De sluitpost, de beschermengel van het peloton

Hij of zij sluit als laatste het veld af. Voor velen onzichtbaar, maar de sluitpost begeleidt de laatste lopers, houdt een oogje in het zeil bij wie het zwaar heeft en blijft bij hen tot het einde, soms lang nadat de eersten de finish zijn gepasseerd. Een uiterst bescheiden, maar onmisbare rol voor het goede verloop van een wedstrijd. De naam zegt eigenlijk precies wat de functie inhoudt. De sluitpost moet achter de laatste deelnemer blijven, erop toezien dat niemand alleen op het parcours achterblijft en eventuele problemen doorgeven aan de organisatie. Afhankelijk van de wedstrijd kan hij of zij ook een loper in moeilijkheden begeleiden, de hulpdiensten bellen of helpen het parcours af te breken zodra de laatste deelnemer voorbij is. Een taak achter de schermen, ver weg van podia en camera’s, die veel lopers niet eens opmerken. Louna Rizzi, op Instagram bekend als lapetitefurette kende zelf nauwelijks iets van de functie voordat ze die uitprobeerde. Als liefhebber van trailrunning en wielrennen schrijft ze zich in als vrijwilliger bij de Semi-Marathon du Ventoux en zou ze aanvankelijk bij een verzorgingspost staan. Uiteindelijk stelt een vriend voor om samen de wedstrijd af te sluiten. ‘Kom de sluitpost met me doen, ik ga me vervelen. Dat wordt leuk.’

Ze zegt ja. De dag voordien had Louna tijdens La Cinglée du Ventoux al op de fiets de beklimming gedaan. De volgende dag loopt ze meer dan vier uur achter de laatste deelnemers van de halve marathon aan. Een merkwaardige manier van herstellen, maar vooral een kennismaking. ‘Voor mij was de sluitpost zijn geen sportieve uitdaging, geeft de nieuwkomer in de familie van deze vrijwilligers toe. Ik vond het leuk omdat ik in beweging bleef en zo herstelde van de dag ervoor.’ Haar optreden bleef trouwens niet zonder gevolg. Na de Semi du Ventoux vonden meerdere van de laatste lopers Louna terug op Instagram, nadat ze een video van voormalig journalist Patrick Montel hadden gezien. De video verscheen op zijn account @radiomontel en daarin is ook zij te zien. Sommigen stuurden haar opnieuw een bericht om haar te bedanken.

Van achteraan krijgt de wedstrijd een compleet ander gezicht. De eersten zijn al ver vooruit, er staan minder toeschouwers langs het parcours en de tijd wordt bijna bijzaak. Op de hellingen van de Ventoux wandelen de laatsten meer dan ze lopen. ‘Vooraan beginnen mensen elkaar op te jagen, terwijl er achteraan veel meer een goede sfeer hangt. Er is geen competitie meer, alleen de strijd met jezelf.’ Achter die meer ontspannen sfeer moet de sluitpost wel alert blijven. Sommige lopers hebben geen water meer, anderen hebben fysiek zwaar te lijden en de tijdslimiet komt dichterbij. Er moet worden gepraat, aangemoedigd en geobserveerd, en soms moet er met de organisatie worden onderhandeld.

Bij de Ventoux mochten sommige deelnemers die de tijdslimiet licht hadden overschreden daarom met toestemming van de organisatie doorlopen tot de top, ook al werden ze niet geklasseerd. ‘We zeiden dat ze tot het einde mochten doorgaan en hun medaille zouden krijgen, alleen zou hun tijd niet worden opgenomen.’ Vooral ontdekt Louna dat de laatsten niet altijd behoefte hebben aan advies over hun looptechniek. Soms willen ze gewoon iemand om mee te praten. Zo begint een deelneemster haar levensverhaal te vertellen terwijl ze overweegt op te geven. ‘Ze zag me een beetje als haar psycholoog’, vertelt Louna met een glimlach. Ze luistert, praat en moedigt aan. De onverschrokken loopster haalt uiteindelijk de top. Ook een zwangere deelneemster die de tijdslimiet licht heeft overschreden, kan rekenen op hun aanmoedigingen. Die momenten vatten de opdracht goed samen: er zijn zonder de plaats van de loper in te nemen. ‘Je moet geduld hebben, empathisch zijn en je aan alles kunnen aanpassen.’

