Spyrídon Loúis, voor altijd de eerste

Aan het einde van de negentiende eeuw, na de oprichting van het Internationaal Olympisch Comité (IOC) in 1894, Pierre de Coubertin en zijn team zich uit de naad voor de eerste editie van de Olympische Spelen. In die context ontvangt de Franse bestuurder een brief van Michel Bréal, een vooraanstaand taalkundige en filoloog van zijn tijd, gespecialiseerd in het oude Griekenland. Bréal dringt er bij hem sterk op aan de eerste Spelen in Athene te organiseren en de marathon op het officiële programma te zetten. Dat lijkt vandaag misschien vanzelfsprekend, in het tijdperk van de raketbenen van Eliud Kipchoge, maar destijds was de afstand niet meer dan een legende. Die van een Griekse boodschapper, Philippidès, die in 490 voor Christus naar verluidt de afstand van Marathon naar Athene aflegde, zo’n 42 kilometer, om de Griekse overwinning op de Perzen in de Slag bij Marathon te melden. Voor hij uitgeput neerviel voor het hof.

Het is ongetwijfeld dankzij de historische kennis van Michel Bréal dat de marathon opnieuw opduikt. Volgens informatie van het Olympisch Museum in Lausanne zou Pierre de Coubertin de volgende woorden van Bréal hebben ontvangen: « Als u naar Athene gaat, zou u kunnen nagaan of men een langeafstandswedstrijd van Marathon naar de Pnyx kan organiseren. Dat zou het karakter van de oudheid benadrukken… Persoonlijk maak ik aanspraak op de eer om de trofee voor de marathon te sponsoren». Een briljant idee dat vruchten zal afwerpen.

Het ongelooflijke lot van Spyrídon Loúis, soms ook Spýros Loúis genoemd, begon bij dat idee. De jongeman werd in 1873 geboren in Maroússi, in de provincie Attica ten noorden van Athene. Hij kwam uit een bescheiden, hardwerkend gezin en leek niet voorbestemd voor de roem. De eerste Spelen werden in allerijl georganiseerd en hadden dus lopers nodig. Het kruispunt van het lot kwam dichterbij. Kolonel Papadiamantópoulos kreeg de organisatie van de Griekse marathonselectie toevertrouwd. Hij herinnerde zich de jonge soldaat die tijdens zijn militaire dienst indruk had gemaakt met zijn uithoudingsvermogen en snelheid. Volgens de legende ontwikkelde Spýros zijn kwaliteiten als langeafstandsloper door zijn vader te begeleiden op de wegen in het noorden van Griekenland, waar die mineraalwater bezorgde. Uiteindelijk zette de kolonel Spýros Loúis op de startlijst van de marathon, samen met zestien andere lopers, onder wie de Fransman Albin Lermusiaux. Tijdens de selectiewedstrijden, die onder slechte weersomstandigheden werden gelopen, had hij zich nochtans niet geplaatst. Hij werd op het laatste moment alsnog opgevist en ingeschreven…

Als het lot aan een zijden draadje hangt

Toen hij 23 was, stapte Spýros Loúis van een onopvallend, eenvoudig bestaan plots het volle licht in: met zijn overwinning in de eerste marathon, in 2:58:50, werd hij de held van een heel volk. De Griekse resultaten in de andere disciplines vielen immers tegen. Hij liep de laatste ronde in het Olympisch Stadion samen met koning Georgios I van Griekenland en kroonprins Constantijn, voor een uitzinnige menigte van 100.000 trotse toeschouwers! Meer dan een eeuw later lopen Grieken nog altijd “als een Louis”. Voor cijferliefhebbers moet zijn tijd wel in perspectief worden geplaatst: de eerste marathon was ongeveer 40 kilometer lang. De officiële afstand van 42,195 km zou pas op de Olympische Spelen van Londen in 1908 verschijnen.

Veertig jaar later, in de aanloop naar de Spelen van Berlijn en als vlaggendrager van de Griekse delegatie, herinnerde hij zich: « Dat moment was ongelooflijk en ik herinner het me nog altijd als een droom… Takjes en bloemen vielen op me neer. Alle toeschouwers riepen mijn naam en gooiden hun hoed in de lucht…». Het bijzondere aan Spýros Loúis is dat hij zichzelf nooit als sportman beschouwde en nooit meer aan een wedstrijd deelnam. Overdonderd door zijn succes, dat een heel volk op hol had gebracht, trok hij zich terug in zijn dorp. Hij weigerde alle geldprijzen en nam alleen een kar aan voor zijn dagelijkse werk als waterbezorger.

Op 26 maart 1940 stierf hij in zijn geboortedorp Maroússi, omringd door zijn familie.

Meer over Spyrídon Loúis

Wie de legende van Spyrídon Loúis opnieuw wil beleven, kan als filmliefhebber op zoek naar “it happened in Athens” (1962), hier te bekijken, de eerste Hollywoodfilm over de Olympische Spelen van Athene. Het verhaal draait om de eerste olympische marathon.