Vrouwenlopen blijven aan populariteit winnen

Vrouw zijn en hardlopen : die twee aspecten van het leven zijn niet altijd eenvoudig te combineren. De redenen zijn herkenbaar: de mentale belasting van het moederschap en het gezinsleven, werk, kinderen om voor te zorgen en alles wat dagelijks tijd vraagt. Soms blijft er daardoor geen ruimte over om te lopen, laat staan om je voor een wedstrijd in te schrijven.

Deelnemen aan een vrouwenwedstrijd is een manier om jezelf iets te gunnen: volop toewerken naar het evenement en daarna de finish bereiken, maar ook een gezellig moment delen met vriendinnen, collega's of familieleden. Een hele generatie vrouwen komt zo samen rond het hardlopen.

Het ontstaan van vrouwenwedstrijden

➜ Vrouwen zichtbaar maken: erkenning en ruimte

In 1997 richt Patrick Aknin La Parisienne op om het machismo in de sportmedia aan de kaak te stellen, vrouwen in de schijnwerpers te zetten en een nieuwe kijk op sport te bieden, met welzijn in plaats van prestaties als uitgangspunt. Onder die impuls ontstaat in 2003 La Sarabande des filles de La Rochelle. Bij de start kon de wedstrijd nog niet rekenen op de brede populariteit die ze vandaag geniet. Voorzitter Dominique Bartoli herinnert zich dat de wedstrijd in het begin werd bekritiseerd: « Het was behoorlijk revolutionair toen we besloten een wedstrijd uitsluitend voor vrouwen te organiseren. De dynamiek rond vrouwensport stond toen nog in de kinderschoenen. In de eerste jaren kregen we te horen: ‘Een vrouwenwedstrijd, wat een onzin.’ Nu vrouwen de smaak te pakken hebben gekregen, bedanken alle atletiekclubs om ons heen ons, omdat ze meer vrouwelijke leden hebben. » Geïnspireerd door La Parisienne ontstond La Sarabande vanuit de wens om vrouwen zichtbaarder te maken in de hardloopsport. Zoals Bartoli benadrukt: « in gemengde wedstrijden bezetten mannen vaak de eerste plaatsen. Vrouwen krijgen minder aandacht, in de pers en daarbuiten. Kortom, er wordt minder over hen gesproken ». In Amiens zocht Anne-Marie Quelin, voormalig voorzitter van Femmes Solidaires, tijdens de verenigingenbeurs contact met een sportclub die haar kon helpen om vrouwensport meer onder de aandacht te brengen. « Onze vereniging is altijd erg betrokken geweest bij dit onderwerp, omdat we vinden dat vrouwen in de sport onvoldoende worden gewaardeerd, noch in hun salarissen, noch in hun vertegenwoordiging in de media », legt de huidige voorzitter Martine Tekaya uit. US Camon Athlétisme bleek de ideale partner om het project te realiseren. Zo ontstond zestien jaar geleden de Course Solidaire Féminine d’Amiens, het resultaat van een geëngageerde samenwerking tussen Femmes Solidaires en de club uit Camon.


➜ Vrouwen het gevoel geven dat ze mogen lopen

In de eerste jaren deelden de medeorganisatoren de opbrengsten. Toen Femmes Solidaires subsidies kreeg, besloot de vereniging geen inkomsten meer te ontvangen, aangezien de atletiekclub het evenement organiseerde. Het initiatief van Femmes Solidaires sloot aan bij eerdere wedstrijden in Amiens die uitsluitend voor vrouwen waren bedoeld, zoals L’Amiénoise, tegenwoordig de Jules Verne. Die wedstrijden waren geleidelijk hun oorspronkelijke doel kwijtgeraakt doordat ze gemengd werden en daardoor klassieker werden, ten koste van de zichtbaarheid van vrouwen. Het was een reactie op het verdwijnen van deze evenementen. Sommige vrouwen liepen niet, of niet meer, omdat hun echtgenoten voorrang kregen bij het sporten. Het idee was dus om de rollen om te draaien: « Laat de mannen langs de kant staan om de vrouwen aan te moedigen », vertelt de voorzitter. Een manier om vrouwen opnieuw de volledige vrijheid te geven om te lopen en zich legitiem en zichtbaar te voelen in de sport.


