Van asfalt naar het witte doek: hardlopen in de hoofdrol

De twintigste eeuw stond in het teken van de opkomst van de cinema, die aan het einde van de negentiende eeuw zijn intrede deed in de westerse wereld, zowel in de Verenigde Staten als in Europa (Edison en de gebroeders Lumière om er maar een paar te noemen…). Zoals we al eerder op onze site schreven, groeide hardlopen in de jaren 60 en 70 uit tot een maatschappelijk fenomeen. Het lag dus voor de hand dat die twee ontwikkelingen elkaar op een dag zouden kruisen. Zo ontstonden talloze films waarin een hardloper of hardloopster centraal staat, tot groot plezier van liefhebbers van film en running. Een filmische rondgang langs tien producties uit verschillende tijdperken, van het begin van de jaren 60 tot vandaag. Alleen maar kwaliteit!

The Loneliness of the Long Distance Runner (1962), de voorloper

Je moet er toch één kiezen. The Loneliness of the Long Distance Runner, een Britse film uit 1962, vat zijn tijd en het beeld van hardlopen in die periode treffend samen: een zoektocht naar jezelf, een verlangen naar vrijheid en een bijzondere verhouding tot je omgeving… De film is gebaseerd op een novelle van schrijver Alan Sillitoe en draait om de jonge delinquent Colin Smith, die in het hardlopen een vorm van rebellie en zelfreflectie vindt. Dat sluit naadloos aan bij de verschillende bewegingen die in die jaren onder de westerse jeugd opkwamen. De film van Tony Richardson liep zijn tijd, gezien het jaar waarin hij uitkwam, bijna vooruit. Zeventien jaar later borduurde The Jericho Mile (1979) met een ander scenario voort op dat thema van persoonlijke strijd en verzet. De op ware gebeurtenissen gebaseerde film vertelt het verhaal van Billy Hayes, een Amerikaan die in Turkije gevangen komt te zitten wegens drugssmokkel. Hardlopen wordt voor hem een symbool van vrijheid en verzet, een manier om lichaam en geest sterk te houden onder onderdrukkende omstandigheden.

Forrest Gump (1994) en Marathon Man (1976), de kleppers

The Jericho Mile van succesauteur Michael Mann (Heat, The Insider…) was zo succesvol op televisie dat de film uiteindelijk ook op het grote scherm belandde. Maar drie jaar eerder was er al een andere film die eerst de critici en daarna het grote publiek veroverde: Marathon Man, natuurlijk! Dustin Hoffman speelt Thomas Levy, een geschiedenisstudent en recreatieve hardloper die verstrikt raakt in een internationaal complot. Opgejaagd door nazi's zet hij zijn race tegen de klok voort… Deze lange film van John Schlesinger kreeg meerdere nominaties voor de Golden Globes en werd een groot succes bij het publiek. Dustin Hoffman, die enkele jaren eerder was doorgebroken, had daar ongetwijfeld veel mee te maken. Was Marathon Man dan de grootste bioscoophit waarin hardlopen een rol speelt? Welnee! Bijna twintig jaar later sloeg alles aan diggelen en groeide de film uit tot een wereldwijd fenomeen. Tom Hanks speelt Forrest Gump, een gewone man wiens buitengewone leven meerdere decennia Amerikaanse geschiedenis omspant. Zijn hardlooptocht, begonnen vanuit de behoefte om voor zijn problemen te vluchten, is een van de sterkste momenten uit de film. Tom Hanks vertolkt hier ongetwijfeld een van zijn allerbeste rollen. Een prachtige, tijdloze film.

Ook in de bioscoop beweegt hardlopen mee met de samenleving

Hardlopen draait om persoonlijke strijd, maar wordt zeker niet altijd gereduceerd tot een individuele uitdaging. Integendeel. Heel wat mooie films brachten maatschappelijke thema's in beeld die soms nog altijd even actueel zijn. Denk aan Chariots of Fire (1981), De toutes nos forces (2014), Sur la ligne (2014) en Sarah préfère la course (2013). Deze films behandelen antisemitisme, een handicap, sociale ongelijkheid en feministische strijd… Stuk voor stuk thema's die door de lens van het hardlopen extra kracht krijgen. De eerste titel is een klassieker uit de Britse cinema. De film vertelt het waargebeurde verhaal van twee Britse atleten, Harold Abrahams (op de foto hierboven, winnaar van de 100 meter op de Olympische Spelen van 1924) en Eric Liddell, tijdens diezelfde Spelen. De toutes nos forces weet het thema handicap aan te snijden zonder in clichés of goedkope sentimentaliteit te vervallen. Julien, een tiener met een handicap, gaat samen met zijn vader de Ironman-uitdaging aan… Ook de Québécoise film Sarah préfère la course (2013) van regisseur Chloé Robichaud kunnen we erg waarderen.

Al deze films maken zin om te gaan hardlopen. Wel om de juiste redenen, en niet zoals Johann Rettenberger in The Robber (2010): een bezeten marathonloper en pathologische bankrover… Een waargebeurd verhaal!