Από την άσφαλτο στη μεγάλη οθόνη: το τρέξιμο πρωταγωνιστεί στον κινηματογράφο

Ο 20ός αιώνας είδε την απογείωση του κινηματογράφου, ο οποίος εμφανίστηκε στον δυτικό κόσμο στα τέλη του 19ου αιώνα, τόσο στις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και στην Ευρώπη (ο Edison και οι αδελφοί Lumière είναι δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα). Όπως έχουμε γράψει στο site μας, το τρέξιμο με τη σειρά του εξελίχθηκε σε κοινωνικό φαινόμενο κατά τις δεκαετίες του ’60 και του ’70. Ήταν φυσικό οι δύο αυτές εξελίξεις να συναντηθούν κάποια στιγμή. Έτσι γεννήθηκαν πολλές ταινίες με πρωταγωνιστές δρομείς, προς μεγάλη χαρά των φίλων του κινηματογράφου και του τρεξίματος. Μια κινηματογραφική αναδρομή σε δέκα ταινίες διαφορετικών εποχών, από τις αρχές της δεκαετίας του ’60 μέχρι σήμερα. Μόνο ποιοτικές επιλογές!

Η μοναξιά του δρομέα μεγάλων αποστάσεων (1962), ο προπομπός

Κάποια ταινία έπρεπε να ανοίξει τον χορό. Η «Η μοναξιά του δρομέα μεγάλων αποστάσεων», βρετανική ταινία του 1962, αποτυπώνει απόλυτα την εποχή της και όσα μπορούσε να συμβολίζει τότε το τρέξιμο: μια διαδρομή προς τον εαυτό, μια αναζήτηση ελευθερίας, μια σχέση με το περιβάλλον…. Βασισμένη σε νουβέλα του συγγραφέα Alan Sillitoe, η ταινία αφηγείται την ιστορία του νεαρού παραβάτη Colin Smith, ο οποίος βρίσκει στο τρέξιμο μια μορφή εξέγερσης και προσωπικού αναστοχασμού. Ταιριάζει απόλυτα με τα διαφορετικά κινήματα που αναπτύσσονταν τότε στη νεολαία του δυτικού κόσμου. Η ταινία του Tony Richardson μοιάζει σχεδόν να προλαβαίνει την εποχή της, δεδομένης της χρονιάς κυκλοφορίας της. Δεκαεπτά χρόνια αργότερα, το «Σαν ελεύθερος άνθρωπος» (1979) επανέρχεται στο θέμα της προσωπικής πάλης και της αντίστασης, με διαφορετικό σενάριο. Εμπνευσμένη από αληθινά γεγονότα, η ταινία αφηγείται τη ζωή του Billy Hayes, ενός Αμερικανού που φυλακίζεται στην Τουρκία για διακίνηση ναρκωτικών. Το τρέξιμο γίνεται για εκείνον σύμβολο ελευθερίας και αντίστασης, ένας τρόπος να κρατήσει το μυαλό και το σώμα του σε κατάσταση ετοιμότητας μέσα σε απάνθρωπες συνθήκες.

Forrest Gump (1994) και Marathon Man (1976), οι γίγαντες

Το «Σαν ελεύθερος άνθρωπος» του επιτυχημένου σκηνοθέτη Michael Mann (Heat, Αποκαλύψεις…) γνώρισε τέτοια επιτυχία στη μικρή οθόνη, ώστε πέρασε και στη μεγάλη. Τρία χρόνια νωρίτερα, όμως, μια άλλη ταινία είχε γνωρίσει τεράστια επιτυχία πρώτα στους κριτικούς και στη συνέχεια στο κοινό: το «Marathon Man», φυσικά! Ο Dustin Hoffman υποδύεται τον Thomas Levy, έναν φοιτητή Ιστορίας και ερασιτέχνη δρομέα που βρίσκεται μπλεγμένος σε μια διεθνή συνωμοσία. Καταδιωκόμενος από ναζί, συνεχίζει έναν αγώνα δρόμου με τον χρόνο. Η ταινία του John Schlesinger απέσπασε πολλές υποψηφιότητες για Χρυσές Σφαίρες και γνώρισε μεγάλη εμπορική επιτυχία. Ο Dustin Hoffman, που είχε γίνει γνωστός λίγα χρόνια νωρίτερα, έβαλε ασφαλώς το χέρι του. Είναι άραγε το «Marathon Man» η πιο επιτυχημένη ταινία με θέμα το τρέξιμο; Ούτε κατά διάνοια! Σχεδόν είκοσι χρόνια αργότερα, το Forrest Gump τα ανέτρεψε όλα, εξελισσόμενο σε παγκόσμιο φαινόμενο. Ο Tom Hanks υποδύεται τον Forrest Gump, έναν συνηθισμένο άνθρωπο που η ασυνήθιστη ζωή του διατρέχει αρκετές δεκαετίες αμερικανικής ιστορίας. Το τρέξιμό του, που ξεκινά από την ανάγκη να ξεφύγει από τα προβλήματά του, είναι μία από τις πιο δυνατές στιγμές της ταινίας. Ο Tom Hanks δίνει εδώ, πιθανότατα, την κορυφαία ερμηνεία της καριέρας του. Μια υπέροχη και διαχρονική ταινία.

Και στον κινηματογράφο, το τρέξιμο ακολουθεί τις κοινωνικές εξελίξεις

Το τρέξιμο είναι ένας αγώνας για τον εαυτό μας, δεν περιορίζεται όμως πάντα σε μια ατομική πρόκληση, κάθε άλλο. Πολλές αξιόλογες ταινίες ανέδειξαν κοινωνικούς αγώνες που σε αρκετές περιπτώσεις παραμένουν επίκαιροι. Αξίζει να αναφέρουμε τις «Οι δρόμοι της φωτιάς» (1981), «Με όλες μας τις δυνάμεις» (2014), «Στη γραμμή» (2014) και «Η Σάρα προτιμά το τρέξιμο» (2013). Οι ταινίες αυτές καταπιάνονται με τον αντισημιτισμό, την αναπηρία, τις κοινωνικές αδικίες, τους φεμινιστικούς αγώνες. Αγώνες που αποκτούν ιδιαίτερη δύναμη μέσα από το πρίσμα του τρεξίματος. Η πρώτη από αυτές είναι ένα μεγάλο κλασικό έργο του βρετανικού κινηματογράφου. Αφηγείται την αληθινή ιστορία δύο Βρετανών αθλητών, του Harold Abrahams (στη φωτογραφία επάνω, νικητής στα 100 μέτρα στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1924) και του Eric Liddell, στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1924. Το «Με όλες μας τις δυνάμεις» προσεγγίζει το θέμα της αναπηρίας χωρίς να πέφτει σε στερεότυπα ή μελοδραματισμούς. Ο Julien, ένας έφηβος με αναπηρία, ξεκινά μαζί με τον πατέρα του μια πρόκληση Ironman. Πολύ μας αρέσει και η καναδική ταινία «Η Σάρα προτιμά το τρέξιμο» (2013), της σκηνοθέτριας Chloé Robichaud.

Όλες αυτές οι ταινίες σε κάνουν να θέλεις να τρέξεις. Για τους σωστούς λόγους, όμως, όχι όπως ο Johann Rettenberger στο «Ο ληστής, η τελευταία κούρσα» (2010), έναν αμετανόητο μαραθωνοδρόμο και παθολογικό ληστή τραπεζών. Μια αληθινή ιστορία!