση, χαμένη μέσα στην άμμο, τα συνδεδεμένα ίχνη σχηματίζουν έναν ιστό γύρω από ένα επίκεντρο: πιθανότατα το νευραλγικό κέντρο της εγκατάστασης. © Strava

Το μάθημα; Κλείσε τον γεωεντοπισμό και άνοιξε τα μάτια σου

Έκτοτε, τα πρωτόκολλα επανεξετάστηκαν, ιδιαίτερα στις ένοπλες δυνάμεις. Το Strava ενίσχυσε τις επιλογές απορρήτου και οι στρατιωτικοί δέχθηκαν συστάσεις για τη χρήση των έξυπνων ρολογιών τους. Όμως ο συναγερμός ακούστηκε πολύ πέρα από τις βάσεις. Αυτή η ιστορία λειτουργεί σαν καθρέφτης της ψηφιακής μας ζωής. Οι καθημερινές μας διαδρομές, οι συνήθειές μας, τα διαλείμματα για καφέ, οι ώρες που βγαίνουμε… όλα γεωεντοπίζονται, αρχειοθετούνται και μερικές φορές κοινοποιούνται χωρίς να το θέλουμε.

Όπως έλεγε ο Rafael Nadal για τη συνήθειά του να αναλύει και την παραμικρή λεπτομέρεια του αντιπάλου του: « Κάθε μικρή κίνηση σου δίνει στοιχεία. » Σε αυτόν τον υπερσυνδεδεμένο κόσμο, οι μικρές μας κινήσεις δίνουν πολύ περισσότερα από στοιχεία. Σχεδιάζουν τον δικό μας χάρτη. Και των άλλων.

Strava, ή η τέχνη να τρέχεις πιο γρήγορα από τη σκιά σου

Αυτό το χαρακτηριστικό παράδειγμα αποδεικνύει κάτι: όταν η τεχνολογία τρέχει πιο γρήγορα από την προσοχή, κάποια στιγμή πυροβολεί τα ίδια της τα πόδια. Θέλαμε απλώς να καταρρίψουμε το ρεκόρ μας στα 5 χλμ. και αποκαλύψαμε τη θέση ενός διοικητηρίου. Δεν είναι δυστοπία, είναι πραγματικό περιστατικό. Και αύριο μπορεί να αφορά εσένα, εμένα ή οποιονδήποτε κυριακάτικο δρομέα δημοσιεύει λίγο παραπάνω απ’ όσα πρέπει, χωρίς να το σκεφτεί.

Την επόμενη φορά που μια εφαρμογή θα σου ζητήσει να ενεργοποιήσεις τον γεωεντοπισμό «για καλύτερη εμπειρία χρήστη», θυμήσου τι αποκάλυψε το Strava στον κόσμο: ότι ακόμη και με σορτς και αθλητικά παπούτσια, μπορεί να γίνεις πρόβλημα διεθνούς ασφάλειας.

✓ Το ημερολόγιο των μαραθωνίων