Ultra Back To Life: wanneer ultra-trail hand in hand gaat met ecologisch herstel

Grote sportevenementen liggen regelmatig onder vuur vanwege hun ecologische impact. Dat zagen we bij de recente edities van UTMB, de Tour de France en de Formule 1. Geen enkele topsport blijft buiten schot, en hardlopen vormt daarop geen uitzondering. Vanuit die reflectie op onze gezamenlijke ecologische voetafdruk ontstond UBTL, de Ultra Back To Life. De eerste editie vond eind november 2025 plaats en had één duidelijke ambitie: van een wedstrijd een hefboom voor herstel maken, in plaats van een bron van schade. Een volledig origineel format dat meer teruggeeft aan het gebied waar de race plaatsvindt dan het eraan onttrekt. Het resultaat? In één weekend plantten alle deelnemers samen meer dan 500 bomen. En daar bleef het niet bij.

Een andere kijk op ultra-trail

48 uur lang wisselden de atleten in Saint-Siméon-de-Bressieux (Isère), onder wie enkele namen die trouwe lezers van marathons.com al kennen, ultra-endurance en concrete acties voor de natuur met elkaar af. Bomen planten, natuurlijke habitats creëren, vervuiling opruimen, educatieve momenten en bewustwordingsworkshops. Centraal in het concept van Clément Chapel en zijn kompanen stonden twee symbolische teams tegenover elkaar: de Groene Long (het bos) en de Blauwe Long (de oceaan). Ze namen het tegen elkaar op in een competitie waarin sportieve prestaties niet de enige maatstaf waren.

Enkele dagen na de wedstrijd was het nog niet voorbij. Clément, een tevreden organisator, was nog altijd aan het werk: « We zijn nog steeds bezig met de eindtelling van het afval. Ik weet niet wie de wedstrijd heeft gewonnen. Het begint langzaam duidelijk te worden, maar het wordt spannend ». De winnaar van deze eerste editie? Uiteindelijk Corentin Michel, die op de fiets vanuit Lyon naar de wedstrijd kwam (65 km), tijdens de race 201 km aflegde, maar vooral 27 bomen plantte en meerdere kilo's afval verzamelde.

Om een klassement op te maken introduceerde UBTL een uniek puntensysteem met vier onderdelen:
➔ De sportieve prestatie
➔ De CO₂-balans van het team
➔ Acties voor de biodiversiteit
➔ De educatieve bijdrage

Volgens de organisator was de wedstrijd een groot succes. Dat was in de eerste plaats te danken aan de inzet van de vrijwilligers, de betrokkenheid van de technische diensten van de gemeente Saint-Siméon-de-Bressieux en het enthousiasme van de lopers: « de balans is zeer positief, het weekend was fantastisch. Alle lopers hebben de meest epische wedstrijd van hun leven meegemaakt. Volgens mij waren ze allemaal enthousiast. 400 scholieren namen deel aan activiteiten, net als de middelbare scholieren, het gemeentebestuur en de technische diensten van de gemeente. Er waren 50 vrijwilligers, 50 lopers en misschien wel 100 nieuwsgierigen gedurende het hele weekend. In totaal hebben we bijna 1.000 mensen bij het evenement betrokken. Dat is onbetaalbaar. Bovendien was er een grote sociale diversiteit. Ook dat is waardevol en voor ons een teken dat het evenement geslaagd is. De nalatenschap van de wedstrijd is rijk. Nu is het tijd om te genieten van wat we hebben bereikt. Zelf heb ik er een jaar aan gewerkt ».

Op vrijdag 28 november om 14.00 uur werd het evenement symbolisch geopend door bijna 300 scholieren. Zij gaven de wedstrijd het startschot met een solidariteitsestafette ten voordele van Action Contre la Faim, waarna ze plaatsmaakten voor de ultratrailers. Verschillende bekende namen uit de geëngageerde trailwereld, onder wie Nicolas Vandenelsken en Olivier Maria, waren aanwezig. Ook Xavier Thévenard sprak zijn steun uit voor het initiatief.

De balans is zeer positief, het weekend was fantastisch. Alle lopers hebben de meest epische wedstrijd van hun leven meegemaakt.

