Pierre Destailleur liep in 23 dagen 20 marathons voor de bodem

✓ In april spraken we al eens met Pierre, toen zijn idee nog maar net begon te kiemen.

Pierre, hoe is het project «Enraciné» ontstaan, zover u zich kunt herinneren?

In 2019, na het overlijden van mijn broer. Ik werkte toen, na een master in de bedrijfskunde, in de retail en had heel materialistische dromen: een krachtige auto, een quad, een mooi huis. Toen ik mijn oudere broer verloor, ging ik door een moeilijke periode. Ik begon na te denken over bepaalde aspecten van onze manier van leven. Jarenlang reisden we, namen we het vliegtuig, gingen we naar de Verenigde Staten, Azië, de eilanden en de Franse overzeese gebieden, zonder stil te staan bij de impact daarvan. Ik liep ook heel wat wedstrijden in het buitenland en nam daarvoor het vliegtuig. We waren bepaald geen rolmodellen. Dankzij mijn broer Thomas Destailleur besefte ik dat mijn werk toen geen betekenis had. Ik wilde geen deel uitmaken van een systeem dat het leven vernietigde. Toen kwam covid en begon ik online lessen te volgen. Ik verdiepte me sterk in de zaken die Jean-Marc Jancovici (red. ingenieur en docent) aan de kaak stelde, en ging nadenken over onze maatschappelijke mythes. Die bewustwording deed pijn. Uiteindelijk kreeg ik last van eco-angst.

Daar komt de sport om de hoek kijken…

Sport heeft altijd deel uitgemaakt van mijn leven. Eerst hielp het me om weer op te krabbelen en opnieuw verbinding te maken met de wereld. Hardlopen en sport in het algemeen brengen me in een toestand waarin ik me goed voel. Bijna meditatief. Na al die moeilijke momenten besloot ik, omdat ik graag studeer en leer, aan een opleiding landbouwtechniek te beginnen. Zo wilde ik dichter bij het milieuthema komen. Ik kwam niet uit die wereld en moest nog veel leren.

Hebt u tijdens uw studies uw roeping gevonden?

Niet meteen. De brede aanpak van de opleiding, die vooral gericht was op technische oplossingen zoals zonne-energie en afvalbeheer, of op wetgeving, sprak me niet aan. Ik besefte hoe moeilijk het is om iets te veranderen in een sterk gepolariseerde wereld, bijvoorbeeld tussen de Confédération paysanne en de FNSEA. Uiteindelijk vond ik tijdens mijn studie agronomie mijn strijd. Ik raakte gepassioneerd door de bodem. Over de bodem wordt weinig gesproken. Je ziet hem niet en doet bijna niets anders dan erop lopen. Toch zorgt hij ervoor dat we ons kunnen voeden en reguleert hij onze waterhuishouding, koolstof en bossen. Het is een centraal ecosysteem: toen we uit het water kwamen, begonnen we ons te ontwikkelen dankzij de bacteriën en micro-organismen in de bodem. Al het leven en zijn ontwikkeling steunen op de bodem, zijn biodiversiteit en zijn evolutie. Naast mijn opleiding begon ik me in te zetten voor een vereniging die Uni-Vert Sport heet. Die vereniging kan gelukkig rekenen op hardloper Nicolas Vandenelsken, die onder meer 110 marathons in 110 dagen liep om via sport aandacht te vragen voor gezondheid en de planeet. Ook de boeken van Pierre Weill, die onder meer de vereniging Bleu-Blanc-Cœur oprichtte, hebben me sterk beïnvloed. Nicolas Vandenelsken moedigde me enorm aan. Ik was altijd bang geweest om aan zo’n project te beginnen. Op een bepaald moment zei ik tegen mezelf: «let’s go». Ik wilde over de bodem praten, een verhaal vertellen en deze thema’s onder de aandacht brengen. Ik stelde me kandidaat voor het programma Sport Planète van MAIF en werd geselecteerd. Het avontuur kon beginnen…

Ik ben er trots op dat ik een persoon met een handicap ben en aandacht vraag voor handicap.

