De Marathon van Palestina keert terug in 2026

De laatste editie van de Marathon van Palestina vond plaats in 2023, enkele maanden voor de gebeurtenissen van oktober dat jaar, die het land in een steeds heviger conflict stortten. De wedstrijd keert in 2026 terug, als indrukwekkend bewijs van moed en veerkracht. De redactie van Marathons.com sprak met Mahmoud Al-Haddar, organisator van de wedstrijd, en Lisa Amer, een Palestijnse atlete.

Op 10 maart 2023 nam Lisa Amer deel aan haar zesde editie van de Marathon van Palestina. De Palestijnse atlete had toen waarschijnlijk niet gedacht dat ze meer dan drie jaar zou moeten wachten op een nieuwe start van de wedstrijd. De editie van 2026 staat gepland voor 17 april. Deze wedstrijd neemt een bijzondere plaats in binnen de sportwereld. De marathon werd in 2013 opgezet als een daad van verzet tegen de Israëlische macht, die de Westelijke Jordaanoever sinds 1967 illegaal bezet houdt (red., een situatie die wordt veroordeeld door de VN en een groot deel van de internationale gemeenschap). De 3,3 miljoen Palestijnen die in dit gebied wonen, leven daardoor dagelijks met oorlog en spanningen.

Volwassenen en kinderen kunnen niet aan identiteitscontroles en militaire checkpoints ontkomen. Die realiteit belemmert het dagelijks leven, werk, toegang tot zorg, universiteiten en nog veel meer. De inwoners van de Westelijke Jordaanoever leven in enclaves, in een wereld van voortdurende spanningen. De Marathon van Palestina ontstond om tegen deze apartheid in verzet te komen. De wedstrijd promoot niet alleen vrijheid, maar is ook een middel om te strijden voor bewegingsvrijheid voor de inwoners van de Westelijke Jordaanoever en voor het recht van iedereen om te kunnen hardlopen. In 2013 stonden 700 lopers aan de start. Op 17 april worden in Bethlehem enkele duizenden deelnemers verwacht voor de Marathon van Palestina. Zo willen zij ook een glimlachend en positief beeld van het land laten zien.

Mahmoud, kun je ons het verhaal achter deze wedstrijd vertellen?

We organiseerden de eerste editie in 2013, met dezelfde doelstellingen als vandaag: strijden voor onze bewegingsvrijheid en ons recht om te lopen. Daarna bleven we de wedstrijd organiseren tot de coronaperiode ons dwong om er twee jaar mee te stoppen. In 2023 hervatten we de marathon, waarna de oorlog opnieuw alles stillegde. In 2026 zou de Marathon van Palestina voor de tiende keer moeten plaatsvinden. Ik hoop echt dat het zover komt en dat het een mooi moment wordt voor iedereen. Vanaf het begin moesten we vindingrijk en moedig zijn, want op de Westelijke Jordaanoever is er niet genoeg ruimte om een volledige marathon te organiseren zonder militaire checkpoints tegen te komen. Daarom lopen we twee rondes om aan de marathonafstand te komen.

Vanaf het begin was dit evenement dus veel meer dan alleen een wedstrijd…

Sinds 2013 is de wedstrijd een vreedzaam middel om aandacht te vragen voor het gebrek aan bewegingsvrijheid dat de Israëlische strijdkrachten de Palestijnen opleggen. Dat is de belangrijkste boodschap van de marathon. Tegelijk is het een manier om de Palestijnse cultuur en ons dagelijks leven onder de aandacht te brengen, onze gastvrijheid te tonen en natuurlijk de dialoog en het begrip tussen culturen te bevorderen. Bewegingsvrijheid vormt de kern van de wedstrijd, maar er speelt nog veel meer. De wedstrijd start en finisht bij de Geboortekerk, een symbool van vrede voor mensen over de hele wereld. Het parcours voert vervolgens langs verschillende kritieke plekken, onder meer langs de muur en door twee vluchtelingenkampen. We willen zichtbaar blijven en aandacht blijven vragen voor onze situatie.

Sinds 2013 is de wedstrijd een vreedzaam middel om aandacht te vragen voor het gebrek aan bewegingsvrijheid dat de Israëlische strijdkrachten de Palestijnen opleggen. Dat is de belangrijkste boodschap van de marathon. Het is ook een manier om de Palestijnse cultuur onder de aandacht te brengen.
Mahmoud Al-Haddar

Wat zijn de grootste uitdagingen bij de organisatie van de volgende editie?