➜ Een beweging die dingen wil veranderen

In 2019 zag La Duchesse het licht. Deze wedstrijd voor 100% vrouwen vindt 's avonds plaats langs de historische plekken van Nantes, met een bijzondere finish bij het Château des Ducs de Bretagne. La Duchesse werd opgezet door de vereniging La Fabrique Sportive, die vrouwensport op metropolitaan niveau wil stimuleren, en groeide uit tot een vaste waarde in oktober. La Parisienne, 28 jaar geleden opgericht door vader Patrick en zijn dochter Jennifer, die zich als yogadeskundige bij het evenement aansloot, vertrok vanuit dezelfde wens om vrouwen centraal te stellen. Hetzelfde geldt voor La Sarabande in La Rochelle. Als pionier op dit gebied bracht La Parisienne bij de eerste editie 1.500 deelneemsters samen. In 2010 bereikte de wedstrijd een recordaantal van 40.000 deelnemers. In september 2025 zal dit eerste Franse evenement voor 100% vrouwen 25.000 loopsters door de straten van de hoofdstad laten trekken. Dat indrukwekkende aantal onderstreept het groeiende succes van deze wedstrijd en van de vele evenementen die erop voortbouwen, met uiteenlopende motieven: sportief, sociaal en symbolisch.

© Louis Legon

Waarom vrouwen graag onder elkaar lopen

Verschillende verklaringen helpen het groeiende succes van vrouwenwedstrijden de afgelopen jaren te begrijpen.

✔ Gezelligheid en de behoefte om onder vrouwen samen te zijn behoren tot de belangrijkste verklaringen. Veel vrouwen schrijven zich in groep in om het evenement volledig te beleven. « Vrijgezellenfeesten dagen elkaar uit, vriendinnen, collega's… Dat zorgt echt voor de dynamiek», legt Dominique van La Sarabande uit. De motor is die collectieve sfeer, met aanmoedigingen, omhelzingen bij de finish en de gedeelde vreugde om samen iets bijzonders te hebben meegemaakt. Natuurlijk starten sommige deelneemsters alleen, maar ook zij vinden hun plek in een warme en veilige sfeer. Of ze nu met hun bedrijf komen of individueel, « die geestdrift, die vrouwelijke solidariteit en de erkenning wanneer hun naam op hun startnummer staat, laten zien hoezeer deze wedstrijd hen raakt », zegt de vrouw die de eerste jaren van het evenement meemaakte.

Ook bij La Parisienne is die solidariteit voelbaar, vertelt Jennifer Molina, communicatiemanager bij Golazo Events: « La Parisienne loop je doorgaans niet alleen. Er is veel solidariteit en gezelligheid, en dat maakt dat je het jaar daarop opnieuw met collega's of een vriendin wilt deelnemen. » Elk jaar bereiden de deelneemsters zich voor rond een vooraf gekozen thema. Jarenlang stonden verschillende landen centraal, omdat de oprichter « een passie had voor reizen en elk jaar een bestemming in de kijker wilde zetten », legt een van de organisatoren uit. Tegenwoordig zijn de thema's speelser. Dit jaar nemen superheldinnen de straten van Parijs over om feest te vieren. Dat past bij het feestelijke karakter van de wedstrijd, een festival dat drie dagen duurt in een speciaal ingericht dorp voor deelneemsters, hun partners en kinderen, dankzij kinderopvang. Meer dan 1.500 muzikanten begeleiden het evenement, met om de 500 meter een groep langs het parcours.

✔ Ook de toegankelijkheid draagt bij aan de aantrekkingskracht van deze wedstrijden. De Course Solidaire Féminine d’Amiens kiest voor 5 km, verdeeld over drie rondes op hetzelfde parcours in het park La Hotoie. Een formule die de wedstrijd voor zoveel mogelijk vrouwen toegankelijk maakt. Het doel is duidelijk: zoveel mogelijk vrouwen het gevoel geven dat ze klaar zijn om mee te doen, zonder intensieve voorbereiding en zonder een groot blessurerisico. « Het gaat erom zonder complexen te lopen, niet per se om te winnen. » Er doen zowel goed getrainde loopsters als beginners mee, voor een persoonlijke uitdaging of gewoon om samen tijd door te brengen. De variant nordic walking is een welkome aanvulling en opent het evenement voor vrouwen « die niet kunnen lopen ». Martine Tekaya, voorzitter van Femmes Solidaires, voegt daaraan toe: « Zoals ik, met een heupprothese, die aan de wandeltocht deelneemt. » Het evenement moet ook financieel toegankelijk blijven, met « een wedstrijd tegen de laagst mogelijke prijs », legt Jean-Yves Evrard, de organisator van het evenement in Amiens, uit. Dit jaar werd het tarief voor studentes zelfs verlaagd om deelname te vergemakkelijken.

Andere wedstrijden volgen een vergelijkbare aanpak. La Duchesse biedt verschillende formats: een 10 km voor wie zichzelf over een officiële afstand wil uitdagen, en een gemengde wedstrijd voor duo's die de ervaring liever delen met iemand uit hun omgeving, soms een man, of elkaar willen steunen. La Parisienne bood jarenlang een wedstrijd van ongeveer 6,2 km aan, later 7 km. « Het was bewust dat er geen officiële afstand was, juist om het prestatieaspect te temperen », legt Jennifer Molina uit. Zo wordt bewegen gepromoot in een gezonde, ontspannen sfeer.