© MAIF – Pierre Destailleur met de kleuren van Sport Planète

Op sociale media zagen we dat u tijdens uw tocht veel mensen hebt ontmoet…

Inderdaad, en dat was behoorlijk ongelooflijk. Ik kon met allerlei mensen en organisaties praten, iedereen zette zijn deuren voor me open. Vooral zag ik mensen die betrokken waren: mensen die de bodem bestuderen, milieueducatoren, maar ook heel wat landbouwers met verschillende achtergronden en overtuigingen. Grote landbouwbedrijven en kleinere boeren. Dat was bijzonder interessant, want ik kon mezelf zelfs uitdagen in gesprekken met mensen die niet per se overtuigd waren van mijn strijd. In dertig jaar hebben we uiteindelijk een enorme hoeveelheid vruchtbare grond vernietigd, terwijl we die geërfd hadden. Er bestaan verhalen dat Rome ten onder ging omdat het Middellandse Zeegebied door de landbouwbehoeften van het rijk was «uitgeput». In duizend jaar zouden de Romeinen hun grond hebben uitgeput en hun samenleving ten val hebben gebracht. Wij gaan het in vijftig jaar doen.

Blijft u ondanks alles optimistisch?

We komen er samen doorheen, daar ben ik van overtuigd. Het doel van dit avontuur was om het thema bodem voor iedereen wat meer op de kaart te zetten. Ik wil dat burgers belangstelling krijgen voor alle rijkdom die de bodem ons biedt. Hij reguleert de waterkringloop en zorgt ervoor dat we gezond water kunnen drinken. Hij beschermt de biodiversiteit, slaat koolstof op en helpt overstromingen en droogte te bestrijden. Via Instagram en andere kanalen voor een breed publiek probeer ik die boodschap te verspreiden. Mensen moeten beseffen dat een gezonde bodem ons een leefbare samenleving geeft en dat we hem moeten beschermen. Ik wil echt een maatschappelijk debat over de bodem op gang brengen. Dat klinkt misschien een beetje pretentieus, maar ik wil het gewoon doen.

Kunt u ons iets vertellen over uw handicap?

Ik ben ermee geboren en het heeft me nooit tegengehouden om iets te doen. Ik heb gevoetbald en getennist. Toch verborg ik mijn handicap tot mijn achttiende. Ik had een prothese en wilde zijn zoals de anderen. Tijdens reizen naar Australië en Canada veranderde er iets in mijn hoofd. Ik wilde mijn handicap nog meer aanvaarden. Vanaf mijn achttiende begon ik er trots op te zijn dat ik een persoon met een handicap ben. Het heeft geen invloed op hoe ik mijn prestaties beoordeel. Voor deze tocht had ik wel een kinderwagen, en dat maakt het complexer. Met twee armen is het nu eenmaal handiger als je een kinderwagen voortduwt. Tijdens de tocht «Enraciné» heb ik ook aandacht gevraagd voor handicap. Paradoxaal genoeg waren kinderen misschien nog het moeilijkst. Ze hebben geen filter: «meneer, u maakt me bang», «hoe eet u eigenlijk?», «hebt u een vriendin?» Soms waren er zelfs tranen. Het was verrijkend voor iedereen. Ik ben er trots op dat ik een persoon met een handicap ben en aandacht vraag voor handicap. Het is eigenlijk net als racisme. We moeten mensen bewustmaken, diversiteit tonen en verschillen zichtbaar maken.

We moeten de ander overal bij betrekken. Het doel van het avontuur was aandacht vragen voor sport, handicap en bodem. Die drie-eenheid bracht ik overal waar ik kwam onder de aandacht, vooral in middelbare scholen, basisscholen en lycea. Daar werd veel meer over handicap gesproken dan met volwassenen. Rond dit onderwerp heerst nog altijd een zekere ongemakkelijkheid, en ook de Paralympische Spelen roepen soms nog gêne op. Het is ongemak tegenover diversiteit.

Is er een herinnering die er voor u bijzonder uitspringt?

