Halve marathon van Parijs: Sine Qua Non en HOKA kaarten intimidatie van vrouwelijke hardloopsters aan

Op 8 maart, Internationale Vrouwendag, stonden 50.000 loopsters en lopers aan de start van de Halve marathon van Parijs. Een recordopkomst, met winst voor de Ethiopische Ftaw Zeray in 1:05:12, een nieuw parcoursrecord bij de vrouwen, en voor de Keniaan Kennedy Kimutai. HOKA en de vereniging Sine Qua Non grepen de zichtbaarheid van het evenement aan om aandacht te vragen voor de intimidatie waarmee vrouwen tijdens het sporten te maken kunnen krijgen.

23.000. Zoveel vrouwen stonden aan de start, goed voor 46% van het peloton. Dat aandeel groeit in een sport waarvan vrouwen lange tijd werden uitgesloten. Steeds meer loopsters wagen zich aan wedstrijden en nemen hun plek in de openbare ruimte in. Toch gaf volgens een in 2023 gepubliceerde studie van RunRepeat bijna 45% van de vrouwen aan tijdens het hardlopen al eens op straat te zijn geïntimideerd. Zij lopen bovendien 2,6 keer zoveel kans op intimidatie als mannen. De gevolgen zijn concreet: meer dan een derde is minder vaak gaan hardlopen, overgestapt op een andere sport of helemaal gestopt. Vrij kunnen hardlopen is dus nog altijd geen vanzelfsprekendheid.

Een opvallend statement

HOKA en Sine Qua Non wilden de afwezige loopsters zichtbaar maken: vrouwen die uit angst voor intimidatie minder zijn gaan sporten of ermee zijn gestopt. Een lege startcorridor vooraan in het wedstrijdvak stond symbool voor de loopsters die ontbraken. Tijdens de Halve marathon van Parijs vestigden HOKA en Sine Qua Non zo de aandacht op een nog altijd wijdverbreid probleem: intimidatie van vrouwen tijdens het hardlopen.

Voor de deelnemers passeerden, stond de startcorridor bewust leeg. Er was alleen een zwarte tekst te zien: « Laten we samen lopen, zodat deze startcorridor nooit meer leeg is ». Een concrete en symbolische manier om een realiteit zichtbaar te maken die maar al te vaak onzichtbaar blijft.

« Wij staan voor het recht om te lopen waar we willen en wanneer we willen, en zetten ons met concrete acties in om vrouwen hun stem terug te geven », legt Tiphaine Poulain, medeoprichter van Sine Qua Non, uit. « Deze fysieke markering symboliseert die afwezigheid en maakt het publiek bewust van het probleem. Vandaag de dag is hardlopen helaas nog altijd een andere ervaring voor een man dan voor een vrouw ».

De vereniging Sine Qua Non

Sine Qua Non werd in 2017 opgericht op initiatief van Mathilde Castres. Na een seksuele aanranding begon ze te lopen om haar woede en onbegrip te kanaliseren. De MeToo-beweging maakte haar duidelijk dat ze lang niet de enige was. Sport redde haar leven. Haar sport delen met anderen werd vervolgens een logische stap. Haar intuïtie: sport kan als middel tot dialoog dienen en helpen om samen nieuwe kaders te creëren.
De vereniging bouwde aanvankelijk rond een benefietwedstrijd aan haar werking en breidde die daarna uit. De Sine Qua Non Squads zijn inmiddels actief in zo’n dertig Franse steden en organiseren bijna dagelijks gratis trainingen voor vrouwen en mannen. Het doel: samen hardlopend de openbare ruimte heroveren, vooral op plekken, tijdstippen en in kleding die vrouwen uit angst vaak vermijden.
De oprichters roepen op om sport een plek in ons leven te geven en onze plaats in de openbare ruimte in te nemen om onszelf te bevrijden. Tegelijk willen ze via gemengde wedstrijden en bijeenkomsten de dialoog tussen vrouwen en mannen aangaan.
Sine Qua Non mobiliseert de samenleving rond seksueel en gendergerelateerd geweld, met sport als motor voor engagement.

Een probleem dat nauwelijks zichtbaar is

« HOKA nam contact met ons op met het idee van de ontbrekende startcorridor, vertelt Tiphaine Poulain. We spreken regelmatig met sportmerken, die de wereld van vrouwelijke hardloopsters goed kennen ». Dat is een duidelijke ontwikkeling rond een onderwerp dat bij de oprichting van de vereniging in 2017 nog nauwelijks erkenning kreeg. Ze herinnert zich dat overheidsinstanties en sportorganisaties het probleem wel begrepen, maar de omvang en gevolgen ervan nog onderschatten.

« Al zeven jaar maken we getuigenissen zichtbaar die niemand wilde horen of uitspreken. Het is een echt proces om mensen hun stem terug te geven. Het is nooit makkelijk om toe te geven dat je bent geïntimideerd, bang was om te gaan sporten of ermee bent gestopt. De belangstelling groeit geleidelijk en merken nemen het onderwerp inmiddels op », zegt de medeoprichter tevreden.