✔ Ook de persoonlijke uitdaging, tegenover het hoge tempo van het dagelijks leven en de inspanning die je voor jezelf levert, verklaart het succes van vrouwenwedstrijden. « Soms vergeten ze een halfuur of een uur alles om zich heen. De mannen passen op de kinderen », merkt Dominique op. De rollen worden omgedraaid, want vaak zijn het de vrouwen die hun partners langs het parcours aanmoedigen. Tijdens die onderbreking zien zij borden die voor hen bedoeld zijn: « Kom op, mama. Jij bent de sterkste! » en « We wachten op je bij de borrel. Het bier wordt warm. » Die waardering, voor zowel de eerste als de laatste deelneemster, door publiek, vrijwilligers en organisatie zorgt ervoor dat minder ervaren loopsters zich op hun gemak voelen en de finish halen. Mevrouw Bartoli benadrukt het belang van die gelijke behandeling: « Ze moeten weten dat we op hen wachten, ook als ze twee keer zo lang onderweg zijn als de eerste. » Geen enkele loopster mag de druk voelen om snel klaar te zijn: « De dranghekken worden pas weggehaald wanneer de laatste deelneemsters binnen zijn. Volgens mij waarderen ze dat. »

De indrukwekkende prestaties van sommige deelneemsters, zoals de winnares van de wedstrijd in Amiens dit jaar, laten zien dat een persoonlijke uitdaging voor iedereen iets anders betekent. De tijd van Eloïse Evain, in de categorie Espoir voor Amicale du Val de Somme, belooft gezien haar jonge leeftijd veel voor de toekomst. Vanuit die prestatiegerichte dynamiek lanceerde Golazo Events, organisator van La Parisienne, een nieuwe wedstrijd: de 10 km, als antwoord op talrijke vragen van deelneemsters. Sinds zeven jaar zijn er meerdere formats: 7 km, 10 km en een wandelproef. Zowel vaste deelneemsters als nieuwkomers kunnen zich daardoor meten over een officiële afstand, die bijzonder populair is bij loopsters die het jaar voordien de 7 km uitliepen en bij meer ervaren deelnemers die hun vriendinnen meenemen in het avontuur. « Voor sommigen is de stap van 7 naar 10 km een echte prestatie, en dat is alleen maar goed », zegt Jennifer. La Parisienne is soms precies het zetje dat vrouwen nodig hebben om te beginnen.

✔ Ook de symboliek heeft een duidelijke impact. De Course Solidaire Féminine d’Amiens vindt altijd plaats rond 8 maart, de symbolische datum van Internationale Vrouwendag. « Oorspronkelijk was de regel: de zondag na 8 maart, of de dag zelf als 8 maart op een zondag valt », verduidelijkt Jean-Yves Evrard, verantwoordelijk voor de organisatie namens US Camon. Andere evenementen voor vrouwen kiezen voor oktober, zoals Odysséa, een solidariteitswedstrijd die rechtstreeks verbonden is met Octobre Rose, de jaarlijkse campagne voor bewustwording rond borstkankeronderzoek. In het verlengde van het feministische engagement van Femmes Solidaires kreeg elke deelneemster bij de finish een ‘anti-lastige-mannenfluitje’, een handig hulpmiddel bij een onveilig gevoel op straat. De geschenken verschillen, maar sluiten vaak aan bij vrouwelijke thema's of modetrends. Na de finish van Sarabande des filles de La Rochelle kregen de loopsters sokken met luipaardprint. Na enige discussie tussen de verschillende generaties vrouwen binnen de vereniging won de luipaardprint het pleit. Het motief verscheen vervolgens ook op de shirts van de vrijwilligers en op de finishgeschenken.

Het succes komt dus voort uit de behoefte om even los te komen van de rol als vrouw, moeder of leidinggevende. Het weerspiegelt ook de wens om plezier te maken en goed voor jezelf en je lichaam te zorgen. Je inschrijven voor een wedstrijd betekent trainen, en dat geeft de nodige impuls om regelmatig te sporten wanneer dat eerder moeilijk vol te houden was.

