„26.2 to Life”: bieg ku odkupieniu

„ Uważam ich za swoją rodzinę ” mówi Markelle Taylor, najlepszy biegacz 1 000 Mile Club, założonego przez Franklina Ruonę w 2005 roku. To stowarzyszenie, łączące trenerów i biegaczy, nie jest jednak zwykłą inicjatywą. Jego członkami są osadzeni w kalifornijskim więzieniu San Quentin, w większości skazani za morderstwo i odbywający wieloletnie wyroki, które mogą zostać skrócone po rozpatrzeniu wniosków o zwolnienie warunkowe.

Już na początku filmu część z nich otrzymuje odmowę, a ich wnioski zostają ponownie rozpatrzone dopiero w ostatnich minutach dokumentu. Nic nie jest przesądzone, ale produkcja stawia też pytanie o sens kar „dożywotnich”, skoro niektórzy skazani wydają się dziś zdolni do resocjalizacji. Spośród 45 członków klubu, którzy wyszli już na wolność, żaden nie powrócił do przestępstwa. Ta liczba mówi sama za siebie i pokazuje, jak przynależność do sportowej społeczności może odmienić ludzkie losy oraz wywołać realny efekt społeczny.

Cotygodniowe treningi są dla osadzonych tak ważne przede wszystkim dlatego, że prowadzą je trenerzy całkowicie zaangażowani w swoją pracę. Widzą w tych mężczyznach najpierw biegaczy, a dopiero potem więźniów. Biorąc pod uwagę, jak rzadko niektórzy z nich mają odwiedziny, piątkowy trening, a co drugi tydzień także poniedziałkowy, staje się prawdziwym światełkiem w mroku i okazją, by poczuć się pełnoprawną częścią wspólnoty.

Rahsaan Thomas, ostatni zawodnik, który ukończył maraton, a dziś zajmuje się dziennikarstwem w więzieniu, podkreśla znaczenie wolontariuszy z 1 000 Mile Club: „Jest takie stare indiańskie powiedzenie: ten, kto uważa, że nie należy do plemienia, zachowuje się tak, jakby nie miał nikogo bliskiego. Z nimi czuję, że należę do plemienia. ” Nie jest jedynym, który tak to odbiera. Tommy Lee Wickerd również mówi o potrzebie przynależności i podkreśla charakter tej grupy: to nie gang, lecz środowisko, w którym otaczają go „dobrzy ludzie”. „ Są tu trenerzy, którzy są dla mnie jak mama i tata ” wyznaje w dokumencie, świadomy, jak wiele znaczy możliwość bycia postrzeganym przez pryzmat czegoś innego niż popełnione zbrodnie i status więźnia.

Maraton odkupienia na 105 okrążeniach

Nie trzeba długo czekać: główny temat filmu, maraton, pojawia się od razu. Po około dziesięciu minutach biegacze ruszają na 105 zawrotnych okrążeń po nieprzystosowanym, pełnym pułapek podłożu. Kręta trasa zmusza ich do nieustannego lawirowania między innymi więźniami na więziennym dziedzińcu. To jednak nie koniec wyzwań. Zaledwie po dwóch minutach biegu rozlega się alarm i wszyscy uczestnicy muszą usiąść. Przerwa trwa siedem i pół minuty, zanim biegacze otrzymają pozwolenie na wznowienie rywalizacji. Gwałtowne zatrzymanie przypomina, że więzienna rzeczywistość potrafi wkroczyć nawet w sam środek wydarzenia wykraczającego poza codzienność.

Żeby pokonać ten dystans, osadzeni trenują od roku, a niektórzy jeszcze dłużej, zależnie od tego, kiedy dołączyli do klubu. Stopniowo uczyli się znosić wysiłek: najpierw kończyli półmaraton, biegali przez dwie godziny bez marszu, docierali do 30. kilometra, aż wreszcie zmierzyli się z królewskim dystansem. W ten chłodny, słoneczny listopadowy poranek mały zespół trenerów towarzyszy im tak, jak podczas każdego oficjalnego biegu: zapisuje czasy na punktach kontrolnych, dopinguje i podaje wodę. Wolontariusze stojący za tą bezprecedensową inicjatywą organizują ten wyjątkowy maraton co roku. Niektórzy wracają, by poprawić rekord życiowy, inni skupiają się przede wszystkim na wspólnym przedsięwzięciu. Tak jak Larry, który został pierwszym więźniem, który ukończył pięć maratonów w San Quentin, w biegu, który co roku kończy zaledwie około dwunastu uczestników.

Trzy splecione historie i słynne 26,2 mili

Dokument szczególnie mocno skupia się na trzech osadzonych. Pierwszy z nich to Markelle Taylor, najlepszy biegacz w grupie, który celuje w wynik poniżej trzech godzin. „Zacząłem biegać, żeby koncentrować się na swoim celu: wyjść stąd i odzyskać wolność” mówi. Kiedy przekracza linię mety, większość pozostałych uczestników nie pokonała jeszcze nawet połowy dystansu. Opowiada o akcie przemocy, który zaprowadził go do więzienia, i wspomina dzieciństwo naznaczone przemocą. W tym samym czasie widzimy go na punkcie 19,5 km z czasem 2 godz. 20 min. Czy w takich warunkach zdoła złamać trzy godziny? A może pewnego dnia będzie musiał spróbować ponownie, w zupełnie innym miejscu?

Kolejny bohater ma zupełnie inny profil: Rahsaan Thomas, dziennikarz działający w więzieniu, zaangażowany w grupę zajmującą się sprawiedliwością naprawczą i nieustannie pochłonięty licznymi obowiązkami. „Dostałem dwa wyroki dożywocia. Nigdy nie wrócę do domu. Zamiast jednak pozwolić, by zżerała mnie złość, wolę zamienić ją w energię ” mówi. Mam nadzieję, że w piątek przetrwam maraton. Jeśli macie przed sobą siedem godzin, być może zobaczycie to na własne oczy. ” W przeciwieństwie do kolegów Rahsaan nie jest wielkim miłośnikiem biegania i trenuje tylko dwa razy w tygodniu. Mimo to chce pokonać pełne 42,195 km. Na 15. mili jego czas wynosi 3:35:16. Czy wystarczy mu energii i siły mentalnej, by ukończyć bieg?

Wreszcie Tommy Lee Wickerd wydaje się najbardziej otoczony bliskimi. Na ekranie często pojawia się wspierająca go żona. Dla niego maraton jest przede wszystkim ucieczką od więziennej codzienności. „Zacząłem biegać, bo nie lubię siedzieć i rozmawiać o więzieniu. To wciąż te same historie, tylko opowiadane przez innych ludzi”. Poza sportowym wyzwaniem bieganie pozwala mu również kanalizować emocje. „Nie jestem już na nic zły. A jeśli jednak jestem, idę pobiegać” przyznaje. Dobrze czuje się na tej improwizowanej „trasie” i na punkcie 23,4 mili ma czas 3:25:21.

Poprzez te trzy historie film pokazuje, jak przygotowania do maratonu odmieniają życie jego bohaterów. Sport staje się tu narzędziem osobistej odbudowy, ale także punktem wyjścia do szerszej refleksji nad systemem penitencjarnym. Inicjatywa, która narodziła się w kalifornijskim więzieniu San Quentin, zainspirowała później inne amerykańskie zakłady karne. „26.2 to Life” daje rzadki wgląd w życie mężczyzn skazanych na dożywocie, którzy za murami wciąż biegną ku odkupieniu.