Komen er geen finishermedailles meer bij hardloopevenementen?

Een marathon of een 5 km uitlopen: uiteindelijk komt het op hetzelfde neer. De afstand doet er weinig toe tegenover de prestatie die schuilt in het simpelweg bereiken van de finish, zonder te wandelen of binnen een bepaalde tijd. De medaille die vrijwilligers bij de finish aan de deelnemers overhandigen, staat bovenal voor één krachtig symbool: je hebt het volgehouden. Ze beloont de inspanning om een doel te bereiken, of dat doel nu volledig is gehaald of niet.

Uiteindelijk wordt vooral de poging gevierd, meer dan het resultaat zelf. Maar voelt het wel terecht om die medaille te ontvangen als het doel niet is gehaald? Heb je haar echt verdiend? Enerzijds wel: een wedstrijd uitlopen verdient een felicitatie, zeker als het oorspronkelijke doel simpelweg was om de finish te halen. Anderzijds kan de medaille achterhaald lijken voor wie elk weekend aan een wedstrijd meedoet. Is ze dan niet overbodig? Zeker nu de energie- en milieukosten ervan steeds meer vragen oproepen. Als je de medaille in haar context bekijkt, is ze dan nog altijd een echte must-have?

© ASO

Wanneer de medaille betekenis heeft

Voor sommige finishers is de medaille het bewijs dat ze een geslaagde wedstrijd hebben gelopen. Ze betekent vooral dat de finish is bereikt, ongeacht de manier waarop dat is gelukt. Lénnie liep zo de 5 km van Toulouse uit. Trots op het feit dat ze zichzelf had overtroffen, was ze enorm. De emotie was voelbaar en haar zelfvertrouwen groter dan ooit. De medaille krijgt dan een echte symbolische lading. « Ik bewaar haar zorgvuldig als aandenken, vertelt ze. Ik begon vanaf nul en heb hier twee maanden voor getraind. » De dertiger koestert haar paar medailles, ook de oudste, zodat ze het moment nooit vergeet. « Toen ik zes was, deed ik mee aan een cross en ik heb die allereerste medaille nog steeds », glimlacht ze. Op een klein plankje vormt de medaille een onderdeel van het interieur van haar appartement. Lénnie is niet de enige die graag zo'n kleine trofee ontvangt en die zorgvuldig opbergt. Nicolas, een regelmatige loper, heeft er ook een manier voor gevonden om ze mooi uit te stallen: « Tegenover mijn bed staat een vitrinekast waarin mijn finishermedailles stofvrij hangen. »

Voor anderen is de medaille vooral een tastbare herinnering aan een evenement of een memorabele prestatie. « Wanneer ik een record verbreek, laat ik de medaille graag graveren met de datum en mijn nieuwe tijd », vertelt Vincent, die grote waarde hecht aan de tastbare herinnering aan een wedstrijd die voor hem bijzonder is.

Maar die gehechtheid is niet universeel. Sommige lopers kijken genuanceerder naar het nut van zulke medailles. « Ik begrijp dat het belangrijk is om er een te krijgen voor je eerste wedstrijd of een evenement dat je echt raakt, erkent Nathalie, een loopster van boven de zestig. Maar voor een doorsnee finisher weet ik niet zeker of het echt nodig is. » Pascal deelt die mening en is nog kritischer. Volgens hem hebben de medailles iets van pronkzucht en prestige: « Ik vraag me af of ze soms niet vooral het ego van bepaalde deelnemers dienen ». Niet alle lopers hechten dus dezelfde symbolische waarde aan een medaille. Ze kan staan voor trots, een herinnering of motivatie, maar het nut ervan blijft vragen oproepen.

De keerzijde van de medaille

Sommigen stellen eenvoudigweg voor om lopers bij de inschrijving te laten kiezen of ze al dan niet een medaille willen ontvangen. Als die uiteindelijk stof liggen te verzamelen in kasten of bergruimtes volzetten, komt dat doordat ze niet altijd echt nut hebben. Vooral bij regelmatige lopers, die het ene startnummer na het andere opspelden en medailles verzamelen: uiteindelijk hangen ze in stapels aan lampen. Ze zijn weliswaar makkelijker op te bergen dan bekers, die soms hele planken in beslag nemen, maar het effect blijft hetzelfde.

De medaille helemaal afschaffen ligt nog moeilijk, maar dat gaat ons lukken.

Aan organisatorenzijde hebben sommige wedstrijden al voor een soberder beleid gekozen door ‘goodies’ en dus ook medailles te bannen. De eerste reden is de kostprijs. « Ze afschaffen zou organisatoren geld kunnen besparen, merkt Pauline op, een regelmatige deelnemer aan de Marathon d’Annecy, die het in 2020 waardeerde dat deelnemers konden kiezen uit verschillende materialen voor de medaille, hout of metaal.

© ASO

De tweede reden is de impact op het milieu. Metalen medailles hebben een flinke CO₂-voetafdruk, ongeveer 0,8 kg CO₂ per stuk, en er komen alternatieven op de markt. Hervé Pardailhé-Galabrun, de oprichter van de vereniging EcoTrail Organisation, zegt: « Ik probeer goodies bij al onze wedstrijden te schrappen. De medaille helemaal afschaffen ligt nog moeilijk, maar dat gaat ons lukken. We zijn begonnen met houten medailles, die heel weinig energie verbruiken: 0,0367 kg CO₂ ». De organisator van EcoTrail Paris heeft het bij het rechte eind: de CO₂-voetafdruk van een houten medaille ligt doorgaans veel lager dan die van een metalen exemplaar, zeker wanneer het hout uit duurzaam beheerde bossen komt. In tegenstelling tot metaal zijn er bij de productie geen energieverslindende smelterijen of gietprocessen nodig. Bovendien kan hout de koolstof opslaan die de boom tijdens zijn groei heeft opgenomen.

In dezelfde geest heeft Adrien Tarenne, de organisator van de Ekiden de Montgeron, die wordt gesteund door de club ES Montgeron en de stad, verschillende maatregelen genomen om een evenement zonder afval dichter te benaderen: zelfgemaakte bevoorrading, een verbod op plastic flessen, lokale producten in herbruikbare jutezakken, zoals honing, pasta en siroop, lokaal geproduceerde houten medailles, een kledingruilpunt, droogtoiletten en geen flyers. « Ongeacht de omvang van onze organisatie is een milieubewuste aanpak vandaag onmisbaar », bevestigt de wedstrijdleider.

Moeten dan alle voorwerpen die bij een wedstrijd horen verdwijnen, van medailles tot T-shirts, of houden we er slechts enkele? T-shirts hebben bijvoorbeeld een praktischer nut: je kunt ze gebruiken tijdens trainingen en allerlei buitenactiviteiten. Ze kunnen een toekomstige aankoop echt vervangen.