Toen Strava de nationale veiligheid liet zweten

Het is het verhaal van een sportapp die ons alleen maar sneller wilde laten lopen, maar uiteindelijk militaire geheimen onthulde. Toen Strava zijn beroemde heatmap publiceerde, had het vermoedelijk niet verwacht de locatie van geheime bases midden in de woestijn bloot te leggen. Een even absurd als onthullend verhaal over de gevaren van doorgeschoten geolocatie. En zegt jouw zondagsloopje misschien veel meer dan je denkt?

In het begin vond iedereen het geweldig. Strava was het sociale netwerk voor blije sporters, de app die van je training een prestatie en van je route een virtuele medaille maakt. Een app die je feliciteert, aanmoedigt en je op vriendelijke wijze vergelijkt met anderen op inmiddels legendarische segmenten. Een klim, een vals plat, een stukje kade: alles kon een speelterrein worden. Alleen speelden sommigen in dat enorme digitale verstoppertje mee zonder te beseffen dat ze veel meer onthulden dan een persoonlijk record. Strava werd namelijk een vaste gewoonte voor miljoenen sporters: hardlopers, fietsers, trailrunners, wandelaars… en zelfs militairen op missie.

Van segmentplezier naar een strategische kater

In 2018 gooide de app vol trots een wereldwijde « heatmap » online. Een visueel pareltje: een kaart die overal oplicht en laat zien waar mensen zich ter wereld verplaatsen. Op papier een briljant idee. Je ziet dat het Parc des Buttes-Chaumont vol hardlopers zit en dat de wegen rond de Mont Ventoux gloeien van de fietsers. Maar de kaart gaf ook net iets te veel prijs. Onder meer in afgelegen gebieden in Syrië, Libië en Afrika verschenen perfecte cirkels in de woestijn. Niet bepaald een toeristische bestemming… tenzij je wat beter kijkt.

Toegegeven: de meeste militaire locaties op deze interactieve kaart waren al bekend. Dat geldt voor Amerikaanse bases in Irak, Afghanistan en zelfs Syrië. Hetzelfde gold bijvoorbeeld voor de Franse basis in Madama, in het uiterste noorden van Niger, waarvan de Franse legerleiding de locatie nooit heeft verborgen. Maar de door de app geregistreerde routes kunnen veel meer onthullen dan een eenvoudig ochtendloopje. Ze brengen patronen en gevoelige routes in kaart, zoals de paden die patrouilles of logistieke konvooien het vaakst gebruiken. Niet bepaald informatie die een legerleiding graag publiek ziet worden. Het is dan ook niet verwonderlijk dat het Pentagon aan de Washington Post liet weten de risico’s van de publicatie van die gegevens te onderzoeken.

‘Hallo, geheime basis nummer 42 hier’

Die cirkels staan er niet zomaar. Ze laten de herhaalde routes zien van Strava-gebruikers die rondjes lopen binnen een nauw afgebakend gebied. Amerikaanse, Franse of Britse militairen die rond hun operationele kamp aan het hardlopen zijn. En omdat alles via gps wordt geregistreerd en standaard automatisch wordt gepubliceerd, tekenen die individuele bewegingen geleidelijk een onzichtbare kaart die voor iedereen zichtbaar wordt.

Waar Google Maps vaag blijft, licht Strava op. Het gaat om geclassificeerde militaire kampen en strategische posities die door geen enkele officiële bron worden bevestigd. En toch ligt het daar, onder onze ogen: een felroze lijn. Open source intelligence (OSINT) heeft er een nieuw hulpmiddel bij om uit te pluizen, en de blunder veroorzaakte een vrolijke chaos binnen de legerstaven.

Wanneer digitaal ego het wint van militaire discretie

Het fascinerende is dat dit lek geen bug is. Het is geen cyberaanval. Het is gewoon… de moderne wereld die te veel vertrouwen heeft in technologie. Omdat we alles voortdurend delen. Omdat we trots zijn op onze runs, zelfs in uniform. Omdat we vergeten dat ‘standaard openbaar’ zelden een goed idee is wanneer je een kogelwerend vest draagt.

Strava is niet als enige verantwoordelijk: het hele model achter connected apps ligt onder vuur. Wanneer we zonder de voorwaarden te lezen op ‘OK’ klikken, onze routes zonder nadenken posten en onze prestaties omzetten in zichtbare content, voeden we een machine die veel groter is dan wijzelf. En soms geven we zonder het te beseffen uiterst gevoelige informatie aan de hele wereld.

De les? Zet je locatie uit en doe je ogen open

Sindsdien zijn protocollen herzien, vooral binnen de krijgsmacht. Strava heeft zijn privacyopties uitgebreid en militairen zijn nog eens gewezen op het gebruik van hun smartwatches. Maar het alarmsignaal klonk tot ver buiten de bases. Dit verhaal houdt ons digitale leven een spiegel voor. Onze dagelijkse routes, gewoontes, koffiepauzes, vertrektijden… alles wordt gegeolokaliseerd, opgeslagen en soms zonder dat we het willen gedeeld.

Zoals Rafael Nadal zei over zijn gewoonte om elk detail van zijn tegenstander te analyseren: « Elke kleine beweging geeft je aanwijzingen. » In deze hyperverbonden wereld geven onze kleine bewegingen veel meer prijs dan alleen aanwijzingen. Ze tekenen onze kaart. En die van anderen.

Strava, of de kunst om sneller te lopen dan je schaduw

Deze schoolcase bewijst één ding: wanneer technologie sneller gaat dan voorzichtigheid, schiet ze zichzelf soms in de voet. We wilden alleen ons record op de 5 kilometer verbeteren en gaven en passant de locatie van een commandopost prijs. Dit is geen dystopie, maar een alledaags incident. En morgen kan het jou overkomen, mij, of om het even welke zondagsloper die iets te veel publiceert zonder erbij stil te staan.

Denk de volgende keer dat een app vraagt om je locatie te activeren ‘voor een betere gebruikerservaring’ aan wat Strava de wereld heeft laten zien: zelfs in een korte broek en op hardloopschoenen kun je een probleem voor de internationale veiligheid worden.

✓ De marathonkalender