Σπυρίδων Λούης, για πάντα ο πρώτος

Στα τέλη του 19ου αιώνα, μετά την ίδρυση της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής το 1894, ο Pierre de Coubertin και η ομάδα του εργάζονται πυρετωδώς για την πρώτη διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων. Εκείνη την περίοδο, ο Γάλλος παράγοντας λαμβάνει μια επιστολή από τον Michel Bréal, σημαντικό γλωσσολόγο και φιλόλογο της εποχής, ειδικό στην Αρχαία Ελλάδα. Ο Bréal τον ενθαρρύνει έντονα να φιλοξενήσει τους πρώτους Αγώνες στην Αθήνα και να εντάξει τον μαραθώνιο στο επίσημο πρόγραμμα. Σήμερα, στην εποχή του πυραυλοκίνητου Eliud Kipchoge, αυτό μπορεί να μοιάζει αυτονόητο. Τότε, όμως, η απόσταση δεν ήταν παρά ένας θρύλος. Ο θρύλος ενός Έλληνα αγγελιαφόρου, του Φειδιππίδη, ο οποίος, το 490 π.Χ., φέρεται να διένυσε περίπου 42 χιλιόμετρα από τον Μαραθώνα έως την Αθήνα για να αναγγείλει τη νίκη των Ελλήνων επί των Περσών στη μάχη του Μαραθώνα. Και κατέρρευσε από την εξάντληση μπροστά στην αυλή.

Ο μαραθώνιος επανήλθε στο προσκήνιο, πιθανότατα χάρη στην ιστορική κατάρτιση του Michel Bréal. Σύμφωνα με τις πληροφορίες του Ολυμπιακού Μουσείου της Λωζάννης, ο Pierre de Coubertin έλαβε από τον Bréal τα εξής λόγια: «Αν πάτε στην Αθήνα, θα μπορούσατε να δείτε αν είναι δυνατό να οργανωθεί ένας αγώνας δρόμου από τον Μαραθώνα έως την Πνύκα. Θα αναδείκνυε τον χαρακτήρα της αρχαιότητας… Προσωπικά διεκδικώ την τιμή να προσφέρω το τρόπαιο του μαραθωνίου». Μια ιδιοφυής ιδέα που θα καρποφορούσε.

Από αυτή την ιδέα γεννήθηκε η απίστευτη μοίρα του Σπυρίδων Λούης, γνωστού και ως Σπύρος Λούης. Γεννημένος το 1873 στο Μαρούσι της Αττικής, βόρεια της Αθήνας, σε μια ταπεινή και εργατική οικογένεια, ο νεαρός άνδρας δεν έμοιαζε προορισμένος για τη δόξα. Οι πρώτοι Ολυμπιακοί Αγώνες οργανώνονταν βιαστικά και χρειάζονταν δρομείς. Η στιγμή της μοίρας πλησίαζε. Ο συνταγματάρχης Παπαδιαμαντόπουλος ανέλαβε να οργανώσει την ελληνική επιλογή για τον μαραθώνιο και θυμήθηκε έναν νεαρό στρατιώτη που είχε ξεχωρίσει για την αντοχή και την ταχύτητά του στο τρέξιμο κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής του θητείας. Ο θρύλος λέει πως ο Σπύρος καλλιέργησε τις ικανότητές του στις μεγάλες αποστάσεις συνοδεύοντας τον πατέρα του στους δρόμους της βόρειας Ελλάδας για τη διανομή μεταλλικού νερού. Ο συνταγματάρχης θα συμπεριλάβει τελικά τον Σπύρο Λούη στη λίστα των μαραθωνοδρόμων, μαζί με άλλους 16 αθλητές, μεταξύ των οποίων και έναν Γάλλο, τον Albin Lermusiaux. Ωστόσο, στις δοκιμασίες επιλογής που έγιναν υπό κακές καιρικές συνθήκες, δεν είχε προκριθεί. Πέρασε τελικά από την πίσω πόρτα και πήρε θέση στη λίστα την τελευταία στιγμή…

Όταν η μοίρα κρέμεται από μια κλωστή

Σε ηλικία 23 ετών, ο Σπύρος Λούης περνά από μια διακριτική και ταπεινή ζωή στα φώτα της δημοσιότητας: κερδίζοντας τον πρώτο μαραθώνιο σε 2 ώρες 58:50, γίνεται ο ήρωας ενός ολόκληρου λαού, ιδιαίτερα καθώς οι ελληνικές επιδόσεις στα υπόλοιπα αγωνίσματα είναι απογοητευτικές. Διανύει τον τελευταίο γύρο του Ολυμπιακού Σταδίου μαζί με τον βασιλιά Γεώργιο Α΄ της Ελλάδας και τον διάδοχο Κωνσταντίνο, μπροστά σε ένα υπερήφανο πλήθος 100.000 ανθρώπων που παραληρεί! Περισσότερο από έναν αιώνα αργότερα, στην Ελλάδα συνεχίζουμε να λέμε ότι κάποιος τρέχει «σαν τον Λούη». Για τους λάτρεις των αριθμών, ο χρόνος του χρειάζεται μια διευκρίνιση: ο πρώτος μαραθώνιος είχε μήκος περίπου 40 χιλιόμετρα. Η επίσημη απόσταση των 42,195 χλμ. θα εμφανιστεί στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λονδίνου μόλις το 1908.

Σαράντα χρόνια αργότερα, λίγο πριν από τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Βερολίνου, ως σημαιοφόρος της ελληνικής αποστολής, θυμόταν: «Εκείνη η στιγμή ήταν κάτι απίστευτο και τη θυμάμαι ακόμη σαν όνειρο… Κλαδιά και λουλούδια έπεφταν βροχή πάνω μου. Όλοι οι θεατές φώναζαν το όνομά μου και πετούσαν τα καπέλα τους στον αέρα…». Το απίστευτο με τον Σπύρο Λούη είναι πως δεν θεώρησε ποτέ τον εαυτό του αθλητή και δεν αγωνίστηκε ξανά σε διοργάνωση. Ζαλισμένος από την επιτυχία του, που είχε ξεσηκώσει έναν ολόκληρο λαό, αποσύρθηκε στο χωριό του και αρνήθηκε κάθε χρηματική ανταμοιβή. Δέχτηκε μόνο ένα κάρο για την καθημερινή του δουλειά στη μεταφορά νερού.

Πέθανε στις 26 Μαρτίου 1940 στο χωριό όπου γεννήθηκε, έχοντας στο πλευρό του τους δικούς του ανθρώπους.

Για να γνωρίσετε καλύτερα τον Σπυρίδωνα Λούη

Όσοι αγαπούν τον κινηματογράφο μπορούν να αναζητήσουν την ταινία «It Happened in Athens» (1962), την οποία μπορείτε να δείτε εδώ, την πρώτη χολιγουντιανή ταινία που γυρίστηκε με θέμα τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας. Η ιστορία της περιστρέφεται γύρω από τον πρώτο ολυμπιακό μαραθώνιο.