Aandringen zonder te pushen…

Christelle Lemaire kent dat gevoel inmiddels. Ze is al meer dan tien jaar vrijwilliger bij sportevenementen in Morbihan en ontdekte vorig jaar de rol van sluitpost tijdens de nordicwalkingwedstrijd van de Ultra Marin. Omdat ze al jaren sport, wilde ze ook eens de andere kant van de wedstrijd leren kennen. ‘Ik kon zien wat het voor een loper kon betekenen en wilde dat voor het eerst zelf ervaren, met alles wat het inhoudt om sluitpost te zijn.’

Samen met twee andere vrijwilligers sluit ze urenlang het veld af. Gps-tracker, EHBO-kit en rechtstreeks contact met de wedstrijdpost: achter het beeld van de vrijwilliger die rustig met de laatste lopers meeloopt, schuilt een echte veiligheidstaak. Een opgave melden, nagaan of iemand verder kan, de organisatie waarschuwen bij problemen en soms teruglopen om iemand te zoeken die is gestopt. ‘De sluitpost zorgt voor de veiligheid. Je maakt de wedstrijd af en sluit haar af, maar vooral zorg je ervoor dat alles tijdens de hele wedstrijd goed verloopt.’ Een verantwoordelijkheid die allesbehalve bijkomstig is, zeker wanneer vermoeidheid een loper langzaam in een kwetsbare deelnemer verandert.

We waren eerder springplanken, een soort vliegdekschepen, om de finish te bereiken.

Christelle benadrukt één punt: sluitpost zijn betekent vooral niet dat je je eigen tempo oplegt. De loper houdt de regie over zijn of haar wedstrijd. De vrijwilliger let op de ademhaling, houding en coördinatie, controleert of er nog water is en grijpt in wanneer iets niet normaal lijkt. ‘Het idee was om de loper wel in zijn eigen wedstrijd te laten’, legt ze uit. Sommigen willen praten, anderen gaan liever zwijgend verder. Een goede sluitpost moet dat verschil begrijpen. ‘Dat kleine zinnetje: “ik zie je, ik luister naar je”’, vat Christelle samen. Meer een aanwezige dan een voortdurende metgezel. En soms volstaat die aanwezigheid om iemand weer op gang te helpen. Naar het einde toe lossen Christelle en haar twee collega’s elkaar af rond de laatste loopster. Ze versnellen licht wanneer de tijdslimiet dreigt, en keren daarna terug naar haar tempo. ‘We waren eerder springplanken, een soort vliegdekschepen, om de finish te bereiken.’

Een mooie samenvatting van de rol: de sluitpost loopt niet in de plaats van de laatste deelnemer, maar kan net genoeg energie geven om door te gaan. Soms moet je ook het tegenovergestelde doen. Zeggen dat het tijd is om te stoppen. Nee durven zeggen. Ernstig beschadigde voeten, kapotte uitrusting, te grote vermoeidheid of hitte: in sommige situaties kun je iemand niet meer naar de finish begeleiden. De sluitpost moet dan inschatten wat er aan de hand is, overleggen en zo nodig de wedstrijdpost of hulpdiensten waarschuwen. Dat is waarschijnlijk een van de lastigste onderdelen van de opdracht: een loper steunen en tegelijk soms aanvaarden dat diens wedstrijd moet eindigen. Een moeilijk te bepalen grens tussen aanmoediging en veiligheid.

… tot de laatste

Dat maakt de functie zo bijzonder. De sluitpost is er niet om zelf te presteren, maar om iemand anders in staat te stellen diens wedstrijd te volbrengen. Daarvoor heb je uiteraard een bepaalde fysieke conditie nodig, maar volgens Christelle ligt de kern elders. ‘Het gaat er vooral om dat je op dat beslissende moment mentaal beschikbaar bent voor de ander.’ Urenlang moet je geconcentreerd en beschikbaar blijven en onverwachte situaties aankunnen. ‘Het gaat niet om onze wedstrijd of ons comfort. We letten erop dat alles voor de anderen goed verloopt.’ Dat verklaart ook waarom sluitposten zo weinig zichtbaar zijn. Ze verschijnen pas bij de laatste deelnemers, wanneer de meeste toeschouwers al naar huis zijn en de eerste vrijwilligers soms al beginnen op te ruimen.