Een initiatief dat voortkomt uit het parcours van de oprichter

UBTL kwam er omdat de oprichter via de vereniging Abundita een duidelijke visie uitdraagt: sport inzetten om dingen in beweging te brengen. Het gaat hier niet langer alleen om het beperken van de ecologische impact, maar om actief bij te dragen aan het herstel van ecosystemen. Waar komt die ambitie vandaan bij Clément Chapel, die een diploma in sporttoerismemanagement behaalde?

« Sport heeft me altijd gedreven. Als kind dacht ik dat ik later mijn voetbaltas zou pakken en bij Girondins de Bordeaux zou gaan spelen (lacht). Zes jaar geleden ben ik me actief voor de sport en het milieu gaan inzetten, nadat ik me bewust was geworden van de ecologische impact en de afvalproblematiek. Ik begon te lopen en afval te rapen. Uiteindelijk richtte ik de vereniging Ploggathon op, een samenvoeging van plogging (red.: een uit Zweden afkomstig concept dat sport en ecologie combineert) en marathon. Dankzij dat avontuur ontdekte ik de menselijke factor. Ik had nooit gedacht dat die zo krachtig kon zijn, met zoveel geweldige mensen die dit project hebben gedragen. Toen ik daar eenmaal mee in aanraking was gekomen, liet het me niet meer los. Vandaag moeten we zelf in beweging komen om dingen te veranderen, en sport kan daarbij een motor zijn. Met de vereniging hebben we meerdere keren het wereldrecord plogging verbroken, om dit onderwerp onder de aandacht te brengen. »

Ploggathon heeft inmiddels plaatsgemaakt voor de vereniging Abundita, die het stokje overneemt en extra lagen aan de acties toevoegt: «Alleen opruimen volstond voor ons niet. We gingen een stap verder: opruimen, tijd besteden aan het verwijderen van vervuiling en bomen planten, met als doel gemeenschappelijke boomgaarden en fruitheggen bij scholen aan te leggen. Vorig jaar nam ik deel aan de wereldkampioenschappen plogging. Dat bracht me op ideeën voor dit UBTL-format. We brachten mensen samen die zich hierin herkenden en zo is de wedstrijd ontstaan. »

Planten, doorgeven, herstellen: de concrete impact van UBTL

Een van de onderscheidende kenmerken van Ultra Back To Life is de helderheid van de ecologische en educatieve doelstellingen. Concreet kan UBTL 2025 uitpakken met een indrukwekkende positieve impact:

➔ 525 fruitbomen en -struiken geplant,
➔ 20 meter takkenrillen aangelegd,
➔ 1 uilenkast geplaatst,
➔ 500 ton CO₂ langdurig opgeslagen,
➔ Een educatieve voedselbos-speeltuin aangelegd,
➔ 3 ecologische poelen aangelegd,
➔ 30 kg afval ingezameld en afgevoerd,
➔ 500 kinderen bewustgemaakt tijdens een educatieve week met het Lycée Professionnel Saint-Exupéry in Saint-Siméon-de-Bressieux, van 24 tot 30 november.

Die educatieve dimensie is een van de sterkste pijlers van het evenement. Door leerlingen en leerkrachten samen te brengen tijdens workshops, gesprekken en ontmoetingen met atleten, verankert UBTL het ecologische vraagstuk in intergenerationele kennisoverdracht. De aanwezigheid van 300 scholieren bij de solidariteitswedstrijd waarmee het evenement opende, onderstreepte die ambitie. De aanplantingen en de aanleg van natuurlijke habitats zijn tastbare acties die stevig in het gebied verankerd zijn.

Het doel is om voordelen te creëren die lang na het wedstrijdweekend blijven doorwerken: een hersteld ecosysteem, een grotere koolstofput en een educatieve ruimte die lokale scholen de komende jaren kunnen gebruiken. Door die acties te koppelen aan een ultra-trailformat komt UBTL met een originele formule die de traditionele modellen voor evenementen ter discussie stelt en een nieuwe weg opent. « We beseffen heel goed dat een format rond regeneratieve sport niet alle wedstrijden zal vervangen, maar het brengt wel iets anders dat we willen promoten. Er is veel meer dan alleen de tijd. Met deze wedstrijd willen we deuren op een kier zetten en ideeën aanreiken. »