Frank Shorter, de eerste popster van het hardlopen

Voor hardloopliefhebbers staan de jaren 70 nog altijd voor de popularisering van de sport, in het kielzog van figuren als Kathrine Switzer (de eerste vrouw die in een officiële wedstrijd een marathon uitliep, in 1967 in Boston) en Steve Prefontaine. Een andere persoonlijkheid zou de geschiedenis van het hardlopen kleuren en bijdragen aan de populariteit ervan: Frank Shorter. Hij werd in Duitsland geboren als zoon van een militaire arts, maar groeide op in de Verenigde Staten, waar hij later doorbrak. Op het internationale toneel veroverde hij in 1972 olympisch goud op de marathon van München, de eerste Amerikaanse medaille op deze afstand sinds 1908, en vervolgens zilver in Montreal in 1976. Die twee resultaten maakten hem in de Verenigde Staten tot een ware sensatie. Shorter werd een symbool.

Frank Shorter werd twee keer in München geboren

Zijn beroemdste overwinning blijft natuurlijk die in de olympische marathon van München in 1972. Hij won in 2:12:19 en had aan de finish ruim twee minuten voorsprong op zijn achtervolger, de Belg Karel Lismont. Een ongelooflijk detail dat zelden wordt aangehaald: Frank Shorter veroverde het goud in zijn geboortestad, waar hij 25 jaar eerder als Amerikaan ter wereld was gekomen. Een bijzonder lot voor deze loper met zijn lichte pas. Zijn prestatie was extra opmerkelijk omdat ze een einde maakte aan 64 jaar wachten op Amerikaans goud op deze afstand.

Vier jaar later, tijdens de Olympische Spelen van Montreal, werd Shorter tweede en pakte hij zilver, achter de Duitser Waldemar Cierpinski... Die zou later betrokken raken bij Oost-Duitse dopingschandalen, maar zijn medaille behouden. Misschien gaf die ervaring Shorter later in zijn carrière extra motivatie om de strijd tegen doping aan te gaan. Met zijn tweede olympische medaille trad hij toe tot de zeer selecte groep lopers die twee olympische marathonmedailles hebben gewonnen. Destijds was alleen Abebe Bikila daarin geslaagd, met goud in 1960 en 1964. Shorter won bovendien vier keer op rij de prestigieuze Marathon van Fukuoka (van 1971 tot en met 1974), werd vier keer Amerikaans nationaal kampioen veldlopen en veroverde meerdere nationale titels op de baan.

Naast zijn resultaten was Frank Shorter altijd een ambassadeur voor zijn sport. Een van de vele anekdotes die zijn populaire imago vormden: in 1975 liepen hij en Bill Rodgers, de latere winnaar van de marathons van Boston en New York, bij de Virginia 10 Miler hand in hand over de finish (zie hieronder). Daarmee lieten twee directe concurrenten een opmerkelijke sportiviteit zien. Het voorval zou bijdragen aan de groeiende populariteit van 10-kilometerwedstrijden in de Verenigde Staten.

Loper, sportcommentator, kledingondernemer...

Frank Shorter werd op 31 oktober 1947 geboren in München, Duitsland, waar zijn vader gelegerd was. Hij groeide echter op in Middletown, in de staat New York. En hij ontwikkelde zich snel. In 1969, op 22-jarige leeftijd, won hij de NCAA-titel op de zes mijl, omgerekend ongeveer 10 kilometer. Daarna richtte hij zich op de lange afstanden op de baan en het veldlopen, goed voor vier nationale titels, voordat hij de overstap naar de marathon maakte. Zijn eerste van tien marathonoverwinningen behaalde hij in 1970 in São Paulo. Shorters carrière speelde zich af tegen de achtergrond van steeds populairdere wegwedstrijden en toenemende media-aandacht. Zijn loopstijl sprak tot de verbeelding en ook zijn mediaoptredens bleven hangen. Op internet circuleren talloze uitspraken van hem, waaronder: « hardlopen is leuker als je hard loopt dan wanneer je langzaam loopt ».

Frank Shorter zou een ambassadeur blijven voor het plezier van het lopen, wat ongetwijfeld heeft bijgedragen aan zijn blijvende populariteit. Als liefhebber van zijn sport werd Frank Shorter na zijn carrière sportcommentator. Later werkte hij mee aan de oprichting van de United States Anti-Doping Agency (USADA), waarvan hij van 2000 tot 2003 voorzitter was. Ook richtte hij zijn eigen merk voor sportieve vrijetijdskleding op, dat inmiddels niet meer bestaat. Op platforms voor tweedehandskleding vind je nog altijd items van Frank Shorter. Ultra vintage... « Jogging: a physical fitness program for all ages ». In 1984 werd hij vanwege zijn prestaties en zijn inzet voor de sport opgenomen in de United States Olympic Hall of Fame. Daarnaast schreef hij talrijke boeken.

Een blijvende erfenis

De invloed van Frank Shorter op het hardlopen gaat verder dan zijn resultaten. Met zijn olympische overwinning en zijn vele marathonzeges effende hij het pad voor een generatie atleten en een nieuwe sportcultuur. Zijn overwinning kan worden gezien als een van de eerste grote momenten van de Amerikaanse marathon boom in de jaren 70. Die periode bracht lopers voort als Bill Rodgers, Steve Prefontaine, Amby Burfoot en Grete Waitz, en populaire wedstrijden die hun aantrekkingskracht nooit verloren, zoals die van Boston en New York.

De Amerikaanse schrijver Cameron Stracher begreep dat goed met zijn boek Kings of the road, How Frank Shorter, Bill Rodgers, and Alberto Salazar Made Go Boom (Koning van de weg, hoe Frank Shorter, Bill Rodgers en Alberto Salazar het hardlopen lieten exploderen), dat in 2013 verscheen. Hij blikt daarin terug op deze cruciale periode in de Amerikaanse sport, toen jogging veranderde in running.

Het hardlopen als massahobby in de Verenigde Staten en de rest van de wereld kreeg een belangrijke impuls door de uitstraling van Shorters overwinning in München. Frank Shorter, vandaag 78 jaar oud, schreef niet alleen geschiedenis met de medailles die hij won, maar ook met zijn rol in de transformatie van hardlopen tot een cultureel fenomeen. De Amerikaan wist nauwelijks hoe raak hij het formuleerde toen hij zei: « Ik ben van plan zo lang te blijven lopen als ik kan, en ik ben niet van plan te stoppen. »