We hebben bij elke editie nog altijd dezelfde uitdagingen, of beter gezegd: dezelfde situatie… Door het escalerende conflict en de situatie in Palestina zijn er helaas nieuwe controleposten, nieuwe grenzen en nieuwe poorten bijgekomen. Ons dagelijks leven is chaotisch. We weten nooit precies wanneer de poorten opengaan en of een checkpoint toegankelijk is. De editie van 2026 vormt daarop geen uitzondering. Ook logistiek is het een enorme uitdaging, gezien de bewegingsbeperkingen die ons worden opgelegd, de benodigde vergunningen en de beperkte toegang. Palestijnen uit de Gazastrook moeten toestemming aanvragen om naar de Westelijke Jordaanoever te komen, en die aanvragen worden vaak afgewezen. Niet alle Arabische deelnemers kunnen binnenkomen om aan de Marathon van Palestina mee te doen. Internationale deelnemers moeten toestemming krijgen of via Israëlische websites een visum aanvragen om in Palestina aan de marathon deel te nemen. Dan hebben we het nog niet over alle materiële beperkingen als gevolg van de blokkade. Een voorbeeld: onze tijdwaarnemingsapparatuur is beschadigd door de Israëlische strijdkrachten. Dat betekende een verlies van 30.000 euro, terwijl we geen nieuwe apparatuur mogen invoeren. De uitdaging is enorm, maar de solidariteit binnen onze gemeenschap is dat ook.

Vertel ons meer over die gemeenschap…

Veel partners zetten zich samen met ons in voor het evenement: lokale gemeenschappen, talloze vrijwilligers en meer dan twintig partnerorganisaties, zoals Right to Play, het Rode Kruis, PCRF en nog vele andere. Op de wedstrijddag zijn er meer dan 500 vrijwilligers actief. In de week ervoor helpen ongeveer 200 vrijwilligers mee met het verdelen van de startnummers, verspreid over meerdere dagen en locaties. Dat vraagt veel werk en geduld. We zijn erg trots op onze gemeenschap en proberen nieuwe initiatieven op te zetten om haar te versterken, vooral onder jongeren. Daarom hebben we nieuwe wedstrijdvormen gelanceerd om nog meer mensen aan te trekken: een bosloop van 5 km en een familieloop.

Op de foto's van de wedstrijd zien we veel vrouwen en jongeren aan de start…

Mahmoud Al-Haddar : Ja, en dat is prachtig! Tijdens de vorige editie in 2023 bestond het deelnemersveld over alle onderdelen van de Marathon van Palestina voor 50 procent uit vrouwen en voor 50 procent uit mannen. Dat maakt ons blij. Sinds de start van de wedstrijd is er enorm veel motivatie onder vrouwen en jongeren.

Lisa Amer : Die statistiek uit 2023 deed me veel plezier, want jullie kennen onze traditionele cultuur een beetje. Voor vrouwen is het niet altijd vanzelfsprekend om op straat te gaan hardlopen. Het is een prachtig beeld van ons land en laat zien voor welke strijd hier wordt gevochten.

Welke emoties roept deze wedstrijd bij je op, Lisa?

Lisa Amer : Ik heb zes keer een halve marathon gelopen, nadat ik in 2013 was begonnen met de 10 kilometer. Dit evenement is heel belangrijk voor me. Ik vind het echt verdrietig dat het de afgelopen twee jaar niet heeft kunnen plaatsvinden. In maart is het drie jaar geleden. Voor ons als atleten is dat moeilijk, want we hebben niets wat ons motiveert om harder te trainen. We trainen zonder duidelijk doel. Toch blijf ik trainen, omdat ik hoop dat we op een dag allemaal weer samen kunnen hardlopen. Ik heb het geluk gehad dat ik aan een wedstrijd in Dubai kon deelnemen, maar dat gevoel haalt het nooit bij wat ik ervaar wanneer ik in Bethlehem, bij ons thuis, loop. Onze marathon heeft vanzelfsprekend een bijzondere en zeer emotionele betekenis. Het is absoluut iets anders dan gewoon lopen om een trofee te winnen. Bovendien hou ik van de sfeer tijdens de Marathon van Palestina: de muziek, de traditionele liederen en dansen. Iedereen moedigt iedereen aan. Kinderen langs de weg, oudere mensen die voor hun huis zitten en ons glimlachend voorbij zien komen. Dat voelt geweldig. Elke keer als ik de finish bereik, huil ik. Ook als ik niet win, voelt het alsof ik iets bijzonders heb bereikt. Ik ben van plan de volledige marathon te lopen wanneer ik 40 ben. Nu ben ik 36. Ik hoop de komende jaren de marathonafstand te kunnen lopen, maar ook dit jaar doe ik nog mee aan de halve marathon.

En al die lopers die vanuit de hele wereld komen?

Lisa Amer : Sportief gezien is het al een enorm voorrecht om samen met internationale deelnemers aan een wedstrijd mee te doen, omdat het voor ons niet eenvoudig is om het land uit te komen voor andere wedstrijden. Buitenlandse lopers moedigen ons doorgaans enorm aan en zijn heel vriendelijk. Ze zijn vaak blij dat ze voor ons zijn gekomen, om te laten zien dat ze achter ons staan. Dat is prachtig en doet ons volk goed.

