Running: waarom is een marathon precies 42,195 km lang?

De oorsprong van de marathon is omgeven door legendes: waarom 42,195 kilometer? Een vraag die elke marathonloper, met een leeg hoofd en zware benen, zich minstens één keer heeft gesteld voordat hij de finish passeert. Waarom niet gewoon 42 kilometer? Of zelfs 40, naar het voorbeeld van de Griekse mythe waaraan deze wedstrijd zijn naam ontleent? Marathons.com moest al die vragen wel stellen!

Phidippidès, de eerste marathonloper?

We gaan terug naar een ver verleden, de 5e eeuw voor Christus. In 490 v.Chr. verslaat het Griekse leger tegen alle verwachtingen in de Perzische indringers tijdens de beroemde Slag bij Marathon. Volgens de legende rende een Atheense soldaat en boodschapper, Phidippidès, onvermoeibaar naar Athene, bijna 40 kilometer ver, om de overwinning te melden. Uitgeput zou de eerste marathonloper uit de geschiedenis, zonder dat hij daarom had gevraagd, nog één woord hebben gefluisterd: ‘Nikè’ (overwinning in het Oudgrieks), voordat hij na deze lange tocht in elkaar zakte.

Maar volgens het enige ooggetuigenverslag uit die tijd, dat van Herodotus, liep de Athener niet tussen Marathon en zijn geboortestad, maar tussen Athene en Sparta om hulp te halen. Die 250 kilometer te voet, afgelegd in 36 uur op weg naar de Peloponnesische stad, zijn nooit echt geverifieerd. Sinds 1983 wordt er tussen beide steden wel een ultraloop van 246 kilometer gehouden, de ‘Spartathlon’. Dit tragische en grootse mythologische verhaal zou generaties na hem blijven inspireren.

Spiridon Louis schrijft geschiedenis

Tijdens de eerste moderne Olympische Spelen, in 1896, georganiseerd in… Athene, krijgt dit antieke epos een nieuwe gedaante. Baron Pierre de Coubertin voegt samen met zijn rechterhand en linguïst Michel Bréal een wedstrijd van 40 kilometer aan het programma toe, ter ere van Phidippidès. Het parcours verbindt de vlakte van Marathon met het Panathinaïsch Stadion in de Griekse hoofdstad. Zo doet de marathon zijn intrede in de geschiedenis van de internationale sport.

Leuk detail: deze eerste moderne wedstrijd werd gewonnen door een Griekse herder, Spyrídon Loúis, die daarmee uitgroeide tot een ware held. In die periode koos elke editie van de Spelen haar eigen afstand, ergens tussen 40 en 42 kilometer, afhankelijk van de grillen van de organisatoren. Niets lag nog definitief vast.

Een koninklijke familie tekent de marathon opnieuw uit in 1908

Hier maakt de geschiedenis een sprong van het verhevene naar het alledaagse. Tijdens de Olympische Spelen van Londen in 1908 moet de marathon de klassieke afstand van 26 mijl (41,843 kilometer) afleggen. Maar dan gooien de grillen van de koninklijke familie roet in het eten. Koningin Alexandra wil dat de wedstrijd onder de ramen van Windsor Castle begint, zodat haar kinderen de start kunnen bijwonen. De finish wordt vervolgens verplaatst naar de koninklijke loge in het Olympisch Stadion, voor een perfect uitzicht.

Het resultaat? Er wordt 385 yards (352 meter) aan het parcours toegevoegd, waardoor de totale afstand uitkomt op 42,195 kilometer. Het meest absurde? Deze geïmproviseerde verlenging had een lokaal curiosum kunnen blijven. Niets daarvan: ze groeide uit tot een internationale norm. In 1921 bekrachtigde de internationale atletiekfederatie, destijds de IAAF en nu World Athletics, de afstand officieel. Waarschijnlijk uit pure liefde voor het detail, hoe nutteloos ook, of gewoon omdat het toeval nu eenmaal geen gevoel voor elegantie heeft.

Een absurditeit die een symbool werd

Vandaag zijn die 42,195 kilometer bijna heilig. Elke marathonloper kent ze uit het hoofd en elke loper vreest de laatste kilometers. Toch beseffen maar weinig mensen dat ze die verbijsterende precisie te danken hebben aan een koningin, een koninklijk gazon en enkele bijzonder prestigieuze loges. Juist die mix van antieke mythe en moderne fantasie geeft de marathon zijn bijzondere smaak.

Achter elke pas klinkt de echo van Phidippidès en knipoogt Alexandra mee. Deze kilometers vertellen een verhaal van zweet, ambitie en een vleugje waanzin, een verhaal dat generaties verbindt en grenzen overstijgt. Dus de volgende keer dat je dat vreemde getal hoort, weet dan: de marathon is veel meer dan een afstand. Het is ook een reis door de tijd, een viering van het menselijke uithoudingsvermogen en het bewijs dat zelfs koninklijke stemmingswisselingen legendes kunnen voortbrengen.

➜ Bekijk de marathonkalender