De reis zat vol mooie momenten. In Nançois-le-Grand, in de Meuse, bezocht ik de Ferme bio des Terres Froides, een buitengewone plek. Voor een dorp met 45 inwoners stonden er twintig mensen klaar om me te verwelkomen, met een saxofoon en spandoeken! Ik kwam terecht bij een geëngageerd boerengezin, op een bedrijf met weinig koeien, waar nog op traditionele wijze wordt gemolken, kaas wordt gemaakt en rechtstreeks wordt verkocht. Ze lieten me meteen thuis voelen. Ze waren zo gastvrij en stonden zo open voor een gesprek. Ze hebben veel te vertellen en zoveel om onder de aandacht te brengen. We moeten zulke mensen waarderen, ook al besef ik dat er verschillende vormen van landbouw en verschillende werkwijzen bestaan. In Châlons-en-Champagne werd ik ontvangen door Jean-Loup Coquillard, een bijzonder gastvrije leraar fysica en chemie die elk jaar festivals organiseert. In onze samenleving bouwen we ons veel te vaak op vanuit angst voor de ander. We hebben politici die ervoor zorgen dat we elkaar vrezen. Deze tocht was voor mij een prachtige les in openheid. Mensen zetten hun deuren voor me open, waardoor levens zich vermengden en er uitwisseling en ruimte voor elkaar ontstond. Dat had ik niet voorzien toen ik mijn project uitwerkte. Altijd op anderen afstappen.

In onze samenleving bouwen we ons veel te vaak op vanuit angst voor de ander. Deze tocht was voor mij een prachtige les in openheid. Mensen zetten hun deuren voor me open, waardoor levens zich vermengden en er uitwisseling en ruimte voor elkaar ontstond. Dat had ik niet voorzien toen ik mijn project uitwerkte.

Op 25 oktober beleefde u opnieuw een intens moment…

Ja, eindelijk komt mijn film uit: Open your Wild, over het avontuur van mijn oudere broer Thomas, aan wie ik dit project opdraag. Ik heb hard aan deze film gewerkt. Hij duurt 35 minuten en vertelt zijn verhaal. Ik ben trots op het resultaat. Mijn broer stelde zich destijds vragen over de impact van de mens op de natuur. In 2019 vertrok hij heel spontaan naar Canada om de oliezanden te onderzoeken, die bijzonder vervuilend zijn. Hij nam zijn fiets mee, ontmoette mensen en bezocht steden die door deze industrie werden getroffen. Ook trok hij met een kajak de natuur in om de impact op rivieren en verschillende ecosystemen te zien. Hij pakte dat heel educatief aan en nam veel mensen mee in zijn denkproces. Op een bepaalde manier wilde hij ons opnieuw met de natuur verzoenen. Tijdens dat avontuur is hij overleden… Het wordt ongetwijfeld een intens moment. Ik ben de enige in mijn familie die de beelden heeft gezien en die deze pijn onder ogen heeft moeten zien… Mijn hele familie zal op 25 oktober in de bioscoop aanwezig zijn. Misschien helpt dat ons om zijn dood beter te verwerken. Toen ik in Orléans mijn twintig marathons had voltooid, was ik psychologisch volledig op. Thomas heeft de finish van zijn droom niet kunnen halen. Met deze film wil ik hulde brengen aan zijn werk en engagement. We organiseren twee vertoningen in Frankrijk en daarna fiets ik in het kader van «Enraciné» naar Aarhus in Denemarken.

Vertrekt u nu alweer? Vertel eens…

Ik heb het nog niet aangekondigd, maar op 30 oktober vertrek ik met de fiets richting Aarhus. Het is 1.100 kilometer. Ik fiets ernaartoe voor een mini-avontuur, op weg naar een congres over bodembehoud met Europese economische en wetenschappelijke actoren. Daar zal ik over mijn tocht vertellen. Om Aarhus te bereiken, wil ik 150 tot 200 kilometer per dag afleggen. Dat wordt behoorlijk pittig. Fietsen met één arm is ingewikkelder en fysiek zwaar. Na Aarhus ga ik naar Montpellier en Toulouse voor festivals en conferenties. De tocht is nog lang niet voorbij! Tot het einde van het jaar wordt het intensief. Ik ga proberen zoveel mogelijk aandacht te vestigen op de bodem.