Wedstrijden die volle bak gaan… maar ook kunnen verdwijnen

Ondanks het succes hebben sommige vrouwenwedstrijden moeite om te blijven bestaan. La Duchesse in Nantes bracht tijdens de editie van 2022 1.500 loopsters samen, het jaar waarin ook een recordbedrag aan donaties werd opgehaald. Eén euro per inschrijving en aanvullende giften gingen naar de vereniging Endofrance. Na het grote succes van de voorgaande jaren maakten verschillende omstandigheden de twee daaropvolgende edities onmogelijk: de pandemie in 2020, weersomstandigheden in 2023 en niet nader genoemde redenen in 2024. Om met zulke onzekerheden om te gaan, moeten organisatoren oplossingen vinden, en dat is niet altijd eenvoudig. Zo bestaat La Duchesse voorlopig niet meer.

Andere evenementen draaien juist uitstekend. Zoals de vertegenwoordiger van Femmes Solidaires vertelt: « Ondanks een niet al te grote afdracht denk ik dat de wedstrijd altijd winstgevend is geweest. » Sinds de vereniging subsidies ontvangt, kan ze gemakkelijker financieel bijdragen aan de organisatie. Voor de wedstrijd van maart 2025 was het maximumaantal deelnemers razendsnel bereikt en moesten nieuwe inschrijvingen worden geweigerd. Het deelnemersrecord werd ruimschoots verbroken met 426 geklasseerde atleten. Ook La Sarabande des Filles de La Rochelle noteerde een indrukwekkende stijging, ondanks de overgang van twee wedstrijden met elk 1.500 deelnemers, over 5 en 10 km, naar één wedstrijd over 7 km. De voorzitter vertelt: « We verlaagden het maximum naar 3.000 en waren na achttien dagen volgeboekt. Ik heb de ene inschrijving na de andere moeten weigeren en wachtlijsten geopend die ik niet eens allemaal kon wegwerken ». La Parisienne heeft elk jaar een herinschrijvingspercentage van 50%. Veel vrouwen ontdekken het evenement voor het eerst, maar keren het jaar daarop terug. Dat bevestigt het succes van de wedstrijd, die de afgelopen jaren meer dan 20.000 deelneemsters wist te overtuigen.

© Thierry Soum

Bevestigen deze wedstrijden bepaalde vooroordelen, of willen ze die juist doorbreken?

Die vraag is terecht. Aan de ene kant hebben deze sportevenementen, die uitsluitend voor vrouwen zijn bedoeld, drempels voor deelname weggenomen: een gevoel van veiligheid, een warme sfeer, een toegankelijk format en solidariteit tussen deelneemsters. Sommige evenementen, zoals La Parisienne, bestaan al meer dan 25 jaar en brengen jaarlijks tienduizenden vrouwen samen. Dat bewijst dat ze nodig zijn.

Binnen US Camon ontstond tegelijk met de Course Solidaire Féminine een vrouwenafdeling. Recent vroegen de vrouwelijke leden om de gemengde trainingen opnieuw in te voeren, omdat ze samen met hun mannelijke clubgenoten wilden trainen. Sommigen zagen daarin een manier om vooruitgang te boeken, bijvoorbeeld door zich aan een haas op te trekken, maar ook een sociale meerwaarde: samen sporten, ongeacht geslacht.

Maar is het organiseren van wedstrijden voor uitsluitend vrouwen niet ook een manier om hen buiten de sportwereld te plaatsen? Draagt het niet bij aan een gereduceerd beeld van de sportende vrouw, die alleen voor de sfeer, het plezier en de ontspanning aan een wedstrijd zou deelnemen, zonder naar prestaties te streven? Ondertussen zouden mannen de sportieve ruimte blijven opeisen met prestaties als enige doel, zonder van hun doel af te wijken en zonder oog voor de menselijke kant van het evenement.

Wat sommigen er ook van vinden, vrouwenwedstrijden bieden volop ruimte voor prestaties. Of het nu gaat om een afstand uitlopen of een tijd neerzetten om seizoensdoelen te halen. Als ze blijven bestaan, is dat omdat ze aan een behoefte beantwoorden en een plek bieden waar loopsters zich thuis voelen.

Nu het hardlopen onder vrouwen zich verder ontwikkelt, blijft het belangrijk om regelmatig stil te staan bij de waarde van deze evenementen, wat ze teweegbrengen en welke reacties ze oproepen bij hun doelgroep. Vandaag is duidelijk dat deze wedstrijden vrouwen een eigen plek bieden, een plek die elders nog te schaars is. Ze helpen hen zelfvertrouwen op te bouwen en zichzelf te overtreffen, en voor een van hen betekent dat misschien zelfs als eerste de finish bereiken. De prioriteit blijft beantwoorden aan de behoeften van vrouwen, die « soms onder elkaar willen zijn in een omgeving waarin mannen veel ruimte innemen », besluit de voorzitter van Femmes Solidaires.

Lees verder

➜ Lees ook ons artikel : « Stap voor stap: samen trekken vrouwen hun loopschoenen weer aan »