© Anaïs Soliac / TOMA Intérim

Er is nog een ander personage dat de slotfase van een wedstrijd begeleidt: de bezemwagen. Die is niet bij elke wedstrijd aanwezig, maar volgt eveneens de laatste kilometers en kan achter het peloton een kleine wereld op zich worden. Tijdens de Marathon de la Bière zit Anaïs Soliac, communicatiemedewerker bij TOMA Intérim, al twee jaar achter het stuur van een 4L met een bijzonder verhaal. De auto nam in 2022 deel aan de 4L Trophy en werd daarna een communicatiemiddel voor het bedrijf. Sinds 2024 heeft ze ook haar plek achter de marathonlopers gevonden. In 2025 legden Anaïs en haar team de 42 km af in ongeveer zeven uur, waarbij ze onder anderen ‘Dupond en Dupont’ en andere bijzonder feestelijke lopers volgden.

Dit jaar verliep de missie een stuk bewogener: de 4L begeleidde een Duits duo dat nog nooit had gelopen voordat het aan de marathon begon, en daarna een van de oudste deelnemers aan de wedstrijd. Tot de mechaniek zelf besloot het veld af te sluiten. Na kilometer 30 dwongen een groot brandstoflek en een motor die door de hoge temperaturen warm begon te lopen het team uiteindelijk om de auto aan de kant te zetten. Daarmee kwam na twee jaar meerijden op het tempo van de laatste lopers een einde aan de loopbaan van de 4L als bezemwagen. Maar het voorval zegt iets over die bijzondere positie achteraan: ook hier draait het minder om de klok dan om ontmoetingen, solidariteit en onverwachte gebeurtenissen. ‘Het was een opdracht waar ik enorm van heb genoten: gezellig, met veel ontmoetingen, solidariteit en natuurlijk een paar anekdotes om te vertellen’, vertelt Anaïs nuchter.

De laatsten zijn net zo sterk als de eersten, want het doel is de finish halen en het uiterste uit jezelf te halen.

Iedereen hetzelfde onthaal

In Vannes, wanneer Christelle en de laatste deelneemsters eindelijk de haven naderen, staan de families klaar, klinken de aanmoedigingen weer en zakt de spanning weg. ‘Wanneer ze ons de haven van Vannes zien binnenkomen, voelt dat voor iedereen als een bevrijding.’ Dan volgt de emotie. ‘Ik geef toe dat we met de laatste meelachen.’

Dat verklaart ook waarom de rol naar meer kan smaken. Urenlang begeleid je iemand die je aanvankelijk niet kende, observeer je die persoon, moedig je hem of haar aan en spoor je soms aan om door te gaan, tot je die loper de finish ziet passeren. Ook Louna kwam na de Semi du Ventoux met een vergelijkbare overtuiging naar buiten. Nadat ze uren had doorgebracht met degenen die de wedstrijd afsloten, kijkt ze anders naar de lopers die haar voordien nauwelijks opvielen. ‘De laatsten zijn net zo sterk als de eersten, want het doel is de finish halen en het uiterste uit jezelf te halen. Of je nu eerste of laatste wordt, dat maakt niet uit.’ Een wedstrijd die deels is ontdaan van tijd, klassering en belangen, maar niet van betekenis.

Christelle vindt het bovendien belangrijk dat die betekenis tot in de laatste meters voelbaar blijft. ‘Ik vind het ook heel belangrijk dat de laatsten bij aankomst hetzelfde onthaal krijgen als de eersten.’ Want een wedstrijd draait niet alleen om degene die wint. Ook om degene die er vier, vijf of zes uur over doet om de finish te bereiken, die twijfelt, wandelt, wil opgeven maar toch weer verdergaat, en aankomt lang nadat de schijnwerpers zich al ergens anders op hebben gericht. Achter die loper staan misschien drie vrijwilligers, een gps-tracker, een bezemwagen en enkele aanmoedigingen. Maar zolang hij of zij niet is aangekomen, gaat de wedstrijd door.