Deze « ontbrekende startcorridor », bedacht door bureau Pavillon Noir, staat voor alle vrouwen die door intimidatie niet aan de start verschijnen. « Het doel is niet alleen een realiteit te tonen, maar ook de gevolgen en de uitkomst van dit gedrag zichtbaar te maken: vrouwen die de sport de rug toekeren ». Tijdens een gemengd evenement bereikte de boodschap zowel vrouwen als mannen. De lege startcorridor maakte het beeld tastbaar en indringend.

De vereniging was al snel enthousiast over het project en de samenwerking kwam meteen op gang. Deze actie draait om meer dan beeld alleen: ze laat zien dat er werk wordt gemaakt van een blijvende verandering. « De vraag was niet wie de boodschap zou uitdragen, maar hoe we die zo krachtig mogelijk konden brengen. HOKA en wij hadden hetzelfde doel: de beste manier vinden om de boodschap begrijpelijk en memorabel te maken ».

8 maart, een groot evenement en topprestaties voor maximale impact

De keuze voor een krachtige, geëngageerde boodschap op 8 maart was niet toevallig. Bijna 50.000 lopers en een groot aantal toeschouwers waren aanwezig. Deze afstand neemt voor Sine Qua Non een bijzondere plaats in. De vereniging wilde aanvankelijk deel uitmaken van haar eigen wedstrijd, maar veel vrouwen gaven aan dat ze zich daar niet toe gerechtigd voelden. Het zwaardere format, een gebrek aan zelfvertrouwen, zelfcensuur… De drempels zijn talrijk. De vereniging zet zich ook in voor meer vrouwelijke deelname aan de Marathon de Paris, een van de grote wedstrijden met het laagste aandeel vrouwen.

« De Marathon de Paris vindt in april plaats. Dat betekent dat de voorbereiding in de winter valt, wanneer het snel donker wordt. Vrouwen kiezen daarom vaker voor wedstrijden in de herfst. Daarom had aandacht vragen tijdens de halve marathon zo’n positief vliegwieleffect voor dit onderwerp. Op deze middellange afstand, met een recordaantal vrouwen, op 8 maart, met een verpulverd parcoursrecord bij de vrouwen, topprestaties en veel zichtbaarheid: alles viel op zijn plaats. »
Tiphaine Poulain

« Elke loopster telt »

In het verlengde van de campagne « Elke loopster telt » zijn een film, een boodschap en een projectoproep gelanceerd. Het doel: de ontwikkeling van het hardlopen voor vrouwen ondersteunen en lokale initiatieven aanmoedigen. De Sine Qua Non Squads bieden loopsters de mogelijkheid om samen te trainen in een veilige omgeving.

HOKA blijft samen met de vereniging betrokken bij de ontwikkeling van deze groepen. « Het onderwerp krijgt meer legitimiteit wanneer merken zich erover uitspreken », benadrukt Tiphaine Poulain. Deze lege startcorridor is door enorm veel mensen gezien. De impact is er, mede dankzij de standpunten die sportmerken innemen ».

Sine Qua Non werkt ook samen met Nike, dat vanaf de start partner van de Squads was. Bij de eerste bijeenkomsten waren 1.500 deelnemers aanwezig. Op 28 maart zullen dat er 10.000 zijn. « Het merkeneffect trekt mensen aan. Zo helpt het ook om de deelname van vrouwen aan de loopsport te laten groeien », zegt ze verheugd. « We willen vrouwen begeleiden die hun loopschoenen aan de kant hebben gezet, zodat ze hun vrijheid en plezier in het sporten terugvinden », voegt ze eraan toe.

Leren omgaan met elkaar

Ondanks de vooruitgang krijgt het onderwerp nog altijd te weinig aandacht. « Het gaat in de eerste plaats om opvoeding, vindt de medeoprichter. Intimidatie wordt nog steeds gebagatelliseerd en vrouwen krijgen in zulke situaties vaak de schuld. « Deze opmerkingen, ook als ze op het eerste gezicht goed bedoeld zijn, versterken de angst en beperken de vrijheid: ‘je zou op dit tijdstip niet moeten gaan lopen, en ook niet in die kleding’, ‘waar ga je naartoe, stuur me je locatie’, ‘als je om die tijd nog niet thuis bent, maak ik me zorgen’. Zulke zinnen normaliseren het gevoel van onveiligheid en leggen de verantwoordelijkheid bij vrouwen. »

« Hoe meer vrouwen op alle tijdstippen en op alle plekken gaan lopen, hoe sterker de positieve wisselwerking tussen loopsters wordt. Zo kunnen we zelfvertrouwen opbouwen en de openbare ruimte terugnemen, omdat we zien dat andere vrouwen het ook aandurven », benadrukt de medeoprichter.

Hardlopen zou een recht moeten zijn, geen strijd. Tijdens de Halve marathon van Parijs maakten HOKA en Sine Qua Non een realiteit zichtbaar die nog te vaak wordt genegeerd: intimidatie van vrouwelijke hardloopsters. Met de ontbrekende startcorridor werd hun afwezigheid zichtbaar. Nu is het zaak ervoor te zorgen dat die opnieuw gevuld raakt, met alle vrouwen die hun loopschoenen hebben opgeborgen.

➜ Ontdek de marathonkalender