Mahmoud Al-Haddar : Ze zijn heel belangrijk voor ons. Ze geven onze zaak kracht. Met de Marathon van Palestina laten we onze stem in de wereld horen. Het is ook mooi dat ze hierheen kunnen komen en hun eigen verhaal met Palestina en zijn inwoners kunnen schrijven. Internationale lopers kiezen ervoor om ondanks alle moeilijkheden naar Palestina te komen, omdat ze niet alleen aan een sportevenement deelnemen. Ze zijn er niet om records te breken, maar om op te komen voor bewegingsvrijheid, waardigheid en gerechtigheid. Hun aanwezigheid stuurt een krachtige boodschap de wereld in.

Met welke dagelijkse situaties worden jullie geconfronteerd en waarvan willen jullie met deze wedstrijd getuigen?

Mahmoud Al-Haddar : Ons dagelijks leven is erg chaotisch. We weten nooit wat er gaat gebeuren. We kunnen niet zomaar van de ene naar de andere stad reizen vanwege de controleposten en de nieuwe poorten. We weten niet wanneer die open zijn. Dat is ons leven. Ik geef een persoonlijk voorbeeld van vorige week. Mijn kinderen waren aan het spelen op een plein bij ons huis. Zonder enige reden, althans zonder duidelijke reden, vielen de Israëlische strijdkrachten het hele gebied binnen en begonnen ze traangas te gebruiken. We leven voortdurend op scherp. Terwijl ik nu met jullie praat, kijk ik uit mijn raam over de hele stad en de nederzettingen in de bergen (red., deze nederzettingen worden door de VN en de meerderheid van de internationale gemeenschap als illegaal beschouwd). We hebben niet veel plekken om plezier te maken of met de kinderen te spelen. Zij begrijpen de situatie en zijn heel intelligent. Ze maken het mee en zien het met hun eigen ogen. Ook als ik tegen hen probeer te zeggen: « maak je geen zorgen, wees niet bang, alles komt goed », weten ze meestal dat het niet waar is. Ze zoeken naar de waarheid.

Lisa, hoe lukt het je om je training en je privéleven te combineren?

Ik ben vrijgezel, dus dat maakt het al iets gemakkelijker. Ik heb een zware baan die laat eindigt. Daarom train ik 's avonds. In Palestina is het niet eenvoudig om 's avonds te gaan hardlopen, omdat er soms onverwachte gebeurtenissen plaatsvinden. Ik ben vaak moe, maar ik blijf lopen. Ik moet routes bedenken om gevaarlijke gebieden te vermijden en mijn kilometers te kunnen maken. Mentaal is dat moeilijk, maar het lukt me. Ik verzin routes in mijn buurt. Soms loop ik rondjes, steeds opnieuw, om ten minste 10 kilometer te halen. Af en toe loop ik met een groep op een voetbalveld, maar op straat loop ik alleen.

Wanneer ben je begonnen met hardlopen?

Ik begon op school met hardlopen, maar pas op mijn 29e ben ik me er echt op gaan toeleggen. Dat is nog maar kort geleden. Ik heb over het algemeen een goed uithoudingsvermogen en ik hou van hardlopen. Tijdens de coronaperiode groeide mijn motivatie verder. We hadden echt niets te doen: geen sportschool, helemaal niets. Op straat hardlopen was de enige optie.

Je moet anderen geïnspireerd hebben…

Ja! Als ik in het park loop, zijn er altijd kleine meisjes die met me mee willen. Als ik een dag niet kom, zijn ze boos (lacht). Dat is heel mooi. Ze vragen hun ouders zelfs om hen op dat moment naar het park te brengen.

De wedstrijd vindt plaats in april 2026. Wat zijn de volgende stappen?

Mahmoud Al-Haddar : We proberen oplossingen te vinden voor het feit dat het voor iedereen lastig is om hierheen te komen. Voor dit interview waren we met het team al bezig met een mogelijke virtuele wedstrijd, voor mensen overal ter wereld die op afstand willen deelnemen. Ik hoop dat we de inschrijving voor die wedstrijd binnenkort kunnen openen. We hebben veel contact met groepen in Frankrijk, Denemarken en Duitsland die graag willen meedoen, maar niet kunnen komen, onder meer vanwege de vergunningen die nodig zijn om hierheen te reizen. De Palestine Virtual Race zou dus binnenkort van start kunnen gaan. Natuurlijk blijven we de Marathon van Palestina promoten via onze Facebookpagina en in de lokale media. We organiseren bijeenkomsten met onze partners om deze tiende editie te vieren. Ook proberen we iets te doen om lokale initiatieven te versterken. Er is nog een belangrijk punt dat ik niet heb genoemd: de wedstrijd start in Gaza, niet hier. De mensen die het startschot geven, zullen in Gaza zijn.