‘Ik liep 12 uur per dag’: Joan Roch, de man van de onwaarschijnlijke uitdagingen

Al 13 jaar gebruikt Joan Roch hardlopen als vervoermiddel naar zijn werk in Montréal. Tegelijk gaat de geboren avonturier geen enkele uitdaging uit de weg. Bijna twee uur lang sprak de tot Québécois geworden Fransman via video over zijn ontwikkeling, zijn angsten en zijn prestaties. Een fascinerend verhaal.

Een krankzinnig verhaal. Een zeldzame parel. Een leven buiten de gebaande paden. Zomer en winter. Dag en nacht. Joan Roch heeft hardlopen tot zijn therapie gemaakt. Zijn manier om zich uit te drukken, zich te laten gelden en zichzelf te ontdekken. Drie jaar lang was uit bed komen een hele puzzel. Een eerste marathon in 2007, de Ultimate XC XTrail de Saint-Donat in 2010. De vader van het gezin kreeg zijn trainingsuren en zijn baan als IT’er in Montréal niet met elkaar gecombineerd. Te weinig tijd, te veel inspanning. In januari 2012 begint de hardloper met zijn lange haardos aan een onverwacht avontuur: hij gaat voortaan hardlopend naar zijn werk. Een bijzonder doeltreffend voornemen, nadat zijn fiets was gestolen. ‘Ik woonde op 10 kilometer afstand’, vertelt hij. ‘Ik deed het ’s ochtends en ’s avonds, vijf keer per week. Ik had het geluk dat er op kantoor douches waren.’

Zonder druk en zonder zich om tijden te bekommeren verkent de ultramarathonloper de metropool van de provincie Québec tot in alle uithoeken. Een jaar lang filmt hij zichzelf en maakt er een virale video van. Als finisher van de Grand Raid de la Réunion in 2015 (42:42:30, 355e) bewaart hij daar onvergetelijke herinneringen aan, waaronder de magische momenten op de bevroren Saint-Laurent. ‘Ik voelde me vrij. Ik was helemaal alleen. Met 200 meter hardlopen verander je al van planeet.’ Een wedergeboorte. ‘Hoe slechter de omstandigheden, hoe ongeduldiger ik werd om te gaan lopen. Ik vergat zelfs dat ik aan het hardlopen was.’

Veelzeggende heen-en-weertjes. In de Verenigde Staten haalt de atleet een podiumplaats op de 100 mijl van de Virgil Crest Ultras 2013 (25:40:00), onder loodzware omstandigheden. Slechts 18 deelnemers, onder wie twee vrouwen, haalden de finish. ‘De organisator vertelde me dat ik derde was geworden. Dat had ik niet verwacht.’ Na acht pogingen om op de marathon onder de drie uur te duiken, bereikt de spreker in 2014 eindelijk de heilige graal op de koningsafstand: 2:48:32 in Toronto. Een jaar later loopt hij vier ultramarathons, waaronder de UTMB (33:02:02, 208e). Het einde van een eerste hoofdstuk, dat hij beschrijft in zijn boek Ultra-Ordinaire : Journal D’un Coureur.

Na een pauze in 2016 krijgt de oorspronkelijk uit Poitiers afkomstige loper tijdens de pandemie zijn tweede adem. Een waanzinnige uitdaging. Zijn eigen uitdaging. ‘Ik koos Gaspésie als startpunt, op het schiereiland in het oosten van Québec, met Montréal als eindbestemming’, vertelt hij. ‘Het was een openbaring. Het was echt geweldig om alles zelf te organiseren. Ik zat niet vast aan een wedstrijdschema.’ Alleen met zijn rugzak, een buskaartje in de hand en sandalen aan zijn voeten gaat de avonturier in 2020 van start.

‘Aangenaam? Nee. Interessant? Absoluut.’

‘De mensen hadden niets anders te doen dan me te helpen’, glimlacht de vijftiger. Langs route 132 krijgt Joan Roch onderdak en volgen onbekenden hem met de auto om hem van bevoorrading te voorzien. ‘Als ik om een ijskoffie vroeg, stond er vijf kilometer verderop een voor me klaar’, herinnert hij zich. Aan het einde van de tweede dag haalt de ziekte hem in. ‘Mijn been was opgezwollen. Het was een bacteriële huidinfectie.’ Na een afspraak bij een specialist geeft de arts hem groen licht om zijn expeditie voort te zetten. ‘Ik liep 12 uur per dag. Bij elke stap had ik pijn.’

‘Ik merkte dat mijn hersenen anders gingen werken’, zegt hij. Na in veertien dagen meer dan 1.100 kilometer asfalt te hebben verslonden, bereikt de tot Québécois geworden Fransman zijn doel. ‘Aangenaam? Nee. Interessant? Absoluut.’ Een kolossale uitdaging, niet zonder psychologische gevolgen. ‘Ik had twee maanden nodig om de training te hervatten en mijn hersenen weer af te leren dat hardlopen pijn deed.’ De nieuwsgierige langeafstandsloper wil altijd meer. In 2023 neemt Joan Roch zich voor de 8.000 kilometer tussen Key West in Florida en Forillon in Gaspésie af te leggen. Zijn looptocht van Percé naar Montréal lijkt achteraf bijna op een kort rondje…

Na 3.700 kilometer en 105 dagen besluit de man met de blauwe ogen een punt te zetten achter zijn tocht. ‘De uitdaging was verdwenen.’ Een verrijkende ervaring. ‘Ik heb geleerd om te vertragen. Op de Appalachian Trail mis je prachtige gesprekken als je te snel gaat. Je moet de tijd nemen voor die verhalen.’ Sinds de coronapandemie loopt hij minder vaak als vervoermiddel naar zijn werk, omdat hij thuiswerkt. ‘Ik ben ook begonnen met krachttraining’, laat hij vallen, terwijl zijn biceps duidelijk zichtbaar zijn. Hoewel hij er vroeger weinig voor voelde om in groep te lopen, hebben hij en zijn vrouw Anne de afgelopen jaren de magie van samen sporten ontdekt. Deze zomer trekt de groep door Frankrijk, naar het paradijs voor baanlopers… Font-Romeu. Geen zorgen: hij loopt er niet elke dag 100 kilometer.

Uit het oog, maar nooit uit het hart. Zijn schoondochter Laure en zijn kinderen Aimée, Maël en Aurélie, 11, 13, 15 en 17 jaar oud, zagen een ‘ultra-ordinaire’ loper ontstaan, zoals hij zichzelf omschrijft. Joan Roch is het verhaal van een man die achter de vrijheid aanrent. Hij heeft meer kilometers gelopen dan gereden. De metafoor van zijn leven.