Ποσοστό ή μοίρες: η αλήθεια για τις κλίσεις στο τρέξιμο

Όλοι γνωρίζουν τις πινακίδες στους δρόμους που αναγράφουν το ποσοστό μιας επικίνδυνης κατηφόρας ή την κλίση μιας ανηφόρας σε ένα ορεινό πέρασμα. Οι ποδηλάτες δίνουν ιδιαίτερη σημασία σε αυτά τα στοιχεία, κυρίως στις ανηφόρες, καθώς η κλίση του δρόμου αποτελεί αξιόπιστο δείκτη δυσκολίας. Στο τρέξιμο, είτε πρόκειται για μαραθώνιο, ημιμαραθώνιο ή 10 χλμ., η κλίση θεωρείται ορκισμένος εχθρός των ρεκόρ, ακόμη κι όταν είναι μικρή. Στο trail, η παράμετρος αυτή είναι επίσης καθοριστική, καθώς μειώνει την ταχύτητα προόδου και επηρεάζει το πέρασμα από το τρέξιμο στο περπάτημα, όπως και τη χρήση μπατόν. Όλο και περισσότερα GPS ρολόγια εμφανίζουν αυτή την πληροφορία, βοηθώντας στην καλύτερη διαχείριση της προσπάθειας. Παρά τη σημασία της κλίσης, πολλοί αγνοούν πώς υπολογίζεται και, κυρίως, συγχέουν το ποσοστό με τις μοίρες μιας κλίσης.

Πώς υπολογίζεται το ποσοστό μιας κλίσης ανάμεσα σε δύο σημεία;

Χρειάζονται δύο δεδομένα:

➜ Η οριζόντια απόσταση ανάμεσα στα σημεία Α και Β
➜ Η υψομετρική διαφορά ανάμεσα στα σημεία Α και Β

Στις πινακίδες των δρόμων, οι κλίσεις εκφράζονται σε ποσοστό. Χρησιμοποιείται ο εξής τύπος:

Ποσοστό κλίσης = (υψομετρική διαφορά ανάμεσα στα Α και Β / συνολική απόσταση ανάμεσα στα Α και Β) x 100

Για παράδειγμα, το vertical kilometer του Grand Serre, στην Isère, θεωρείται μία από τις πιο απότομες διαδρομές KV στον κόσμο, με 1.000 m D+ σε 1,8 km. Ο υπολογισμός του ποσοστού της κλίσης γίνεται ως εξής:

(1000 / 1800) x 100 = 55,5

Η μέση κλίση του KV του Grand Serre είναι επομένως 55,5%, κάτι που σημαίνει ότι για κάθε 100 μέτρα οριζόντιας απόστασης ανεβαίνουμε 55,5 μέτρα. Ή αλλιώς: για κάθε μέτρο που διανύουμε, κερδίζουμε 55,5 εκατοστά υψόμετρο. Με άλλα λόγια, πρόκειται για εξαιρετικά απότομη κλίση!

Ποια είναι η διαφορά από τις μοίρες μιας κλίσης;

Αν και το ποσοστό είναι η συνηθέστερη μονάδα για την περιγραφή μιας κλίσης, κάποιες φορές συναντάμε και μοίρες. Οι μοίρες, όμως, διαφέρουν σημαντικά από το ποσοστό. Όσοι έχετε αλλεργία στα μαθηματικά, κρατηθείτε: θα χρειαστεί να θυμηθούμε μερικές βασικές έννοιες τριγωνομετρίας από τα σχολικά χρόνια!

Κλίση σε μοίρες = εφαπτομένη της γωνίας ανύψωσης σε μοίρες x 100

Για να γίνει κατανοητός ο τύπος υπολογισμού, ένα μικρό σχήμα είναι απαραίτητο.

Το σημείο Β είναι το κάτω μέρος της ανηφόρας που πρέπει να ανεβείτε, για παράδειγμα η εκκίνηση του KV του Grand Serre. Το σημείο Α είναι το υψηλότερο σημείο της ανάβασης, δηλαδή ο τερματισμός του KV στην κορυφή του βουνού.

Η τιμή L αντιστοιχεί στην απόσταση που πρέπει να διανύσετε από την εκκίνηση έως τον τερματισμό της διαδρομής, δηλαδή 1,8 km. Η τιμή h είναι η θετική υψομετρική διαφορά που πρέπει να καλύψετε ανάμεσα στα σημεία Β και Α, δηλαδή 1.000 m.

Η τιμή ⍺ αντιστοιχεί στη γωνία που σχηματίζει η κλίση σε σχέση με ένα οριζόντιο επίπεδο. Για να την υπολογίσουμε, πρέπει πρώτα να βρούμε την τιμή l, δηλαδή την οριζόντια απόσταση ανάμεσα στα Β και Α.

Αν γνωρίζουμε το ποσοστό της κλίσης, μπορούμε να προσδιορίσουμε τη γωνία της σε ακτίνια χρησιμοποιώντας τη συνάρτηση του τόξου της εφαπτομένης (ναι, εδώ τα πράγματα αρχίζουν να δυσκολεύουν λίγο):

Κλίση σε μοίρες = arctan (υψομετρική διαφορά / οριζόντια απόσταση)

Σας χάσαμε; Μην ανησυχείτε, δεν χρειάζεται να έχετε τελειώσει « Μαθηματικά» για να κρατήσετε την ουσία.

➜ Μια κλίση μπορεί να εκφράζεται σε ποσοστό ή σε μοίρες.

➜ Κλίση 55% δεν σημαίνει κλίση 55 μοιρών. Θυμηθείτε τα μαθήματα γεωμετρίας: γωνία 90 μοιρών είναι ορθή γωνία, άρα κλίση 90 μοιρών είναι κατακόρυφη γραμμή. Για να την ανεβείτε, θα χρειαστεί να αφήσετε τα παπούτσια του trail και να φορέσετε ζώνη αναρρίχησης και σχοινί!

➜ Υπάρχουν online μετατροπείς για τη μετατροπή μιας κλίσης από ποσοστό σε μοίρες.

➜ Οι μοίρες δεν χρησιμοποιούνται συχνά για την έκφραση μιας κλίσης, όμως, αν τις συναντήσετε ή αν συζητάτε για μια ανάβαση, μην ξαναμπερδέψετε τα ποσοστά με τις μοίρες. Το πιο απλό; Μιλήστε για μια ανηφόρα ή κατηφόρα μόνο σε ποσοστό. Έτσι θα αποφύγετε τα λάθη και όλοι θα καταλαβαίνουν τι εννοείτε!

➜ Δείτε το ημερολόγιο των μαραθωνίων